III SA/Wa 2271/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania związanych z określeniem wartości rynkowej udziału w zabudowanej nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy E. K. (dalej jako "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, w skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania związanych z określeniem wartości rynkowej udziału w zabudowanej nieruchomości, zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 października 2018 r. przesłano Skarżącej, reprezentowanej przez pełnomocnika, formularz wniosku PPF celem jego wypełnienia, podpisania i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano Skarżącą reprezentowaną przez pełnomocnika do nadesłania informacji i złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, poprzez: - nadesłanie zeznań podatkowych Skarżącej oraz osób prowadzących ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe za 2017 r., - nadesłanie wyciągów wszystkich posiadanych przez Skarżącą oraz osoby prowadzące ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków, - udokumentowania wszystkich aktualnych źródeł utrzymania Skarżącej oraz osób prowadzących ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe (np. zaświadczenie o zatrudnieniu ze wskazaniem sposobu wypłaty wynagrodzenia, decyzja o przyznaniu świadczenia z ZUS itp.), - nadesłanie kserokopii dokumentów poświadczających stałe koszty utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, telefon itp.), - nadesłanie informacji o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i źródeł jego finansowania. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 19 października 2018 r., zatem termin na jego wykonanie upływał wraz z dniem 26 października 2018 r. Przy piśmie z dnia 26 października 2018 r. pełnomocnik Skarżącej nadesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wyciągi z kąt bankowych Skarżącej obejmujące dzień 22 października 2018 r. Jednocześnie pełnomocnik wskazała, że Skarżąca jest emerytką i nie posiada zeznań podatkowych. W formularzu wniosku PPF Skarżąca wskazała, że ma niską emeryturę. Choruje na przewlekłe choroby, których leczenie pochłania znaczne koszty (nadciśnienie, operacje prawego barku, przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, osteoporoza). Skarżąca podała, że ma wysokie koszty utrzymania. Pomoc osób bliskich jest jej niezbędna do egzystencji. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada ½ udziału we wspólności nieruchomości 48m2 o wartości ok. 35.000 zł i zabudowaną działkę w W. przy ul. [...]. (udział ½) o powierzchni 906 m2 i wartości 480.000 zł. Skarżąca posiada również oszczędności ok. 23.000 zł. Innego majątku Skarżąca nie posiada. Dochód Skarżącej wynosi 1.997 zł, na który składa się emerytura 1.597 zł oraz dochód z najmu 400 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżąca wymieniła: czynsz 500 zł, koszty utrzymania mieszkania 200 zł, opłata za media 80 zł, koszty leczenia ok. 300/400 zł, koszty rehabilitacji 200/300 zł, telefon 50 zł, luxmed 91 zł, ubezp. 40 zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie dochód Skarżącej, prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, wynosi łącznie 1.997 zł. Na dochód ten składa się emerytura Skarżącej w wysokości 1.597 zł oraz dochód z najmu w wysokości 400 zł. Do stałych wydatków i zobowiązań Skarżąca zaliczyła: czynsz 500 zł, koszty utrzymania mieszkania 200 zł, opłata za media 80 zł, koszty leczenia ok. 300/400 zł, koszty rehabilitacji 200/300 zł, telefon 50 zł, luxmed 91 zł, ubezp. 40 zł. Łącznie koszty te wynoszą ok. 1.461-1.661 zł. Z powyższego wynika, że z uzyskiwanego dochodu Skarżącej pozostaje miesięcznie kwota ok. 336-536 zł. Miesięczna kwota pozostała Skarżącej co prawda nie jest duża, jednak referendarz sądowy zauważa, że Skarżąca dysponuje majątkiem w postaci udziału w nieruchomościach oraz posiada oszczędności w wysokości ok. 23.000 zł. Nie ma zatem podstaw ku temu, by przerzucać na wszystkich podatników ciężarów inicjowanego przez Skarżącą postępowania w przypadku, gdy Skarżąca dysponuje oszczędnościami wielokrotnie wyższymi od należnego w sprawie wpisu sądowego, który w przedmiotowej sprawie wynosi jedynie 100 zł. Posiadanie bowiem majątku, w tym oszczędności pieniężnych, co do zasady wyklucza przyznanie prawa pomocy. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (por. postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945). Na marginesie dodać należy, że Skarżąca nie wypełniła również w całości wezwania referendarza sądowego, bowiem nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, a jedynie wyciągi z dnia 22 października 2018 r. Skarżąca nie nadesłała również oświadczenia o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i źródeł jego pokrycia ani zeznań podatkowych za 2017 r. Pełnomocnik Skarżącej oświadczyła co prawda, że Skarżąca jest emerytką, w związku z tym nie posiada zeznań podatkowych. Referendarz sądowy zauważa jednak, że jak wynika ze złożonego formularza, Skarżąca osiąga również dochód z tytułu najmu. Dziwi zatem fakt nieposiadania przez Skarżącą zeznań podatkowych. Wobec nienadesłania przez Skarżącą wszystkich żądanych dokumentów zauważyć należy, że to w interesie Skarżącej jest jak najściślejsza współpraca z sądem (referendarzem sądowym), który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (por. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 179/12). W ocenie referendarza sądowego, wszystkie powołane wyżej okoliczności świadczą, że sytuacja finansowa Skarżącej nie jest trudna. Skarżąca nie należy do osób ubogich, które stać na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca dysponuje bowiem majątkiem, w tym oszczędnościami, znacznie przewyższającymi należny w sprawie wpis sądowy. Trudno zatem uznać, że wygospodarowanie kwoty 100 zł w sytuacji, gdy Skarżąca dysponuje oszczędnościami w wysokości ok. 23.000 zł oraz posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury i dochód z tytułu najmu, będzie stanowiło dla Skarżącej znaczne obciążenie. Ponieważ prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, dla których wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie, należało odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.