III SA/Wa 244/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchyliło w całości decyzję W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną w przedmiocie określenia J. C. (dalej "Skarżący“) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2011 r. na kwotę 958 zł i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Decyzje te zapadły w następującym stanie faktycznym: Wójt Gminy W. wskazał, że w wyniku wszczętego, postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r., postępowania podatkowego, ustalono, iż Skarżący pozostawał właścicielem środka transportowego podlegającego opodatkowaniu, tj. autobusu marki [...], nr rejestracyjny [...], zatem powstał w stosunku do niego obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że Skarżący, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 1991 r. nr 9, poz. 31 ze zm.), nie złożył deklaracji na podatek od środków transportowych i nie uiścił należnego podatku. Z uwagi na powyższe Wójt, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2011. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, przed wydaniem decyzji umożliwił Skarżącemu zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się co do tego materiału, wydając stosowne postanowienie o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do dokonania tych czynności, jednakże Skarżący nie skorzystał z przedmiotowego prawa. Organ pierwszej instancji zaznaczył ponadto, że decyzja została wydana w oparciu o informacje podatkowe Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego stanowiące podstawę weryfikacji ewidencji podatkowej oraz ewidencję podatkową dotyczącą podatku od środków transportowych. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o "anulowanie" podatku transportowego od przedmiotowego pojazdu. Wskazał, że nie pracował zarobkowo autobusem i pojazd ten został wycofany z ruchu. Do odwołania załączył kserokopię decyzji Starosty O. z dnia 18 sierpnia 2011 r. o czasowym wycofaniu przedmiotowego pojazdu z ruchu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., działając na mocy art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. SKO stwierdziło, że decyzja została uchylona z przyczyn formalnych - z powodu naruszenia przepisów postępowania w zakresie czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, zagwarantowanego art. 123 Ordynacji podatkowej. Podniosło, że zasada czynnego udziału strony w prowadzonym w sprawie postępowaniu unormowana została również w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W ocenie SKO uchybienie temu przepisowi stanowiło istotną wadę postępowania, skutkującą koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, że w niniejszej sprawie Skarżący otrzymał zawiadomienie w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej razem z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania. Z tego powodu, zdaniem SKO, nie można było przyjąć, że zostały zachowane wymogi postępowania określone przepisami Ordynacji. W konkluzji SKO stwierdziło, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu stanowiło naruszenie prawa dające podstawę do jego wznowienia - w myśl art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej - zatem koniecznym było uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto, w ocenie SKO, przekazane wraz z odwołaniem akta sprawy powinny być kompletne i zawierać pełny materiał dowodowy stanowiący podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz zawierać decyzje za lata poprzedzające, jak również zwrotne potwierdzenia doręczenia tych decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Organu odwoławczego i Wójta. Skarżący wyjaśnił, że przedmiotowym pojazdem - środkiem transportu - nie pracował zarobkowo. Ponadto zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, a pojazd został wycofany z ruchu. Około trzech miesięcy przed złożeniem skargi przedmiotowy pojazd został sprzedany. Skarżący wskazał, że pracuje zawodowo, ale jego kondycja finansowa jest "nie najlepsza". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie, ale z innego powodu, niż w niej wskazane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na dwa powody uchylenia decyzji Wójta Gminy W.. Po pierwsze uznało, że takim powodem jest brak zapewnienia Skarżącemu prawa czynnego udziału w postępowaniu poprzez naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej, a po drugie, że akta sprawy były niekompletne. Odnosząc się do tej pierwszej kwestii należy uznać, że ewentualne naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej może być uznane za istotną wadę procesową tylko wtedy, gdy zostanie wykazana możliwość wpływu tego naruszenia na treść decyzji. Naruszenie art. 200 Ordynacji nie oznacza także automatycznie takiej wady, która skutkuje koniecznością wznowienia postępowania (vide np. wyrok NSA o sygn. I FSK 1345/09, a także uchwałę NSA o sygn. FPS 6/04). Niezależnie jednak od powyższego przypomnieć należy, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują możliwość odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a przynajmniej zasadę tę ograniczają. W art. 123 § 2 Ordynacji przewidziano wyjątki od obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz zawiadamiania jej o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Dalsze wyjątki od tej zasady wynikają z art. 165 § 5 pkt 1 oraz art. 200 § 2 pkt 1 Ordynacji. W tych więc sprawach, w których określa się wysokość zobowiązania podatkowego corocznie, na podstawie danych faktycznych, które nie uległy zmianie, nie jest konieczne wydawanie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego ani zawiadamianie o uprawnieniach wynikających z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. O ile tak właśnie było w niniejszej sprawie, gdyż postępowanie dotyczyło zobowiązania za kolejny rok podatkowy (2011), a okoliczności faktyczne tej sprawy (własność przedmiotu opodatkowania) były niezmienione i w istocie bezsporne, to wydanie w tym samym dniu postanowienia o wszczęciu postępowania oraz o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym nie stanowiło żadnego naruszenia Ordynacji podatkowej i nie świadczy o bezprawnym pozbawieniu Skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Trzeba też odnotować, że obydwa te postanowienia wydano w dniu 27 czerwca 2011 r., doręczono w dniu 11 lipca 2011 r., zaś decyzja Wójta została wydana dopiero w dniu 2 sierpnia 2011 r. Skarżący dysponował więc wystarczająco długim czasem dla zapoznania się z ewentualnie zgromadzonym materiałem dowodowym, gdyby istotnie taki był jego zamiar. Sąd wskazuje jednak, że Skarżący w złożonym odwołaniu nie zakwestionował faktu, iż posiada autobus podlegający opodatkowaniu podatkiem od środków transportu. Jedyna kwestia, jaką podniósł w odwołaniu, dotyczyła czasowego wycofania pojazdu z ruchu, dokonanego na mocy decyzji Starosty O. z [...] sierpnia 2011 r. Wszystkie inne okoliczności faktyczne były bezsporne i - należy uznać – przyznane przez Skarżącego. W tej sytuacji konieczne staje się przypomnienie, że decyzja kasacyjna ma charakter wyjątku. Art. 233 § 2 Ordynacji podlega więc wykładni ścisłej. Uzasadnieniem dla decyzji uchylającej może być tylko konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego co do faktów (i to co najmniej "w znacznej części"), a nie co do jakichś innych okoliczności, nawet jeśli są one istotne z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Jak Sąd wyżej wyjaśnił, okoliczności faktyczne sprawy, tj. własność pojazdu, jest kwestią, której Skarżący nie zanegował. Jeśli SKO ma w tym zakresie jakieś wątpliwości, to w dalszym postępowaniu powinno ją samodzielnie wyjaśnić w trybie np. art. 155 Ordynacji. W tym samym trybie możliwie jest wyjaśnienie tego, czy wspomniana decyzja z 18 sierpnia 2011 r. o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu stała się ostateczna, a także kiedy ta ostateczność wystąpiła. Zresztą taką informację SKO uzyskać może od samego organu rejestrowego. SKO samo wreszcie orzeknie, czy i jaki wpływ na wysokość zobowiązania ma fakt, że pojazd został czasowo wycofany z ruchu, w tym oceni, czy oznaczać to będzie konieczność odpowiedniego, proporcjonalnego zmniejszenia wysokości zobowiązania. Zauważyć należy, że organ odwoławczy powinien uwzględniać zmiany stanu faktycznego, jakie nastąpiły na etapie postępowania odwoławczego. W dacie wydania decyzji Wójta ([...] sierpnia 2011 r.) pojazd nie był wycofany z ruchu – nastąpiło to dopiero z dniem wniesienia odwołania, tj. 18 sierpnia 2011. Nic nie stało na przeszkodzie, aby SKO orzekło w sprawie w sposób reformatoryjny. Odnośnie do drugiego powodu uchylenie decyzji Wójta, tj. kwestii niekompletności akt, uznać należy, że ten powód także nie uzasadnia zastosowania art. 233 § 2 Ordynacji. Decyzje za lata poprzednie nie są przydatne do orzekania w zakresie zobowiązania dotyczącego roku 2011, zwłaszcza, że – jak wyżej wyjaśniono – Skarżący nie kwestionuje faktu, że posiada pojazd, zaś jedyną nową okolicznością jest czasowe wycofanie tego pojazdu z ruchu. Jak wyżej Sąd ocenił, właśnie to powinno być przedmiotem ewentualnego postępowania wyjaśniającego SKO, zaś decyzje za lata poprzednie w żaden sposób nie wiążą się z ewentualną, materialno-prawną kwestią proporcjonalnego zmniejszenia wysokości zobowiązania w razie przyjęcia, że wycofanie pojazdu z ruchu istotnie miało miejsce. W dalszym postępowaniu SKO odniesie się ponadto do zarzutów zawartych w skardze, tj. kwestii prawnego znaczenia zawieszenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem środka transportu Skarżącego, a także znaczenia sytuacji majątkowej Skarżącego. Spośród informacji zawartych w skardze SKO odnieść się też powinno do kwestii ewentualnej sprzedaży pojazdu. Wszystkie te okoliczności nie były co prawda podnoszone przez Skarżącego w toku postępowania podatkowego, niemniej, wobec uchylenia przez Sąd decyzji SKO, stają się one istotne z punktu widzenia ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego. Sąd nie odniósł się do decyzji Wójta (choć w skardze Skarżący zawnioskował o uchylenie także tej decyzji), gdyż swojego stanowiska w sprawie nie wyraził jeszcze Organ odwoławczy, choć zaszły ku temu wszelkie podstawy. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji podstawą wyroku był art. 152 tej ustawy procesowej. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, tj. wpisu od skargi (w kontekście wysokości zobowiązania podatkowego Skarżącego są to koszty znaczące, gdyż wyniosły 500 zł), bowiem pomimo prawidłowego pouczenia Skarżącego o uprawnieniu żądania zwrotu kosztów, takie żądanie nie zostało zgłoszone. Zasądzenie kosztów postępowania nie może natomiast nastąpić z urzędu, tj. bez wniosku strony skarżącej.