III SA/Wa 2411/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w latach 2012 i 2013 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. C. zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Podniósł, iż nie posiada majątku trwałego. Obciążają go liczne zobowiązania kredytowe w łącznej kwocie ponad 640.000 zł. Z kolei ogólna kwota zaległości podatkowych wynosi ponad 1.000.000 zł. W związku z nieuregulowaniem należności podatkowych wystawiono przeciwko Skarżącemu tytuły wykonawcze i zajęto wierzytelności z rachunku bankowego. Z uwagi na brak środków pieniężnych należności tych nie wyegzekwowano. Od 1 lipca 2015 r. Skarżący zawiesił działalność gospodarczą i obecnie – wraz z żoną - dorabia dorywczo na terenie Anglii. Podkreślił, że w dniu [...] września 2016 r. Sąd Rejonowy ogłosił upadłość jego żony jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Dodał, iż ma utrzymaniu małoletnie dziecko, na które wydatkuje ok. 1.000 funtów miesięcznie. Wynagrodzenie pełnomocnika wyniosło 800 zł netto i zostało sfinansowane z pożyczki od znajomych. Skarżący podał, iż mieszkanie o szacunkowej wartości 250.000 zł jest własnością żony, a przy tym jest ono obciążone hipoteką. Oboje z żoną utrzymują się z prac dorywczych, uzyskując z tego tytułu odpowiednio 1.340 funtów i 1.137 funtów. Zobowiązania Skarżącego to: kredyt hipoteczny 270.000 zł z miesięczną ratą 1.300 zł, kredyt gotówkowy 3.000 zł z ratą 100 zł miesięcznie, kredyt obrotowy nieodnawialny 121.000 euro (stan zadłużenia na dzień 31 lipca 2015 r. 89.057,69 euro), karta kredytowa z limitem 10.000 zł z ratą 600 zł miesięcznie. Do wydatków zaliczył czynsz (695 funtów), opłaty za energię, wodę, telewizję, Internet, telefon (718 funtów), wydatki na jedzenie, odzież, wyposażenie dziecka do przedszkola (1.000 funtów). Skarżący przedstawił fakturę za usługi prawnicze, wyciągi bankowe, wydruk z CEiDG, dokumentację dotyczącą upadłości, dokumentację dotyczącą posiadanych zobowiązań, zeznanie podatkowe, dokumentację dotyczącą postępowania egzekucyjnego, zestawienie wydatków, postanowienie przyznające prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż aby Sąd zastosował wyjątek w postaci prawa pomocy, skutkujący w istocie obciążeniem kosztami postępowania innych obywateli, musi dysponować rzetelnie wykazanymi faktami, obrazującymi w pełni sytuację materialną i rodzinną ubiegającego się o pomoc (zob. postanowienie NSA z 20 września 2011 r., II FZ 483/11). Oznacza to, że wyłączona jest na gruncie omawianej instytucji zasada oficjalności, czyli działania Sądu z urzędu. To zatem wnioskodawca powinien przekonać Sąd o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej oraz ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zasadniczo, od tego jak Sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji materialnej. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu przepisem art. 255 P.p.s.a. i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie przesłał on co prawda szereg dokumentów źródłowych, niemniej nie wyjaśniają one kluczowej - z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego – kwestii źródeł utrzymania i finansowania wszystkich wydatków. Jako źródło dochodu Skarżący wskazał mianowicie prace dorywcze na terenie Anglii. Dochód ten określił na kwotę 2.477 funtów. Na taką też kwotę wyliczył miesięczne wydatki, do których zaliczył czynsz (695 funtów), podatek od nieruchomości (118 funtów), wodę (50 funtów), opłaty za energię i gaz (200 funtów), Internet (30 funtów), telefon (60 funtów), telewizję (29,10 funtów), ubezpieczenie samochodu (120 funtów), paliwo (100 funtów) bilety komunikacji miejskiej (50 funtów), wydatki na jedzenie, odzież, wyposażenie dziecka do przedszkola (1.000 funtów). Oznacza to, że zadeklarowany dochód praktycznie w całości przeznaczany jest na utrzymanie trzyosobowej rodziny. Tymczasem z akt sprawy wynika, że na Skarżącym i jego żonie ciążą jeszcze – jak sam podkreślił "liczne" – zobowiązania kredytowe. Źródeł ich finansowania natomiast nie przedstawił. Nie wskazał też ani nie udokumentował jakoby ich nie spłacał. Przeciwnie do obciążających go zobowiązań zaliczył m. in. kredyt hipoteczny 270.000 zł z miesięczną ratą 1.300 zł, kredyt gotówkowy 3.000 zł z ratą 100 zł, kartę kredytową z limitem 10.000 zł z ratą 600 zł miesięcznie. Skarżący przedłożył jedynie wydane wobec żony postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z [...] września 2016 r., na mocy którego ogłoszono jej upadłość jako osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej. Podstawą jej ogłoszenia był – jak czytamy we wniosku – wydany w postępowaniu nakazowym nakaz zapłaty kwoty 99.418,19 euro. Nakaz ten wydany został z uwagi na niedokonanie spłaty kredytu zaciągniętego w związku z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą. Skarżący nie wyjaśnił zatem podstawowych okoliczności dotyczących swojej sytuacji majątkowej. Skoro nie wiadomo jakimi środkami de facto dysponuje, niemożliwe staje się przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby bowiem ocenić, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o jej sytuacji. Z nadesłanych materiałów nie wynika także kto ponosi koszty utrzymania należącego do żony Skarżącego mieszkania, ewentualnie czy jest ono wynajmowane. Skarżący nie przedłożył również swojego zeznania podatkowego za 2015 r. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.