III SA/Wa 2463/10

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2010 r. po rozpoznaniu wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2009 r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za 2004 r. oraz odsetek za zwłokę od zaległości. p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (adwokata) z urzędu; 2. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 3. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.) albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r. sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. W. M., dalej jako skarżący, w piśmie z 25 października 2010 r. zatytułowanym "wniosek" i następnie we wniosku zawartym w nadesłanym formularzu PPF z 9 grudnia 2010 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że z powodu ciężkiej sytuacji materialnej nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w wysokości 100,- zł. Skarżący wskazał, że ustanowienie adwokata jest konieczne ponieważ "czynności prawne w postępowaniu są skomplikowane i zawiłe w okolicznościach faktycznych zagadnień prawnych". Skarżący wskazał nadto, że nie posiada domu ani mieszkania, posiada 1.0225 ha ziemi ornej. Utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 100,- zł miesięcznie brutto oraz z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 890,- zł miesięcznie brutto. Strona zamieściła w rubryce 11.f.PPF wyliczenie, z którego wynika, że wysokość jej miesięcznych wydatków odpowiada wysokości miesięcznych dochodów brutto. Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącego zawartym w treści formularza PPF o jego odczuciach nt. braku wolnych środków finansowych. Zarazem referendarz sądowy wskazuje, że wymagalne koszty sądowe w sprawie to kwota 100,- zł, zatem do możliwości wygospodarowania tej wartości należy odnieść kwotę uzyskiwanych przez skarżącego środków. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy uwzględnia zarazem wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 4 listopada 2010r. I Fz 421/10. Z sentencji postanowienia NSA z 4 listopada 2010 r. wynika, że postanowienie Sądu I instancji o sygnaturze III SA/Wa 660/10 uchylono tylko w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu (odmowa). Natomiast utrzymano w mocy postanowienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd odwoławczy uznał przy tym za uzasadnione, w zakreślonej przez skarżącego sytuacji majątkowej, zwolnienie kosztów sądowych, uznając, że skarżący nie jest zdolny ich ponieść – bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Sąd odwoławczy zakwestionował natomiast odmowę ustanowienia skarżącemu pełnomocnika z urzędu tylko ze względu na brak przymusu adwokackiego na tym etapie postępowania i obowiązki informacyjne Sądu względem skarżącego. Uwzględniając to, że koszty działania pełnomocnika z wyboru nie będą mniejsze od wysokości wymagalnych kosztów sadowych w sprawie, tj. kwoty 100,- zł, jak też to, że skarżący prowadzi kilka spraw przed Sądem, w których bada się zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów w sprawie, oraz to, że skarżący ponosi wydatki związane z korespondencją do Sądu – referendarz sądowy podzielił zawartą w postanowieniu z 24 sierpnia 2010 r. III SA/Wa 660/10, ocenę zdolności ponoszenia przez skarżącego wydatków – i wpływu tych wydatków na poziom utrzymania koniecznego - niezakwestionowaną przez Sąd odwoławczy. Odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy uzasadnia tym, że nie występują w sprawie inne wymagalne koszty sądowe, oprócz wpisu od skargi, stąd orzeczenie o nich, w badanym stanie faktycznym, byłoby przedwczesne. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, i § 3 oraz § 4, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.