III SA/Wa 2384/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca R.W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wskazała, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 1.459,48 zł. Wśród wydatków wymieniła kredyty i pożyczki na kwotę 1.050 zł oraz koszty mieszkaniowe, mediów w wysokości 300 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że lokal, w którym zamieszkuje należy do jej matki. Przedstawiła zeznania podatkowe, zaświadczenie o wynagrodzeniu, wydruk z CEIDG i KRS, zawiadomienie o wysokości raty, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Uchylenie się od przedłożenia dokumentów i oświadczeń umożliwiających poczynienie stosownych ustaleń w powyższym zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Co prawda w niniejszej sprawie Skarżąca przedłożyła szereg dokumentów, niemniej ich analiza ujawnia rozbieżności pomiędzy deklarowanym przez nią dochodem a wydatkami. Analiza ta daje mianowicie podstawy do stwierdzenia, że Skarżąca wydatkuje kwotę większą niż uzyskuje. Źródłem jej utrzymania jest bowiem wynagrodzenie wynoszące 1.459,48 zł netto. Tymczasem sama tylko rata kredytu wynosi 1.241,92 zł. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za: energię elektryczną (166,80 zł/2 m-ce), usługi telekomunikacyjne (23,37 zł), usługi internetowe (137,76 zł). Ujawnione przez Skarżącą stałe obciążenia finansowe wynoszą zatem ok. 1.486,45 zł miesięcznie. Nie sposób przy tym nie zauważyć, że w zestawieniu tym nie ujęła ona takich pozycji jak: czynsz za mieszkanie, koszty wyżywienia czy koszty dojazdów do pracy. Z prostego zestawienia wysokości dochodu i wydatków (tych wymienionych w oświadczeniu i tych nieujawnionych, ale niewątpliwie ponoszonych) wynika więc jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Powyższe stawia pod znakiem zapytania wiarygodność twierdzeń Skarżącej o braku oszczędności czy dodatkowych źródeł dochodu. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody. Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek Skarżącej. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie klarownie i zgodnie z prawdą przedstawionego przez nią oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.