III SA/Wa 2334/15

Dnia 27 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący – A. K. , wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2013 r. Skarżący zwrócił się ponadto z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W osnowie wniosku wskazał na okoliczności uzasadniające pozytywne rozstrzygnięcie jego wniosku: zabezpieczenie całego majątku i blokada wszystkich kont bankowych. Dodał, że blokada ta uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej i osiąganie dochodu. Skarżący wyjaśnił także, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Do majątku zaliczył trzy mieszkania i dom. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wskazał, że w 2015 r. nie prowadził faktycznej działalności gospodarczej. Miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą około 3.000 zł i ponosi je żona. Posiadane mieszkania nie są przedmiotem najmu, natomiast generują koszty, które w 2015 r. nie były regulowane. Koszty te w skali miesiąca wynoszą ok. 2.500 zł. Obecnie zadłużenie dwóch lokali sięga 21.000 zł. Skarżący przedstawił ponadto decyzję o zabezpieczeniu, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, wyciągi bankowe, zaświadczenie o stanie konta, pismo w sprawie wypowiedzenia umowy pożyczki, pismo w sprawie umowy faktoringu odwrotnego, deklaracje VAT-7, umowę majątkową małżeńską, zeznanie podatkowe. Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2334/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie Skarżący podniósł, że rzeczywista sytuacja majątkowa małżonki Skarżącego nie ma żadnego wpływu na możliwości zebrania przez niego środków na pokrycie kosztów sądowych. Zasoby finansowe żony pozwalają jedynie na pokrywanie bieżących potrzeb swoich i Skarżącego, związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, z wyłączeniem już kosztów utrzymania posiadanych lokali mieszkalnych. W związku z powyższym pozyskanie przez Skarżącego środków na sfinansowanie udziału w zainicjowanym przez niego postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Do sprzeciwu Skarżący załączył: umowę z dnia [...] września 2003 r. Rep. [...] ustanawiającą rozdzielność majątkową, oświadczenie żony Skarżącego, że nie posiada żadnych przychodów z tytułu zatrudnienia, najmu, ani żadnych innych, oświadczenie żony Skarżącego, że nie podlega obowiązkowi składania zeznań podatkowych z powodu braku dochodów, zaświadczenie z banku [...] S.A potwierdzające brak stałych wpływów na rachunek żony Skarżącego oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy, wskazujące wydatki na czynsz, energię, wodę itp. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki, a strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy (w niniejszej sprawie – osoba fizyczna) musi spełnić którąś z przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zatem powinien spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga przy tym, iż to na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt sprawy nie pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, iż jakkolwiek Skarżący wykazał, iż w 2015 r. nie prowadził faktycznej działalności gospodarczej, to jednak z przedstawionego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36L wynika, że w 2014 r. Skarżący osiągnął przychód w wysokości 82.939.676,20 zł, dochód natomiast wyniósł 1.454.605,60 zł. W ocenie Sądu nie można także uznać za wiarygodne oświadczeń Skarżącego i jego małżonki w zakresie osiąganych dochodów i posiadanych środków finansowych, gdyż są one wzajemnie sprzeczne. Z jednej bowiem strony Skarżący wskazywał, iż koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą około 3.000 zł i ponosi je żona. Z drugiej natomiast strony żona Skarżącego oświadczyła, iż nie uzyskuje żadnych dochodów, jak i nie posiada oszczędności oraz pozostaje od wielu lat na utrzymaniu Skarżącego. Jak jednak wynika z dołączonych do sprzeciwu wydruków z rachunku bankowego żony Skarżącego, na jej koncie odnotowano wpłaty gotówkowe dokonywane na własny rachunek, np. ostatnia wpłata z dnia 29 lipca 2015 r. w wysokości 9.000 zł. W konkluzji, zdaniem Sądu, nie można uznać za wiarygodne oświadczeń żony Skarżącego, iż nie posiada żadnych oszczędności, skoro wielokrotnie dokonywała wpłat na własny rachunek (tzw. "zasilenie"). Wpłat tych dokonywał również Skarżący. Ponadto z zaświadczenia [...] nie wynika, aby małżonka Skarżącego nie posiadała środków na rachunku bankowym, jest natomiast mowa o "braku stałych wpływów na rachunek". Zauważyć należy dalej, że Skarżący, jako właściciel domu o powierzchni 160 m2 i jednocześnie dwóch mieszkań w W. o powierzchni 56 m² i 47 m² oraz mieszkania w W. o powierzchni 35 m², ma możliwość wynajęcia którejś z tych nieruchomości w celu zwiększenia dochodów rodziny. Co ponadto istotne, Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006 r. o sygn. akt GZ 71/04). Skoro zatem żona Skarżącego posiada środki finansowe, to powinna udzielić Skarżącemu pomocy finansowej w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. W konsekwencji stwierdzić należy, iż powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozbawi Skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada on majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił o odmowie przyznania prawa pomocy.