III SA/Wa 2328/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23/09//2016 r. po rozpoznaniu wniosku B.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. i dokonania zabezpieczenia na majątku podatnika p o s t a n a w i a odmówić przyznania Skarżącej prawa pomocy Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. B. O. , dalej jako skarżąca lub strona, wniosła o zwolnienie od opłat sądowych w formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku wskazała na bardzo trudną sytuację finansową. Poinformowała, że został pozbawiona źródeł przychodu. Aktualnie nie zarabia, natomiast szacunkowy przychód od początku 2016 r. to 1000 zł miesięcznie. Nie posiada oszczędności. Skarżąca ma dom (250 m.kw) i działkę (3,49 ha), lecz są one obciążone hipoteką. Wskazała, ze nie może sprzedać posiadanych pojazdów, ponieważ jeden z nich jest uszkodzony, natomiast drugi – obciążony zastawem. Posiada jedynie nieściągalne wierzytelności. I – trójkę dzieci oraz sześć tożsamych spraw w sądzie. Strona poinformowała także, że dysponuje alimentami na dwójkę dzieci – po ok 1000 zł. Jako stałe obciążenia wskazała kredyt inwestycyjny (rata w wysokości 21 tys. zł miesięcznie), kredyt obrotowy (rata ok 26 tys zł miesięcznie). Koszt miesięczny domu oznaczyła na kwotę 1350 zł (gaz, woda, prąd, nieczystości). Wykonując zarządzenie referendarza sadowego z 25/08/2016 r. poinformowała, m.in., o tym, że: - zysk za 2016 r. do 15/03/2016 r wyniósł 6462 zł; - koszt życia za czerwiec 2016 r to 6695 zł (woda, gaz, prąd, ZUS, PIT, polisa, telefony, - itd.); - ma zablokowany rachunek bankowy; - wypowiedziano jej umowę kredytową; - Sąd Rejonowy otworzył względem Strony przyśpieszone postępowanie układowe; -Skarżąca przeznacza na utrzymanie dzieci znaczne kwoty (studia w Wlk Bryt – ok 9 tys £, przeloty – jeden lot ok 1000 zł; wyżywienie i materiały naukowe – 500 £ miesięcznie; studia w W. – ok 1200 zł miesięcznie; - koszt utrzymania syna w gimnazjum – ok 600 zł miesięcznie); - nie posiada żadnych oszczędności, ani dochodów, z których może utrzymywać dzieci; -wynagrodzenie pełnomocnika jest ustalone wg reguły success fee. Do wniosku Skarżąca załączyła plik dokumentów: zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym, deklaracje podatkowe, rachunki zysków i strat, wyciągi z rachunków bankowych, ostateczne wezwanie do zapłaty i in. Należało stwierdzić, co następuje: Referendarz sądowy wskazuje, że jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie o zabezpieczenie jest 500,- zł należne z tytułu wpisu od skargi do Sądu. Skarg w tym przedmiocie zostało wniesionych do Sądu sześć, stąd wymagalne koszty sadowe to ok 3 tys zł. Spór sądowy i dokonane zabezpieczenia są związane z działalnością, tj. dotyczą wieloletnich rozliczeń w podatku dochodowym i VAT (zaniżanie dochodu i zawyżanie zwrotów VAT). Stąd koszt postępowania sądowego należy traktować – przede wszystkim – jako koszt prowadzenia działalności gospodarczej. Ten koszt Skarżąca powinna zarówno uwzględniać w procesie działalności gospodarczej i poczynić stosowne oszczędności na ten cel (czego wymaga standard rzetelnego przedsiębiorcy), jak też obowiązek poniesienia kosztu należy odnosić raczej do wysokości przychodu – a nie dochodu - uzyskiwanego w ramach działalności gospodarczej. Referendarz sądowy zauważa, że tylko z rachunku zysków i strat za 2015 r. wynika kwota przychodów 13274089,69 zł, z której – w ocenie urzędnika sądowego - możliwe jest wygospodarowanie, jako kosztu działalności gospodarczej, kwoty 3 tys. zł tytułem wymagalnych kosztów sądowych. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania o zabezpieczenie na majątku Skarżącej, tj. listopad 2015 r., Skarżąca powinna – i miała możliwość - zabezpieczyć środki na poczet kosztów postępowania sądowego. Referendarz sądowy zauważa też, odnosząc się do kwestii uzyskiwanych przez Skarżącą (i zadeklarowanych przez nią) dochodów, tj. miesięcznie kwoty ok 1000 zł oraz alimentów w kwocie 2 tys zł., że nie jest możliwe ponoszenie przez Skarżąca wydatków we wskazanej przez nią – dokładnie wyliczonej w części historycznej – wysokości (koszt życia za czerwiec 2016 - woda, gaz, prąd, ZUS, PIT, polisa, telefony, - itd., przeznaczanie na utrzymanie dzieci znacznych kwot, tj. na studia w Wlk. Bryt, przeloty; wyżywienie i materiały naukowe, miesięcznie; studia w W. ; koszt utrzymania syna w gimnazjum). Jeśli natomiast przyjąć za istniejący zadeklarowany fakt ponoszenia wyliczonych przez Skarżącą wydatków, to, w ocenie referendarza, możliwym jest także wygospodarowanie środków, nawet z dochodu, na poczet kosztów postępowania – tym bardziej, że koszt działania pełnomocnika został skalkulowany w oparciu o zasadę "success fee". Koszt sądowy wymagalny w sprawie (sprawach) nie ustępuje pierwszeństwa wskazanym powyżej, ponoszonym przecież przez Stronę wydatkom Odnosząc się do kwestii prowadzenia przeciwko Skarżącej szeregu postępowań egzekucyjnych, należy zaznaczyć, że fakt ten nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż Strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co precyzyjnie (acu rem tetigisti) wyjaśniły Sądy Administracyjne w wielu orzeczeniach (por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 07.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 05.03.2014r., sygn. II FZ 260/14, CBOSA). Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji. .