III SA/Wa 2306/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant referent stażysta Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił R. L. – dalej określany jako Skarżący przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze. zm. ) dalej jako ,,O.p". w dniu 17 stycznia 2011r. Skarżący w dniu 12 kwietnia 2011 r. osobiście odebrał decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] grudnia 2010 r. 2. Skarżący pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Skarżący do pisma dołączył kserokopie zdjęć nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu, oceny technicznej nr 3/4 /10 z 29 kwietnia 2010 r., dowodu własności pojazdu oraz dokumentu sprzedaży wraz z tłumaczeniem. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji, że opiera się na wadliwym i niepełnym stanie faktycznym, wniósł o jej uchylenie i wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem złożonych dokumentów. Ponadto wskazał, że pod adresem gdzie jest zameldowany przebywa tylko w okresie letnim i z końcem wakacji przenosi się do znajomych, a korespondencję odbiera w miejscu prowadzenia działalności, w związku z czym nie miał świadomości wszczętego postępowania ani jego przebiegu. Skarżący stwierdził, że nie docierały do niego żadne pisma ani awiza, a o zaskarżonej decyzji dowiedział się w urzędzie celnym w dniu 12 kwietnia 2011r., kiedy to pokwitował jej odbiór. 3. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ podatkowy powołując się na art. 162 §1 i § 2 O.p., zawierający przesłanki do przywrócenia terminu wyjaśnił, że Skarżący składając w dniu 19 kwietnia 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, którą odebrał w dniu 12 kwietnia 2011 r. zachował 7 dniowy termin wynikający z art. 162 § 2 O.p. wypełniając tym samym pierwszą przesłankę warunkującą pozytywne rozpatrzenie wniosku. Wraz z ww. wnioskiem, w którym wskazał przyczyny uchybienia terminu Skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., tj. dokonał czynności dla których przewidziano dany termin, czym wypełnił kolejne dwie przesłanki. Dyrektor Izby Celnej wskazując na ostatnią przesłankę z art. 162 § 1 O.p. t.j. uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu stwierdził, że w doktrynie utrwalony jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Ponadto powołując się na stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy wskazał, iż przywrócenie terminu nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W związku z powyższym przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ wyjaśnił, że do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, powódź, pożar itp. Organ podatkowy stanął na stanowisku, że opisana przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu sytuacja nie jest potwierdzeniem braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu, bowiem wszelka korespondencja w toku prowadzonego postępowania, w tym również zaskarżona decyzja kierowana była na adres wskazany przez Skarżącego w pismach kierowanych do Urzędu Celnego w W. tj. ul: S. [...] w W.. Korespondencja każdorazowo była awizowana i nie podjęta przez adresata, zwracana była do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Organ dodał, że zgodnie z art. 146 § 1 i 2 O.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania ww. obowiązku pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ pozostawia pismo w aktach sprawy, a zatem to na stronie spoczywa obowiązek wskazania organowi podatkowemu adresu, pod który należy kierować korespondencję adresowaną do strony, tak aby mogła być skutecznie doręczona nie pozbawiała adresata możliwości bezpośredniego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu. Ponadto organ podatkowy dodał, że postanowienie o wszczęciu postępowania zostało wysłane do Skarżącego w dniu 14 czerwca 2010 r., a więc w okresie letnim, gdy Skarżący przebywał pod adresem zameldowania. 4. Na powyższe postanowienie Skarżący pismem z dnia 7 lipca 2011 r. wniósł skargę zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 121, art.122, art.123, art.148, art.149, art. 150 i art. 162 O.p. poprzez: - nieprawidłowe uznanie w trybie art. 150 O.p. doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia podstawy opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, przy braku podjęcia chociażby próby doręczenia przesyłki w sposób przewidziany w przepisach art. 148 lub art. 149 O.p. - wskutek powyższego niezasadną odmowę przywrócenia terminu na wniesienia odwołania poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 162 O.p. - danie pierwszeństwa czynnościom proceduralnym nad prawdą obiektywną, do której wykrycia organ jest zobowiązany na podstawie art. 121, art.122 i art.123 O.p. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu w sposób wadliwy organ podatkowy uznał za skutecznie doręczone zastępczo Skarżącemu w dniu 17 stycznia 2011 r. podczas gdy faktycznie Skarżący odebrał postanowienie w dniu 12 kwietnia 2011 r. i data ta winna zostać uznana za datę doręczenia decyzji, a od tej daty zdaniem Skarżącego faktycznie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Ponadto Skarżący dodał, że zaskarżone postanowienie powinno być uchylone z uwagi na brak wiedzy Skarżącego o wszczętym postępowaniu, a co za tym idzie braku obowiązku powiadomienia organu o zmianie miejsca doręczania korespondencji. Zdaniem Skarżącego organ podatkowy błędnie dokonał wykładni art. 150 O.p. przez co nie zastosował w sprawie przepisu art. 148 O.p. Ponadto Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 1458/06, w którym Sąd stwierdził, że postanowienie o wszczęciu postępowania jest niezwykle ważne z tego powodu, iż jest to akt z którego strona winna czerpać pełną wszechstronną zgodnie z prawem umotywowaną informację o swojej sytuacji prawnej w zakresie zarówno prawa procesowego jak i materialnego. Skarżący uznał, że Dyrektor Izby Celnej dokonał nadinterpretacji norm zawartych w art. 148 – 150 O.p. Ponadto Skarżący zakwestionował rozważania Dyrektora Izby Celnej dotyczące zastosowania art. 162 O.p. wskazując, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślił, że niewątpliwym brakiem winy strony są wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności braku wiedzy o próbie doręczenia korespondencji. 5. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 6.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – określanej dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W związku z tym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. 6.2. W rozpoznanej sprawie Sąd ocenił zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdził, że nie docierały do niego żadne pisma ani awiza, a o zaskarżonej decyzji dowiedział się dopiero w urzędzie celnym w dniu 12 kwietnia 2011r., kiedy to pokwitował jej odbiór., gdyż nie przebywał pod adresem gdzie jest zameldowany. Powołując się na treść przepisu art. 150 O.p. organ odwoławczy przyjął fikcję prawną doręczenia wskazanej decyzji w dniu 17 stycznia 2011 r. Odmienną ocenę prezentowała strona skarżąca, która w skardze podniosła, iż organ w sposób wadliwy uznaje za skutecznie doręczoną decyzję w trybie zastępczym w dniu 17 stycznia 2011r. podczas gdy faktycznie Skarżący osobiście odebrał decyzję w dniu 12 kwietnia 2011r. i ta data powinna być uznana za datę doręczenia decyzji. Jest poza sporem, że przesyłka zawierająca decyzję została przesłana w dniu 29 grudnia 2010r. za pośrednictwem poczty na adres wskazany przez stronę i została zwrócona, jako nie podjęta w terminie. Przepis art. 150 O.p. wprowadził fikcję prawną doręczenia przesyłki w razie niemożności dokonania bezpośredniego jej doręczenia adresatowi. Polega ona na tym, że poczta ma obowiązek przechowywać pismo przez 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1) i dwukrotnie zawiadomić adresata o pozostawieniu przesyłki, powtórnie w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma (na poczcie) winno zostać umieszczone w pocztowej skrzynce oddawczej adresata lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2). W takim razie doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu pozostawienia pisma w placówce pocztowej, a samo pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 zdanie drugie). Z treści cytowanego przepisu wynika, iż jedną z przesłanek doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 150 O.p. stanowi brak możliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub 149 tej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zaskarżona decyzja kierowana była na adres zamieszkania Skarżącego przy ul. S. [...] w W.. Adres ten wskazany został przez Skarżącego w deklaracji AKC-U złożonej w Urzędzie Celnym w W. dniu 10 maja 2010r. oraz w pismach kierowanych do organu. W związku z brakiem możliwości doręczenia Skarżącemu decyzji w sposób wskazany w art. 148 § 1 O.p. z powodu braku adresata w miejscu zamieszkania przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] grudnia 2010r. była dwukrotnie awizowana przez Pocztę Polską w dniach 3 i 10 stycznia 2011r. W związku z powyższym organ podatkowy prawidłowo przyjął, że decyzja została prawidłowo doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 O.p. w dniu 17 stycznia 2011r. Należy zaznaczyć, że w sytuacji doręczenia pisma w trybie art. 150 O.p. późniejsze odebranie decyzji przez Skarżącego w dniu 12 kwietnia 2011r. nie wywołało skutku prawnego w postaci przyjęcia tej daty jako daty doręczenia decyzji. W związku z powyższym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 150 O.p. ze względu na brak podjęcia próby doręczenia przesyłki w sposób przewidziany w art. 148 lub art. 149 O.p. Ponadto w skardze Skarżący podniósł, że naruszono art. 162 O.p. przez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy wykazał brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Należy wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 § 2 O.p. Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest ustalenie istnienia łącznie przesłanek wymienionych w art. 162 O.p. tj: - uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, - złożenia w zakreślonym terminie wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie w ustawowo wyznaczonym terminie czynności, dla której był określony termin, któremu uchybiono. W przedmiotowej sprawie Skarżący odebrał osobiście zaskarżoną decyzję w siedzibie organu w dniu 12 kwietnia 2011r. a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył w dniu 19 kwietnia 2011r. tym samym zachował 7 dniowy termin wynikający z art. 162 § 2 O.p. Wraz z wnioskiem Skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W. wypełniając jednocześnie przesłankę warunkującą pozytywne rozpatrzenie wniosku wyrażoną w § 2 art. 162, jednakże Skarżący nie wypełnił przesłanki wymieniającej w art. 162 § 1 O.p. tzn. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W tym miejscu należy zauważyć, że przepis art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Usunięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (jako zamierzonego działania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (niedołożenia należytej staranności jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o własne interesy) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. II FSK 477/07. Kierując się treścią przytoczonych przepisów Sąd zbadał zasadność przyjęcia przez organ podatkowy nie dołożenia należytej staranności przez Skarżącego w dbałości o własne interesy. Zdaniem Sądu o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136), tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyrażano również pogląd, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, zachowują tu swoją aktualność. Dlatego też okoliczności, na które powołuje się Skarżący, czyli brak wiadomości o wszczęciu postępowania i jego przebiegu z powodu, zmiany jego miejsca zamieszkania w okresie po wakacjach nie uprawdopodabniają zdaniem Sądu, o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Należy zaznaczyć, że wszelka korespondencja w toku prowadzonego postępowania jak również zaskarżona decyzja kierowana była na adres wskazany przez Skarżącego jako jego adres zamieszkania tj. ul. Sztajerka 32 w Warszawie. Adres ten wskazany został przez Skarżącego w deklaracji AKC-U złożonej w Urzędzie Celnym w W. w dniu 10 maja 2010r. w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, we wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium RP z dnia 10 maja 2010r., w piśmie z dnia 13 maja 2010r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do zmiany wysokości podstawy opodatkowania oraz w korekcie deklaracji AKC-U z dnia 1 czerwca 2010r. Skoro złożone pisma jak i deklaracja oraz korekta deklaracji złożona w Urzędzie Celnym w dniu 1 czerwca 2010 r. wskazywała jako adres zamieszkania ul. S. [...] w W. to Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczynając postępowanie w dniu 14 czerwca 2010r. jak i w trakcie prowadzonego postępowania zasadnie kierował korespondencję na adres wskazywany wielokrotnie przez Skarżącego jako jego adres zamieszkania. Organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie wskazywał, że przedstawiona przez Skarżącego argumentacja dotycząca zmiany miejsca zamieszkania nie uprawdopodabniała braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący zarówno nie wskazał żadnego innego adresu do doręczeń korespondencji jak i nie powiadomił organu o zmianie adresu zamieszkania. Należy zaznaczyć, że Dyrektor Izby Celnej zasadnie podkreśla, iż postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r., natomiast Skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniał, iż przebywa pod wskazanym adresem w okresie letnim, a przenosi się do znajomych z końcem wakacji. W związku z powyższym przynajmniej w momencie wszczęcia postępowania podatkowego Skarżący przebywał pod wskazanym przez siebie adresem zamieszkania. W ocenie Sądu zaistniały w sprawie stan faktyczny świadczy o tym, że Skarżący działał w sprawie bez zachowania należytej staranności, co w efekcie doprowadziło do zawinionego uchybienia przez stronę skarżącą terminowi do wniesienia odwołania. Z tych powodów Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia art. 162 O.p jak i art. art. 121, 122 i 123 O.p. 6.3. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.