III SA/Wa 2275/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za grudzień 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca G. sp. z o.o. w upadłości układowej zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że zmiana przepisów doprowadziła ją do zapaści finansowej. Powołała się także na trudności w kontynuowaniu działalności z uwagi na "działania różnych organów państwa". Wskazała, że nabyte przez nią w znacznych ilościach automaty o niskich wygranych stały się rzeczami bez wartości. Aktualnie Skarżąca walczy o przetrwanie na rynku oraz o swoje prawa w postępowaniach sądowych. Podkreśliła, że jej przychody zmalały znacząco w stosunku do lat 2009-2010. Podwyżka podatku od gier spowodowała, że przychody te przeznaczone są na regulowanie danin publicznych. W efekcie brak jest środków na bieżącą działalność. Skarżąca podniosła, że wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stan rachunków bankowych na 0 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, sprawozdanie finansowe za 2012 r., wyciągi bankowe. Wyjaśniła też, że sprawozdanie finansowe za 2013 r. jest w trakcie sporządzania. Postanowieniem z 1 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112) przez bezzasadną odmowę zwolnienia Skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy będąc w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje ona kwotą wymaganą do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Skarżąca wskazała, że wielomilionowe obroty mają wartość tylko księgową. Obroty te stanowią bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów oraz sumę wygranych z nich wypłaconych. Wartość wpływów powinna być ponadto skorygowana o podatek od gier. Skarżąca powołała się także na fakt postawienia jej w stan upadłości z możliwością zawarcia układu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z niego uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak bowiem wynika z nadesłanych materiałów skala prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej jest znaczna – jej przychody i koszty sięgają wielomilionowych kwot. Przykładowo za 2012 r. przychody wyniosły 148.551.284,25 zł, zaś koszty ich uzyskania 149.439.769,55 zł. Za 2013 r. kwoty te wyniosły natomiast odpowiednio 93.956.187,69 zł i 94.068.675,07 zł. Strata na koniec 2013 r. wyniosła zatem 112.487,38 zł. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącej postanowieniu z 5 sierpnia 2014 r. (II FZ 1161/14) wielkość straty wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888.485,30 zł. Skalę działalności Skarżącej obrazują także deklaracje VAT-7 (nadesłane m. in. do sprawy III SA/Wa 2265/14). Wynika z nich, że w okresie od marca do sierpnia 2014 r. dokonała ona dostaw towarów o wartości odpowiednio 3.982.066 zł, 3.569.530 zł, 3.025.122 zł, 2.381.405 zł, 2.516.258 zł i 430.078 zł. Powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceny tej nie zmienia akcentowany przez Skarżącą, a uzasadniony polityką rachunkowości, sposób wyliczania powyższych obrotów. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia fakt wystąpienia za poprzedni rok straty. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu strata ta nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez Skarżącą działalności kwota 112.487,38 zł stanowi zaledwie ułamek procentowy przychodu. Na ocenę możliwości płatniczych Skarżącej nie ma też wpływu wydane wobec niej postanowienie o ogłoszeniu upadłości układowej. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć bowiem należy, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego Skarżącej, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia tych wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że Skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej (zob. postanowienie z 27 października 2014 r., II FZ 1619/14). W świetle powyższego stwierdzić należy, że obecna sytuacja majątkowa Skarżącej (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że jest ona w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260, art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.