III SA/Wa 2338/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz A. R. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 roku Burmistrz Miasta O. odmówił A. R. (dalej zwana Skarżącą) umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za poszczególne lata podatkowe 2005 - 2010. Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej zwane SKO) postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. W ocenie SKO skoro Skarżąca wniosła odwołanie 19 grudnia 2011 r., a termin do jego wniesienia upłynął 5 grudnia 2011 r. to nastąpiło to z uchybieniem terminu. SKO w oparciu o nadesłane akta podatkowe ustalił, że w dniu 21 listopada 2011 r. Skarżąca w siedzibie organu podatkowego otrzymała przedmiotową decyzję, jednak odmówiła jej przyjęcia. Ustalenia takie wynikają z notatki sporządzonej przez pracowników organu podatkowego, zamieszczonej na ostatniej stronie decyzji. Z adnotacji tej wynika, że Skarżąca została zapoznana z decyzją, lecz odmówiła jej przyjęcia twierdząc, iż należy ją wysłać pocztą. Okoliczność ta, w ocenie organu, w sposób wystarczający uzasadnia prawną skuteczność doręczenia Skarżącej decyzji [...] listopada 2011 r. w trybie art. 153 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.) dalej zwana O.p., który przewiduje skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy jako doręczonego w wypadku odmowy jego przyjęcia przez adresata. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 122 oraz art. 148 § 2 i § 3, art. 152 § 1 oraz art. 153 O. p. poprzez uznanie, iż wniesienie odwołania jest niedopuszczalne z racji istnienia przyczyn o charakterze przedmiotowym, tj. wystąpienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie Skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych. Podniosła, że wbrew treści notatki nie doszło do doręczenia rozstrzygnięcia, a jedynie poinformowania, iż Burmistrz nie przychylił się do jej wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2012 r. oddalił skargę Skarżącej. Sąd uznał, że SKO prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Skarżącą od decyzji organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że z punktu widzenia meritum rozstrzyganej sprawy, tj. prawidłowości stwierdzenia przez organ uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie ma prawnego znaczenia fakt kolejnego przesłania przedmiotowej decyzji na adres Skarżącej, którą otrzymała w dniu 5 grudnia 2011 r. Przedmiotową decyzję skutecznie doręczono Skarżącej w siedzibie organu w dniu 21 listopada 2011 r. w trybie art. 144 w związku z art. 148 § 2 pkt 1 i art. 153 § 1 i § 2 O.p. i od tej daty rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania. Termin ten, zgodnie z art. 223 § 2 O.p., upłynął w dniu 5 grudnia 2011 r., podczas gdy odwołanie zostało wniesione do organu w dniu 19 grudnia 2011 r. W skardze kasacyjnej Skarżąca wniosła o uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. i podzielenie stanowiska, iż zasadne jest stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji zgodnie z art. 228 § 1 w związku z art. 148 § 2 oraz art. 153 O.p. ze względu na wniesienie ww. odwołania dnia 19 grudnia 2011 r. podczas gdy - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - zaskarżona decyzja została doręczona 21 listopada 2011 r.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. i podzielenie stanowiska, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do uznania za skuteczne doręczenia decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 144 w związku z art. 148 § 2 pkt 1 i art. 153 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1529/13 uchylił wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W motywach uzasadnienia wskazał, że decyzja Burmistrza Miasta O. z [...] listopada 2011 r. nie mogła zostać uznana za doręczoną Skarżącej w trybie art. 153 § 2 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Postanowienie SKO z 10 lutego 2012 r. należało uchylić. Przedmiotowa sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1529/13, wydanego w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1408/12. Wobec tego, że sprawa niniejsza została przekazana Sądowi przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ma zastosowanie art. 190 p.p.s.a. W myśl tego przepisu wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia ta obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wykładnia prawna, o jakiej mowa w art. 190 P.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny, a także organu administracyjnego. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie wykładnią ma szeroki zasięg, gdyż obejmuje również strony postępowania. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Powyższe rozwiązanie ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa (por. H.Knysiak-MoIczyk - Skarga kasacyjna str. 301). Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma więc całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Jeżeli zatem, rozpoznając sprawę po raz pierwszy, Sąd I instancji ocenił zaskarżoną wskutek skargi wniesionej do tego Sądu decyzje jako zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego, a Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten zakwestionował, to ocena ta przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest wiążąca dla Sądu I instancji rozpoznającego sprawę ponownie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy prawidłowym było uznanie przez Burmistrza Miasta O., że jego decyzja z [...] listopada 2011 r. została doręczona skutecznie Skarżącej w trybie art. 153 O.p. wobec odmowy przez Skarżącą jej odebrania w siedzibie organu. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 144 O.p. organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys za pokwitowaniem. Na podstawie art. 153 O.p.: § 1. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu w sposób określony w art. 144, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. § 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Zgodnie natomiast z art. 148 § 1 i 2 O.p.: § 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. § 2. Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym stanowiskiem Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany z użytego w art. 153 § 1 O.p. sformułowania o piśmie przesłanym w sposób określony w art. 144 O.p., to jest przez pocztę lub w inny sposób, oraz o zwrocie pisma do nadawcy wynika w sposób jednoznaczny, że możliwość uznania za doręczone pisma, którego adresat odmówił przyjęcia, nie może odnosić się do sytuacji, w których nie następuje czynność przesłania pisma (przez pocztę czy w inny sposób), a więc w sytuacji, gdy odmowa przyjęcia ma miejsce podczas obecności podatnika w siedzibie organu podatkowego. Doręczenie pisma w siedzibie organu podatkowego nie jest czynnością przesłania pisma w inny sposób, a w przypadku odmowy jego przyjęcia przez adresata pismo nie może podlegać zwrotowi do nadawcy, skoro w ogóle nie było ono przedmiotem nadania (por. wyrok NSA – OZ w Szczecinie z dnia 29 października 2003 r., SA/Sz 2392/01, z glosą aprobującą Z. Czarnika, OSP 2004/12/153). Podkreślić przy tym należy przy bezskutecznej próbie doręczenia pisma w siedzibie organu podatkowego – przez pracownika organu, to jest w sposób określony w art. 148 § 2 pkt 1 O.p., nie wystąpi zwrócenie pisma do nadawcy, czego wymaga art. 153 § 1 O.p.; pismo nie zostanie po prostu faktycznie doręczone, nie będzie natomiast powodu żeby zwracać je organowi podatkowemu bądź pracownikowi organu, bo nieprzerwanie będzie pozostawać w dyspozycji tegoż organu. Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania przez Skarżącą od decyzji Burmistrza Miasta O. winien być liczony od 5 grudnia 2011 r., tj. od dnia, w którym Skarżącej doręczono decyzję za pośrednictwem poczty. Ponadto wskazania wymaga, że notatka urzędowa, która według organu dokumentować i uzasadniać ma uznanie doręczenia na podstawie art. 153 § 2 O.p., o próbie doręczenia pisma stronie dosłownie nie stanowi. Z notatki tej wynika, że stronę zapoznano z treścią decyzji, co doręczeniem decyzji niewątpliwie nie jest. Dalsza treść notatki wskazuje tylko, że strona odmówiła odbioru decyzji - dochodząc wysłania jej pocztą, co nie zastępuje przedstawienia czynności (wskazania próby) doręczenia decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Natomiast zasądzenie kosztów sądowych dokonano na podstawie art. 200 P.p.s.a.