III SA/Wa 2353/13

PostanowienieWSA w Warszawie2013-10-11

Skład orzekający: Marcin Piłaszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, która zadeklarowała wysokie miesięczne koszty utrzymania przekraczające jej dochody netto, można odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, jeśli nie przedstawiła pełnej dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej małżonka, mimo obowiązku wzajemnej pomocy?
Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy, ponieważ wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny swojej niemożności poniesienia kosztów postępowania. Pomimo wezwania, nie przedstawił pełnej dokumentacji sytuacji majątkowej małżonki, która zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest zobowiązana do wzajemnej pomocy, a jej sytuacja majątkowa współkształtuje sytuację wnioskodawcy. Ponadto, zadeklarowane przez wnioskodawcę dochody netto były niższe od zadeklarowanych wydatków, co podważa rzetelność złożonych oświadczeń.
Stan faktyczny
Strona J. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Wnioskodawca wskazał na trudności w samodzielnym prowadzeniu sprawy, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z żoną (choć później zaprzeczył), miesięczne dochody ok. 2350 zł brutto z działalności gospodarczej, posiadanie przez żonę nieruchomości i samochodu, a także własne zbycie motocykla i przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Po wezwaniu przez referendarza sądowego, strona przedstawiła dodatkowe dokumenty, w tym zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania w kwocie ok. 2575 zł, prostując jednocześnie informację o wspólnym gospodarstwie domowym z żoną.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych . postanawia odmówić przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. K. (dalej jako strona lub skarżący), wnioskiem zawartym w formularzu PPF z 13 sierpnia 2013 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że: - nie poradzi sobie z samodzielnym prowadzeniem sprawy; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (rozdzielność majątkowa), pasierbem i synem; - osiąga ok. 2350 zł miesięcznie brutto z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej; - żona posiada segment o pow. 128 m. kw., samochód [...] , [...] (w trakcie sprzedaży); - skarżący zbył motocykl [...] w 2012 r., posiada[...] ; - od czerwca 2013 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim; - W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 26 września 2013 r. skarżący nadesłał, jak wskazał, m.in.- odpisy zeznań podatkowych, zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania, wyciągi z rachunku bankowego, dokumentację rachunkową, zestawienie faktur za ostatnie sześć miesięcy, akt notarialny umowy darowizny, wyrok alimentacyjny, dokumenty zbycia pojazdów, zaświadczenia ZUS o wypłaconych zasiłkach chorobowych, akt notarialny umowy małżeńskiej majątkowej. W "zestawieniu miesięcznych kosztów..." skarżący wskazał, że ponosi wydatki z tytułu telefonu, ochrony "[...] ", paliwa gazowego, energii elektrycznej, rat zaległego podatku VAT, usług biura księgowego, rat za komputer, obuwia syna, przyborów szkolnych – w sumie ok. 2575 zł. Oświadczył zarazem, prostując wskazania z formularza PPF, ze nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego albo doradcy podatkowego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wpis sadowy, jedyny koszt wymagalny na tym etapie postępowania, wynosi 500 zł Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenia złożone przez stronę nie zawierały dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie podał żadnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej małżonki (odpisy zeznań podatkowych, wyciągi z rachunków bankowych). Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej; k.r.i.o., oboje małżonkowie zobowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Powoływana przez wnioskodawcę okoliczność zniesienia wspólności ustawowej między małżonkami nie może zwalniać ich z powyższych obowiązków. Ponadto stosownie do art. 23 k.r.i.o. w trakcie trwania małżeństwa małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tej powinności nie może zwalniać ich pozostawianie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek pomocy wobec współmałżonka odnosi się również do prowadzonych przez niego spraw sądowych. Ustanowienie rozdzielności w drodze umowy kształtuje stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami w ten sposób, że każde z nich zarządza samodzielnie swoim majątkiem, jednak nie ma wpływu na obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa żony współkształtuje zatem sytuację majątkową skarżącego, co należy odnieść do zdolności ponoszenia kosztów w sprawie. Referendarz sądowy z uwagi na zadeklarowanie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z żoną w formularzu z 13 sierpnia 2013 r. oraz zadeklarowany fakt zamieszkiwania w "segmencie" żony (rubryka 8 formularza) nie daje wiary – choć ma to drugorzędne znaczenie w ocenie wniosku - oświadczeniom złożonym w odpowiedzi na wezwanie o przekazanie odpisów z rachunku bankowych żony i jej zeznań podatkowych o "nie prowadzeniu z żoną wspólnego gospodarstwa domowego". Na pomoc finansową żony skarżący może liczyć także dlatego, że, jak wynika z nadesłanych dokumentów, dokonał na jej rzecz darowizn nieruchomości (choćby akt notarialny Rep A Nr [...] ). Natomiast z art. 897 kodeksu cywilnego wynika, że jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Należy także zwrócić uwagę na rzetelność złożonych przez stronę deklaracji. Zdaniem referendarza sądowego, z kwoty 2355 zł miesięcznie brutto zadeklarowanej przez stronę w formularzu PPF, tj. 1707 zł netto, nie da się pokryć zadeklarowanych przez stronę w wykonaniu wezwania wydatków w kwocie, w sumie, 2575 zł. Nienależyte (niepełne) wykazanie, pomimo stosownego wezwania, środków będących w dyspozycji strony nie może skutkować przyznaniem stronie prawa pomocy. Tylko ubocznie referendarz sądowy zauważa, że z wyciągu z rachunku bankowego wynikają zarówno stałe wpływy środków finansowych, jak też wydatki, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia prze kosztami należnymi z tytułu postępowania sądowego. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło