III SA/Wa 2431/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2013 r. po rozpoznaniu wniosku J. sp. z o.o.. o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o.o.. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie J. sp. z o.o.., dalej jako strona lub spółka, wnioskiem w skardze, a następnie złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 16 października 2013 r. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu, w tym w odpowiedzi na wezwanie referendarza sadowego z 4 października 2013 r., o przekazanie zestawienia faktur VAT, należności i zobowiązań, wyciągów z rachunków bankowych, wskazanie źródeł finansowania działalności, bilansu, itp. - wskazała na to, że spółka prowadzi działalność w zakresie usług [...], dokumentacja finansowa została dostarczona Prokuraturze Okręgowej, a spółka jest w stanie uiścić jedynie 100 zł. Załączyła postanowienie Prokuratury o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się w sprawie - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wpis od skargi, czyli jedyny koszt sądowy wymagany na obecnym etapie postępowania, wynosi w sprawie ok. 0,5 tys zł, z czego uiściła 100 zł. Do tej wielkości należy zatem odnieść zdolność strony do wygospodarowania środków finansowych i przesłanki zastosowania prawa pomocy. Przede wszystkim należy zauważyć, że strona nie wykazała, że została pozbawiona z możliwości korzystania ze środków zgromadzonych – ewentualnie - na rachunkach bankowych, czy środków w ogóle. Należy zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. I FZ 130/09, jak i z dnia 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest należyte wykazanie sytuacji majątkowej i finansowej spółki. W ocenie referendarza sądowego, spółka nie przedstawiła właściwie żadnych informacji o swojej sytuacji finansowej – ograniczając się do gołosłownych deklaracji nt okoliczności świadczących o niekorzystnej sytuacji finansowej spółki, co uniemożliwiło ocenę zasadności wniosku. To wnioskodawca powinien wykazać, że stan majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan majątku i środków finansowych. Stąd zasadnie skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów oznaczonych w wezwaniu z 4 października 2013 r (postanowienie z 27 września 2012 r. I Fz 295/12, I Fz 296/12, 2 grudnia 2009 r II FZ 531/09). Zdaniem referendarza sądowego, przedłożenie wybranych dokumentów (bilansu, rachunku zysków i strat) jest wstępnym i podstawowym warunkiem analizy wartości posiadanego przez podmiot prowadzący działalność gospodarcza majątku, zasobów finansowych i – co za tym idzie – możliwości uiszczenia wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Nikt tez nie powinien czerpać korzyści z niewypełnienia obowiązków, które są nałożone na jednostkę przepisami prawa, będące warunkiem wykazania sytuacji finansowej strony, a które to wykonanie obowiązków jest przejawem wyboru formy i sposobu prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie referendarza sądowego, wyniki analizy szczątkowych deklaracji strony same w sobie nie mogą być podstawą do przyznania prawa pomocy z uwagi na ich znikomość. Nadto nie zostały one skonfrontowane z danymi wynikającymi z bilansu czy z rachunku zysków i strat, ponieważ to z tych dokumentów wynika – co do zasady - sytuacja finansowa i majątkowa danego podmiotu gospodarczego, o czym wyżej. Referendarz sądowy podziela pogląd, że wprawdzie w pewnych sytuacjach brak środków może zostać wykazany za pomocą jakichkolwiek dokumentów pozwalających określić sytuację majątkową osoby prawnej lub ułomnej osoby prawnej, w tym również oświadczeń składanych przez osoby upoważnione do jej reprezentowania (post. SN z 28 listopada 2007 r. V CZ 106/07), jednakże rodzaj tych dowodów zależy od rodzaju i charakteru osoby prawnej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów oraz od konkretnej sytuacji danej osoby prawnej (post. SN z 8 listopada 1976 r., I CZ 96/70). W razie wątpliwości sąd może zwrócić się o dostarczenie dodatkowych dokumentów finansowych – co właśnie miało miejsce w sprawie - potwierdzających złą sytuację finansową i brak środków. W ocenie referendarza sądowego, z uwagi na rozmiar i sposób prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej przez spółkę, czego ślady znajdują się w aktach podatkowych i w deklaracjach strony, niezbędne do szczegółowej oceny zdolności majątkowej spółki jest przedłożenie wskazanych powyżej dokumentów. Fakt zajęcia dokumentacji przez Prokuraturę nie pozbawiał strony przedłożenia referendarzowi sądowemu odpisów (kopii) tych dokumentów, czy uwierzytelnionych kopii uzyskanych w drodze pisemnego wystąpienia strony do organów ścigania. Strona nie wykazała, by powzięła jakiekolwiek działania w tym celu. Referendarz sądowy zauważa też, ze przekazanie odpisów wyciągów z rachunków bankowych w wykonaniu wezwania jest uniezależnione od uprzedniego przekazania dokumentacji Prokuraturze, ponieważ wykaz zestawienia operacji na rachunku bankowym udostępnia bank, a nie – jak strona sugeruje – Prokuratura. Nadto, z praktyki sądowej wynika, że nawet w przypadku zajęcia dokumentów przez organy ścigania, organy wymiaru sprawiedliwości, jak też organy egzekucyjne, istnieje możliwość uzyskania odpisów z dokumentów, co należy odnieść do wypełniania wezwania w zakresie przedłożenia odpisów z rachunków bankowych Stąd, jak wspomniano we wstępie, w ocenie referendarza sądowego, spółka nie przedstawiła pełnej informacji o swojej sytuacji finansowej – ograniczając się do gołosłownych twierdzeń n.t. okoliczności świadczących o niekorzystnej sytuacji finansowej spółki - co uniemożliwiło korzystną dla strony ocenę zasadności wniosku. Referendarz sądowy zauważa też, ze w żadnej ze spraw badanych przez Sąd spółka nie podjęła wysiłku w celu wykazania swojej sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji