III SA/Wa 2311/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/7/2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżąca od wpisu od skargi powyżej 50,- zł; 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskuje strona, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe - gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Strona Skarżąca B. S. (dalej także jako "Strona"), wnioskiem zawartym na formularzu PPF z 30/10/2018 r., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powołała się na to, że łączny dochód jej gospodarstwa domowego to 772 zł netto. Miesięczne stałe opłaty do ok 450 zł- nie licząc kosztów żywności i ubioru Skarżąca, w wykonaniu wezwania, przekazała zestawienie wpływów na rachunek i deklaracje o przeznaczeniu środków ze sprzedaży mieszkania. 3) Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej, złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej i przy możliwości prawnej cofnięcia prawa pomocy (aliud est facere, aliud est dícere). Za poglądem o nienajlepszej sytuacji Strony przemawia również zestawienie wydatków niezbędnych do zachowania minimalnego poziomu godziwej egzystencji z wysokością uzyskiwanych przez Stronę środków. Również struktura wydatków Skarżącej, wynikająca nie tyle z jej oświadczeń, ile – w wyniku poszukiwań urzędnika sądowego - ze złożonego do akt prawa pomocy wyciągu z rachunku bankowego, nie jest okolicznością, która uzasadnia ograniczenie Stronie dostępu do Sądu. Zarazem, chociaż koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, to żadne z zadeklarowanych wydatków nie spełniają przesłanki "zbytkowności", które można limitować. Dlatego, mają c na uwadze powołane regulacje prawne, przedstawioną sytuację majątkową Skarżącej, okoliczności sprawy a także kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości ponad 500 zł w sporze podatkowym należy przyjąć, iż Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi we wskazanym w sentencji zakresie (conscientia mille testes est). Zarazem nie jest możliwe zwolnienie Strony od innych kosztów (tu – wpisu od skargi przekraczający wskazany w sentencji rozmiar), niż wymagalne, ponieważ zdolność Strony do ponoszenia wydatków bada się w momencie ich wystąpienia – w zestawieniu z uzyskiwanymi w tym czasie dochodami (dictum acerbum). Nadto, zdaniem urzędnika sądowego, ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.p.s.a., zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., I OZ 987/10, z dnia 30/8/2011 r., I FZ 227/11, postanowienie z 26/10/2010 r., III SA/Wr 387/10 i przywołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). Strona nie wykazała natomiast w sprawie nadzwyczajnej potrzeby udziału profesjonalnego pełnomocnika, jak też wykazuje sprawność intelektualną i zdolność do jednoznacznego wyrażania swoich oczekiwań (co wynika z treści składanych pism), które to oczekiwania mogą zostać poddane ocenie przez Sąd, skrępowanego ciasnym gorsetem badania sprawy, tj. "zgodności z prawem". W konsekwencji, nie jest możliwe przyznanie Stronie prawa pomocy, ponieważ czyn ten, popełniony bez uzasadnienia w materiale dowodowym, oznaczałby w istocie naruszenie zasad dyscypliny finansów publicznych (certum est, quia impossibile est). 4) Z tych powodów, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.