III SA/Wa 2451/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-19
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Marek Krawczak, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia zaległości podatkowej osobie trzeciej, pełniącej funkcję prezesa zarządu spółki, jest zasadna, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację materialną i zdrowotną, a także okoliczności powstania zaległości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, mimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej. Stwierdzono, że trudna sytuacja nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia, a ryzyko odpowiedzialności podatkowej wynikające z pełnienia funkcji w zarządzie spółki nie może być przeniesione na Skarb Państwa. Ponadto, skarżąca posiada majątek, który może zostać przeznaczony na spłatę zaległości, a kwestia zasadności orzeczenia o jej odpowiedzialności jest odrębnym postępowaniem.Stan faktyczny
Skarżąca, jako była prezes zarządu spółki, została obciążona odpowiedzialnością za zaległości spółki z tytułu podatku VAT. Złożyła wniosek o umorzenie tych zaległości, powołując się na trudną sytuację materialną, zdrowotną, samotne wychowywanie córki oraz okoliczności powstania zaległości przed objęciem przez nią funkcji. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja skarżącej nie jest wystarczająco wyjątkowa, posiada ona majątek, a odpowiedzialność za zaległości jest zasadna. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 i 2006 r. oddala skargę
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z [...] maja 2010 r. orzekł o odpowiedzialności Skarżącej – M. K. za zaległości P. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu podatku od towarów i usług (dalej: "VAT") za okresy od kwietnia do sierpnia 2005 r. oraz od kwietnia do lipca i październik 2006 r. w łącznej wysokości 14.984,59 zł wraz z odsetkami - 7.983 zł, a także kosztami egzekucyjnymi - 1.098,20 zł.
Skarżąca w piśmie z 7 czerwca 2010 r., zatytułowanym "odwołanie od decyzji", wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w VAT z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, wynikającymi z ww. decyzji organu pierwszej instancji z [...] maja 2010 r. w łącznej wysokości 24.065,79 zł.
Skarżąca w piśmie z 22 czerwca 2010r., w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego do sprecyzowania ww. żądania, wyjaśniła, iż domaga się umorzenia zaległości podatkowych Spółki w wysokości 14.984,59 zł. Wskazała, iż nie poczuwa się do odpowiedzialności za powstanie zaległości Spółki. W chwili przejmowania funkcji prezesa Zarządu Spółki nie była świadoma, w jakim stanie finansowym znajduje się Spółka. W związku z odwołaniem poprzedniego prezesa zarządu Spółki – M. G., została poproszona przez R. J. (przyrodniego brata i wspólnika Spółki) o przyjęcie funkcji prezesa zarządu. Zgodziła się, mimo braku odpowiedniego przygotowania zawodowego i doświadczenia w prowadzeniu takiej działalności. Skarżąca podniosła także, że samotnie wychowuje córkę, jest bezrobotna od [...] lipca 2010r., cierpi na [...] i leczy się na inne dolegliwości. Podkreśliła, iż Skarb Państwa nie poniósł szkody w wyniku działań Spółki.
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z [...] sierpnia 2010r. odmówił Skarżącej udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w VAT za okres od kwietnia do sierpnia 2005r. i od kwietnia do lipca i za październik 2006r. w wysokości 14.984,59 zł, za które orzeczono odpowiedzialność Skarżącej w ww. decyzji z 17 maja 2010r. W podstawie prawnej wskazał art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67c § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p.").
Naczelnik Urzędu Skarbowego w uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego i treści ww. przepisów prawa stwierdził, że posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 67a § 1 pkt 3 O.p. klauzulą generalną oraz słowem "może" oznacza, że organ wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego, ale nie może być to rozstrzygnięcie dowolne. Aby stwierdzić, że zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny, które mogą uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku, konieczne jest ustalenie sytuacji finansowej podatnika oraz realnych możliwości uregulowania zobowiązania podatkowego. Zwrócił też uwagę na powszechność opodatkowania i stwierdził, że wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie obliguje organu podatkowego do wydania decyzji uwzględniającej żądanie podatnika.
W celu zbadania sytuacji społeczno-ekonomicznej Skarżącej Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się z zapytaniem do [...] Urzędu Skarbowego W.. Na podstawie uzyskanej odpowiedzi, pismem z 19 lipca 2010r., Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił, że Skarżąca nie otrzymała pomocy publicznej w ciągu ostatnich trzech lat; za 2008 r. uzyskała dochód w wysokości 20.011,38 zł, za 2009 r. – 55.607,78 zł, a 20 lipca 2009 r. wraz z A. K. i R. J. uzyskała spadek po zmarłej J. K. - 137.940 zł. Z oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym wynikało, że Skarżąca za 2010 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.703,76 zł, zasiłek chorobowy z ZUS - 11.104,25 zł i zwrot nadpłaty podatku - 1.597 zł; w 2009 r. dochód - 56.943,78 zł brutto (w tym 487,50 zł brutto z Urzędu Pracy), w 2008 r. dochód – 20.233,80 zł brutto (w tym 11.729,53 zł zasiłku chorobowego), w 2007 r. - 27.214,50 zł brutto (w tym 347 zł za udział córki w [...]). Z oświadczenia wynikało też, że Skarżącą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 80-letnim ojcem, który uzyskuje dochód - 3.224 zł brutto. Treść pisma z 2 sierpnia 2010r. wskazywała, że Skarżąca jest osobą bezrobotną, poszukującą pracy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, iż nie neguje faktu, że w związku z utratą pracy z końcem 2009r. sytuacja ekonomiczna Skarżącej uległa pogorszeniu, ani faktu, iż strona może mieć aktualnie problem ze znalezieniem pracy. W sprawie występuje więc ważny interes podatnika. Nie jest on jednak wystarczający do przyznania wnioskowanej ulgi. Pozostawanie bez zatrudnienia nie jest argumentem decydujący o konieczności umorzenia zaległości. Skarżąca w poprzednich latach osiągała dochody (w 2009r. 55.000 zł), a ponadto posiada nieruchomości w postaci dwóch działek budowlanych w K. i udział w lokalu mieszkalnym w W.. Przepisy O.p. przewidują także inne metody regulowania zobowiązań Skarżącej wobec Skarbu Państwa, a przedstawiona przez stronę argumentacja po wskazaniu wiarygodnego źródła finansowania mogłaby stanowić podstawę do rozpoznania takiego wniosku.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał ponadto, że choć stwierdzenia Skarżącej zawarte we wniosku można utożsamić z ważnym interesem podatnika, pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko. Wyrażenie zgody oznacza także solidarną odpowiedzialność członka zarządu w przypadku, gdy egzekucja z majątku Spółki okaże się w całości lub w części bezskuteczna. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności - związane z niewiedzą, co do rzeczywistego stanu majątkowego Spółki, brakiem odpowiedniego przygotowania zawodowego oraz doświadczenia w prowadzeniu spółek - nie mogą stanowić argumentu przemawiającego za umorzeniem należności wynikających z decyzji z [...] maja 2010r., co do wyliczenia których Strona nie wniosła zastrzeżeń.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, odnosząc się do przesłanki interesu publicznego wskazał, iż udzielenie Skarżącej wnioskowanej ulgi byłoby preferencyjnym traktowaniem strony w stosunku do podatników, którzy mimo trudności finansowych terminowo regulują swoje zobowiązanie wobec budżetu. Mogłoby też zostać odebrane jako rezygnacja Skarbu Państwa z należnego VAT, za którą to zaległość odpowiada Skarżąca jako osoba trzecia, co w odczuciu społecznym mogłoby zostać przyjęte jako negacja instytucji odpowiedzialności osób trzecich, a to z kolei byłoby sprzeczne z interesem publicznym.
W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, iż w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie ulgi.
Skarżąca w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, uzupełnionym pismami z 5 października i 29 listopada 2010r. przedstawiła okoliczności powstania ww. zaległości podatkowych oraz jeszcze raz wskazała, w jakiej sytuacji majątkowej i rodzinnej się znajduje. Podkreśliła, iż aktualnie przechodzi [...]. Zdaniem Skarżącej umorzenie zaległości jest zasadne, z uwagi na brak jej wiedzy o ich powstaniu i ze względu na stan zdrowia i sytuację życiową. Skarżąca wniosła ponadto o zastosowanie w sprawie art. 116 § 1 ust. 1b O.p.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] lutego 2011 r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i umorzył odsetki za zwłokę w wysokości 4.065 zł od zaległości podatkowej w VAT za maj 2005 r. i odmówił umorzenia pozostałych odsetek za zwłokę w wysokości 4.065 zł od zaległości podatkowej w VAT za okres od kwietnia do sierpnia 2005r. i od kwietnia do lipca i za październik 2006r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w wyniku rozpoznania której Sąd wyrokiem z dnia 16 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1168/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Sąd uznał bowiem, że organ podatkowy drugiej instancji wydał decyzję w zakresie nieobjętym wnioskiem Skarżącej, ani decyzją organu pierwszej instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej po ponownym rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji był przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowiący, iż organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Użyte w tym przepisie sformułowanie nieostre "może" stanowi, że decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową tzn. pozostawiającą organom podatkowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że co prawda obecna sytuacja Skarżącej z uwagi na brak stałych dochodów oraz problemy zdrowotne jest trudna, jednakże trudna sytuacja finansowa i zdrowotna nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania ulgi "podatkowej". Ważny interes podatnika stanowiący jedną z przesłanek uzasadniających przyznawanie ulg w trybie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., nie może być bowiem utożsamiany z dążeniem do całkowitego uwolnienia się od regulowania zobowiązań podatkowych. Przy wykładni interesu publicznego należy natomiast uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo. "Publiczny" to dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 1074). W związku z powyższym stwierdził, że nie dopatrzył się takich wartości wspólnych, które uzasadniałyby umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę.
Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżąca posiada majątek w postaci dwóch działek budowlanych o powierzchni łącznej 766 m² położonych w K., który może być przeznaczony na spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej. Skarżąca wskazała co prawda, że powyższe działki stanowią zabezpieczenie jej przyszłości, jednakże w ocenie organu odwoławczego wartość posiadanych działek znacznie przewyższa wysokość przedmiotowej zaległości, zatem sprzedaż jednej z nich w celu uregulowania zaległości, nie oznacza utraty zabezpieczenia Strony na przyszłość.
Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutów i argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania związanych przede wszystkim z powstaniem przedmiotowych zaległości podatkowych podkreślił, że przedmiotem postępowania jest wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, nie zaś kwestia przeniesienia na Skarżącą odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Wyjaśnił, że jeżeli Skarżąca nie zgadzała się z decyzją z dnia [...] maja 2010 r., którą została orzeczona jej odpowiedzialność za zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług, powinna złożyć od niej odwołanie. Zaznaczył przy tym, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych nie może prowadzić do uchylenia decyzji orzekającej o odpowiedzialności Strony za zobowiązania podatkowe Spółki, wniosek bowiem o umorzenie zaległości podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu wszczętym w innej sprawie, która nie dotyczy kwestii przeniesienia odpowiedzialności.
Odnosząc się do wniosku Skarżącej o zastosowanie art. 116 § 1 ust. 1 b O.p., wyjaśnił, iż zasadność zastosowania powyższego przepisu była rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym orzeczenia odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania Spółki. Podkreślił, że w decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] maja 2010r., uznano odpowiedzialność Skarżącej za zaległości Spółki za udowodnioną, gdyż zaległości powstały w okresie pełnienia przez nią obowiązków Prezesa Zarządu w Spółce, natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność, o których mowa w art. 116 O.p.
W skardze na powyższą decyzję, sprecyzowaną w piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2013 r., Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
Skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponownie wskazała, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Jest nadal osobą bezrobotną, ma problemy ze znalezieniem pracy i samotnie wychowuje małoletnią córkę. Mieszka z ojcem i pozostaje na jego utrzymaniu. Wyjaśniła, że korzystanie z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej jest dla niej krępujące i nie rozwiązuje sytuacji. Nie posiada żadnego majątku, poza dwiema działkami budowlanymi położonymi w K., które stanowią zabezpieczenie na przyszłość.
Skarżąca skoncentrowała się ponadto na przedstawieniu argumentacji odnoszącej się do kwestii zasadności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2010 r. Wyjaśniła, iż zaległości podatkowe objęte tą decyzją powstały w okresie przed przejęciem przez nią funkcji prezesa zarządu Spółki, w wyniku niedoboru magazynowego, spowodowanego przez byłego prezesa zarządu. Skarżąca przedstawiła okoliczności działania Spółki, powstania niedoborów magazynowych i sposobu rozliczania VAT. Wyjaśniła, iż brakującego towaru nie sprzedano i dlatego nie zwrócił się koszt jego zakupu, ani zapłacony przy odprawie celnej VAT. Gdyby poprzedni prezes nie wypowiedział Spółce umowy podnajmu lokalu, w którym mieściła się siedziba Spółki, straty z tytułu niedoboru magazynowego udałoby się nadrobić. Konieczność zmiany siedziby i przestoju w działaniu Spółki w najlepszym okresie handlowym (spowodowanego odcięciem prądu przez poprzedniego prezesa) spowodowały znaczne obniżenie wyników sprzedaży. Skarżąca odwołała się również do zasad sprawiedliwości społecznej. Wskazała, że zadaniem państwa demokratycznego jest zapewnienie obywatelom godnego życia, co wynika również z przepisów art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., odmawiającą umorzenia obciążającej Skarżącej jako osobę trzecią, zaległości podatkowej w podatku dochodowym od towarów i usług za okresy od kwietnia do sierpnia 2005 r. oraz od kwietnia do lipca i październik 2006 r.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów podatkowych stanowił art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b [bez znaczenia w sprawie – wyjaśnienie Sądu], w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości.
Z mocy art. 67c § 2 O.p. przepis powyższy ma zastosowanie do należności przypadających od osób trzecich.
Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie i uwzględniony przez organy podatkowe w niniejszej sprawie pogląd o wyjątkowym charakterze ulg w spłacie należności, nakazującym stosować je w sytuacji, gdy z powodów równie wyjątkowych podatnik (osoba trzecia) nie może wywiązać się z obowiązku uiszczenia obciążających go zaległości podatkowych. Ulgi w spłacie należności stanowią – aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego – to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego szczególny charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, co oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa z należnych mu wpływów.
Wyjątkowy charakter ulg w spłacie należności przejawia się również w oparciu decyzji w tym przedmiocie na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza ono, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia zaległości, organ podatkowy nie jest zobligowany do udzielenia ulgi.
Uznanie administracyjne jest ograniczone jedynie dyrektywami wyboru – "interesem publicznym" oraz "ważnym interesem podatnika". O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Ważny interes podatnika oraz interes publiczny nie zostały zdefiniowane przez ustawodawcę. W każdej konkretnej sprawie ich istnienie może przejawiać się w odmienny sposób, aczkolwiek w oparciu o piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe można określić podstawowe ich ramy. Zasadnie zatem organy podatkowe odwołały się w tym zakresie właśnie do orzecznictwa sądowego.
"Ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 O.p. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość.
Zdaniem Sądu, przesłankę "interesu publicznego" najpełniej charakteryzuje natomiast pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2003 r. Sygn. akt III SA 1838/01 (Mon.Pod. 2003/7/43), w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.". Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.
Ustawodawca pozostawił organom swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia, pod warunkiem jednak, że w toku postępowania dokonają szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w ww. przepisie dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z art. 120 O.p., a więc na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
Zaznaczyć należy, że zastosowanie tej instytucji prawa administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Wtedy to korzystając z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanek – odmówić uwzględnienia wniosku strony. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi.
Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy ustalony został w sposób wyczerpujący. Wynika z niego trudna sytuacja materialna Skarżącej. Organy podatkowe nie kwestionowały przedstawionych przez Skarżącą okoliczności. Zasadnie oparły zatem ustalenia faktyczne na dowodach przedstawionych przez Skarżącą wraz z wnioskiem o zastosowanie ulgi oraz w toku postępowania wszczętego tym wnioskiem. Dowody te obejmowały zarówno informacje dotyczące stanu majątkowego Skarżącej jak i jej stanu zdrowia.
Należy również zauważyć, iż w toku ponownego postępowania odwoławczego, w celu uaktualnienia sytuacji finansowej i zdrowotnej Skarżącej, organ odwoławczy pismem z dnia 30 kwietnia 2012 r. wezwał Skarżącą do przedstawienia aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, z wyszczególnieniem miesięcznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów utrzymania oraz udokumentowania aktualnej sytuacji zdrowotnej.
W związku z powyższym wezwaniem, Skarżąca w piśmie z dnia 11 maja 2012 r. wskazała, że jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą 11 letnią córkę. Z pisma z dnia 11 maja 2012 r. wynika również, że Skarżąca uzyskuje sporadyczne dochody za udział przy produkcji reklam. Z tego tytułu w 2011 r. Skarżąca uzyskała 495,00 zł brutto. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, którego źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 2.816,81 zł netto oraz dochód z tytułu udziału w zarządzie wspólnoty mieszkaniowej w wysokości 154,00 zł netto. Koszty utrzymania ponosi ojciec Skarżącej.
W skład kosztów utrzymania wchodzą między innymi koszty stałe jak: czynsz za mieszkanie ok. 538,49 zł miesięcznie, gaz ok. 151,92 zł co drugi miesiąc, energię elektryczną ok. 239,94 zł co drugi miesiąc, telewizję kablową ok. 67,73 zł miesięcznie, telefon stacjonarny z internetem ok. 130,00 zł miesięcznie, roczna opłata z tytułu użytkowania wieczystego przypadającej powierzchni działki pod budynkiem ok. 484,86 zł, roczny podatek od nieruchomości ok. 38,00 zł, za działki w K. ok. 45,00 zł. Z oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym z dnia 22 czerwca 2010 r. wynika, że Skarżąca jest współwłaścicielką mieszkania, w którym mieszka oraz dwóch działek budowlanych o powierzchni łącznej 766 m² położonych w K..
Z akt sprawy wynika ponadto, że Skarżąca cierpi na [...] (z zaświadczenia z dnia 9 maja 2012 r. wynika, że od 8 lat leczona jest z powodu [...]) oraz [...].
Podkreślić należy raz jeszcze, że organy podatkowe w oparciu o przedłożone przez Skarżącą dowody prawidłowo uznały, że jej sytuacja materialna jest trudna.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe wykazały jednak, iż okoliczności udokumentowane przez Skarżącą nie są wystarczające do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ich ocena dokonana przez organy podatkowe z punktu widzenia przesłanek możliwości przyznania tejże ulgi nie wykracza poza granice przyznanego organom uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności. Trudna sytuacja Skarżącej nie jest sytuacją wyjątkową w tym znaczeniu, że nie jest sytuacją odosobnioną.
Zasadne było odwołanie się przez organy podatkowe do przyczyn powstania zaległości podatkowych, jakie ostatecznie obciążyły Skarżącą. Orzeczono o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe P. sp. z o.o., ponieważ była ona prezesem zarządu tej spółki i z racji pełnionej funkcji zobowiązana była do sprawowania nadzoru nad jej sytuacją finansową, w tym realizacją zobowiązań publicznoprawnych. Ryzyka odpowiedzialności podatkowej, wynikającego z faktu udziału w organach zarządzających spółek kapitałowych, z jakim musi liczyć się każdy członek zarządu, nie można przenieść na Skarb Państwa, a tak właśnie by się stało w przypadku uwzględnienia wniosku Skarżącej o umorzenie obciążającej ją należności.
Zdaniem Sądu, oceniając wystąpienie przesłanki "interesu publicznego" organy podatkowe miały prawo uwzględnić także obciążający je obowiązek dbałości o dochody budżetu Państwa.
Organ odwoławczy zasadnie również podkreślił, że Skarżąca posiada majątek w postaci dwóch działek budowlanych o powierzchni łącznej 766 m² położonych w K. gmina N., który może być przeznaczony na spłatę zaległości podatkowej. Trafnie również Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, odnosząc się do stwierdzenia pełnomocnik Strony, że powyższe działki stanowią zabezpieczenie przyszłości Skarżącej, iż sprzedaż jednej z nich w celu uregulowania zaległości, nie oznacza utraty zabezpieczenia Skarżącej na przyszłość.
W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli sądu administracyjnego sprawującego jedynie kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 maja 2008r. sygn. akt I SA/Gd 645/07; Lex nr 446565).
Skład orzekający w rozpoznanej sprawie pogląd powyższy podziela.
W rozpoznanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważyły argumentację Skarżącej w świetle przesłanki "ważnego interesu podatnika". Wzięły też pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Świadczy o tym przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w toku którego aktualizowano dane dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącej. Ocena znaczenia podniesionych przez Skarżącą okoliczności z punktu widzenia tych przesłanek znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji.
Odnosząc się do przywołanych w piśmie procesowym Skarżącej art. 7 i art. 8 k.p.a. Sąd zauważa, iż przepisy tego kodeku nie mają zastosowania w postępowaniu podatkowym. Odpowiadają im natomiast art. 120 (zasada legalizmu, praworządności) oraz art. 122 (zasada prawdy obiektywnej) O.p. Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia tych przepisów prawa. Nie została również naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.). Jak wskazano wyżej, organy podatkowe podjęły decyzję w granicach uznania administracyjnego opierając się na stanie faktycznym ustalonym w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.
Wyjaśnić należy, iż uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych ma także ten skutek, że niezależnie od tego, czy oddala, czy uwzględnia skargę, sąd nie jest władny nakazać organowi podatkowemu podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści, np. o umorzeniu zaległości podatkowej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zawsze związany jest granicami sprawy, w której skargę wniesiono i nie może wkraczać swoimi ocenami prawnymi w sprawę inną niż ta, jaka była przedmiotem postępowania przed organami administracji. Sprawę rozpatrywaną przez sąd określa skarżący, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie, interpretację), którego skarga dotyczy. Skarżąca wniosła skargę na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności obciążających ją jako tzw. osobę trzecią, a zatem tylko ta decyzja i poprzedzające jej wydanie postępowanie podatkowe, mogły być przedmiotem rozpoznania Sądu. W tak zakreślonych granicach sprawy Sąd nie mógł ani badać i orzekać o zasadności obciążenia Skarżącej odpowiedzialnością za zaległości podatkowe P. sp. z o.o., ani też oceniać prawidłowości postępowania, w jakim zapadły decyzje o tej odpowiedzialności. Nie mogły być zatem skuteczne zarzuty Skarżącej związane z samym faktem obciążenia ją odpowiedzialnością jako byłego członka zarządu.
Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo wyjaśnił Skarżącej, że kwestia wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki jest kwestią odrębną od ulgi w spłacie tych należności, podlegającą rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu. Innymi słowy, spór o zasadność orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe P. sp. z o.o. nie może toczyć się w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie tej należności.
Sąd za zasadne uznał zwrócenie uwagi na okoliczność, że przepisy prawa nie ograniczają możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznawanie ulg podatkowych. Wniosek taki Skarżąca może ponowić, jeżeli pojawią się nowe, okoliczności, które nie były przedmiotem oceny organów podatkowych.
Organy podatkowe obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez Skarżącą przyczyny, dla których domagała się ona przedmiotowej ulgi. Szczegółowo wyjaśniły również powody, dla których uznały za zasadne odmówić udzielenia tej ulgi. Sąd nie stwierdził, aby w sprawie niniejszej doszło do naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło