III SA/Wa 2448/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r., 2006r., 2007r., 2008r. oraz 2009r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżący – M.L., ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego jego skargę na decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia ulg w spłacie zaległości w podatku od towarów i usług. Na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym podał, że posiada mieszkanie spółdzielcze o pow. 48 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,10 ha. Źródłem utrzymania Skarżącego jest działalność gospodarcza ([...]), przynosząca mu dochód w kwocie 1.520 zł brutto. Żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.560 zł. Skarżący wyjaśnił, że zaciąga kredyty w bankach na opłaty, raty i utrzymanie, które to wydatki wynoszą łącznie 2.272 zł. Samochód posiadany przez Skarżącego, wykorzystywany do działalności gospodarczej, wymaga napraw. Skarżący przedłożył dokumenty obrazujące wydatki oraz harmonogramy spłat kredytu. Wskazał również powody, dla których nie uiścił wpisu od skargi na wezwanie Sądu, co skutkowało jej odrzuceniem. Jego zdaniem, decyzja organu podatkowego określająca wysokość podatku od towarów i usług wydana została z naruszeniem prawa. Postanowieniem z 21 listopada 2012r. sygn. akt III SA/Wa 2448/11 referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowienia tego Skarżący złożył sprzeciw, w którym wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz o przyznanie adwokata z urzędu z powodu zbyt ciężkiej sytuacji finansowej jego rodziny. Skarżący uważał, iż jego wniosek nie został rozpoznany obiektywnie, a postanowienie referendarza sądowego było krzywdzące. Zdaniem Skarżącego, analiza przedstawionych przez niego danych dowodzi, że nie posiada on środków na utrzymanie rodziny i nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Jest to dla niego sytuacja wyjątkowa. Kolejnymi kredytami Skarżący spłaca kredyty zaciągnięte wcześniej. Do sprzeciwu Skarżący dołączył dowody dokumentujące wydatki na utrzymanie (czynsz mieszkaniowy, telefon, energia, multimedia), składkę KRUS oraz miesięczne raty 3 kredytów bankowych. Przedłożył również decyzję w sprawie karty podatkowej oraz umowę o pracę żony – B.L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 21 listopada 2012 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe uregulowania wprost przenoszą na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, iż strona powinna przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Pozostały bowiem wątpliwości, których Skarżący wciąż nie wyjaśnił. Nie udzielił on mianowicie informacji o otrzymywaniu (bądź nie) dopłat z funduszy strukturalnych. Podał wprawdzie, że jest jedynie dzierżawcą gruntu rolnego, a nie jego właścicielem, jednakże dzierżawienie gruntu nie jest okolicznością stanowiącą przeszkodę w otrzymaniu takich funduszy. Sąd zauważa, że Skarżący nie wskazał również, aby płacił czynsz dzierżawny. Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych i nie stwierdził przy tym, że rachunków takich nie posiada on i żona. Nie przedłożył również deklaracji VAT-7. Wyjaśnił jedynie, że nie dotyczy go podatek od towarów i usług, ponieważ od 2007r. opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Nie jest to jednak okoliczność wykluczająca uiszczenie podatku od towarów i usług. Odrzucona skarga Skarżącego dotyczyła zaległości właśnie w podatku od towarów i usług z lat 2005-2009. Być może Skarżący nie składa deklaracji VAT-7, ale tego nie stwierdził. W sprzeciwie wskazał, że nie prowadzi książki codziennych przychodów i rozchodów. Nie był to dokument, do przedłożenia którego był wzywany. Z oświadczeń nadesłanych przez Skarżącego wynika ponadto, że z uzyskiwanego łącznie z żoną wynagrodzenia w kwocie 2.450 zł netto pokrywa miesięczne wydatki w kwocie 2.740,63 zł. Wydatki ponoszone m.in. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz i telefon stanowią jedynie część wydatków uznawanych zwyczajowo za podstawowe koszty utrzymania. Uwzględnienie pozostałych wydatków rozbieżność tę jeszcze by powiększyło. Do kwoty miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny Skarżący zaliczył również koszty kredytów bankowych. Wysokość rat, których spłata wynosi 1.760,03 zł, stanowi ponad połowę dochodów rodziny. Powyższe okoliczności sugerują, że Skarżący, bądź też jego żona, mogą posiadać inne jeszcze źródła przychodów. Nie bez znaczenia jest przy tym oświadczenie Skarżącego, że on i żona nie dysponują zasobami pieniężnymi, jakie mogłyby ewentualnie uzasadniać ponoszenie wydatków w wysokości przekraczającej osiągane dochody. Sąd za niewiarygodne uznał zatem oświadczenie Skarżącego co do dochodów osiąganych przez niego i jego żonę. Powyższe rozbieżności, nieścisłości i luki w informacjach podanych przez Skarżącego nie pozwalają przyjąć, że udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Sama natomiast udokumentowana wysokość ponoszonych przez Skarżącego wydatków oraz ciążących na nim zobowiązań kredytowych, nie jest okolicznością wystarczającą do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzekając w przedmiocie prawa pomocy Sąd nie może brać pod uwagę przesłanek, które spowodowały odrzucenie skargi oraz pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, a także przekonania Skarżącego o wadliwości decyzji wymierzającej podatek. Skarżący wniósł skargę na decyzję odmawiającą udzielenia ulg w spłacie zaległości podatkowych (umorzenie, rozłożenie na raty), która jest decyzją odrębną od decyzji określającej wysokość podatku. Sąd za zasadne uznał wyjaśnić Skarżącemu, że przepisy prawa nie ograniczają możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznanie przez organy podatkowe ulg podatkowych. Wniosek taki może być przez podatnika ponawiany, jeżeli pojawią się nowe okoliczności uzasadniające przyznanie danej ulgi, które nie były już przedmiotem oceny organów podatkowych w innym postępowaniu w przedmiocie wniosku o udzielenie ulgi podatkowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy.