III SA/Wa 2312/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. D. (dalej jako strona lub skarżący) zwrócił o zwolnienie od kosztów sądowych w formularzu PPF z 20 września 2013 r. W uzasadnieniu formularza strona wskazała, ze: nie ma oszczędności, a majątek ruchomy ma niewielką wartość; - od 17 lica 2012 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną; - od 23 stycznia 2012 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna; - ma trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań (opłata za mieszkanie, media); - korzysta z pomocy żony; - utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 776,10 zł; - zona uzyskuje z tytułu emerytury 1360 zł, z tytułu działalności gospodarczej 3500 zł miesięcznie. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 26 września 2013 r. skarżący wskazał nadto, że sytuacja strony i jej małżonki pogorszyła się i zona odmawia pomocy poza wydatkami, które są niezbędne (wyżywienie, lekarstwa). Działalność gospodarcza żony strony ma charakter sezonowy i jest uzależniona od warunków pogodowych. W ramach działalności gospodarczej żona dokonywała zakupów i ponosiła koszty podwykonawców – za okres styczeń 2013 – sierpień 2013 r. kwota 54357,58 zł. Skarżący wskazał, ze uzyskuje dochody z tytułu zasiłku dla bezrobotnych i ponosi wydatki na rzecz wynajmu magazynu (544 zł) i telefon komórkowy (144 zł). Pozostałe wydatki, tj. czynsz (zaległy za trzy miesiące), energia elektryczna, gaz, telefon stacjonarny, lekarstwa, wizyty u lekarza, wyżywienie, środki czystości, odzież, obuwie, telewizja, komunikacja miejska ponosi żona. Skarżący zaznaczył, że tylko żona strony posiada rachunek bankowy, a strona rachunkiem tym nie dysponuje. Żona strony nie chce angażować się (i swoich środków finansowych) w postępowania sądowe. Obecnie skarżący wniósł cztery skargi do sądu, a organy podatkowe wszczęły postępowanie egzekucyjne (kwota zaległości ok. 48 tys. zł). Skarżący zwrócił uwagę na swój stan zdrowia ([...], operacja [...], dwie operacje na [...] i [...]), co ogranicza jego możliwości zarobkowe. Zdaniem skarżącego, brak przyznania mu prawa pomocy będzie oznaczało odebranie mu prawa do Sadu. Do pisma przewodniego załączył wyciąg z rachunku bankowego zony, ewidencje zakupów VAT, zaświadczenia o stanie zdrowia, ewidencje sprzedaży VAT przedsiębiorstwa żony, kartę wypłat zasiłków strony. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Referendarze są urzędnikami zatrudnianymi w sądach, którzy zostali upoważnieni do wykonywania określonych w ustawach czynności należących do sądów w zakresie ochrony prawnej, w tym wypadku do badania zdolności strony do uiszczenia wymagalnych kosztów sądowych i – ewentualnie - przyznania im pomocy w tym zakresie (por. wyrok TK z 1 grudnia 2008 r. P54/07). Jedynymi wymagalnymi kosztami sądowymi w sprawach są należności z tytułu wpisu od skarg do Sadu. Zdaniem referendarza sądowego, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej; k.r.i.o., oboje małżonkowie zobowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Powoływana przez wnioskodawcę okoliczność zniesienia wspólności ustawowej między małżonkami nie może zwalniać ich z powyższych obowiązków. Ponadto stosownie do art. 23 k.r.i.o. w trakcie trwania małżeństwa małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tej powinności nie może zwalniać ich pozostawianie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek pomocy wobec współmałżonka odnosi się również do prowadzonych przez niego spraw sądowych. Ustanowienie rozdzielności w drodze umowy kształtuje stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami w ten sposób, że każde z nich zarządza samodzielnie swoim majątkiem, jednak nie ma wpływu na obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa żony współkształtuje zatem sytuację majątkową skarżącego, co należy odnieść do zdolności ponoszenia kosztów w sprawie. Stąd fakt zawarcia umowy małżeńskiej przez stronę z żoną nie wpływa na ograniczenie możliwości korzystania z pomocy żony. Należy przy tym zauważyć, że kompensowane z zasiłku skarżącego wydatki dotyczą, w przeważającym zakresie, kosztów wynajmu magazynu (544 zł), czyli nie są bezpośrednio związane z podtrzymaniem egzystencji i wskazują na silną więź (gospodarczą) strony, w podejmowaniu decyzji o wydatkach, z żoną. Natomiast z rachunku bankowego żony, tylko za miesiąc sierpień, wynika suma uznań na kwotę 16379 zł, suma obciążeń na kwotę 27251, a saldo końcowe na kwotę 4577 zł. Tym samym, uwzględniając wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego przez skarżącego i jego zonę nadzy uznać zdolność do wygospodarowania w sprawie III SA/Wa 2310/13 kwoty 400 zł, w sprawie III SA/Wa 2312/13 - kwoty 304 zł, III SA/Wa 2311/13- kwoty 685 zł, III SA/Wa 2310/13 – kwoty 400 zł Tym samym, z zestawienia sum pozostających w dyspozycji rodziny strony oraz charakteru prowadzonego gospodarstwa domowego wynika, że nie zachodzi w sprawie niebezpieczeństwo ograniczenia dostępu strony do Sądu. Z tych powodów należało uznać, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jak w sentencji.