III SA/Wa 2464/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu za 2007 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – A. W. , wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani nie jest zatrudniony na żadną z umów o pracę. Wyjaśnił, że nie może podjąć pracy, bowiem w ciągu dnia zajmuje się małoletnią córką, w czasie, gdy jej matka pracuje. Okres sprawowania opieki na dzieckiem planowany jest na okres jeszcze około dwóch lat, tj. do momentu, kiedy dziecko pójdzie do szkoły i się tam zaaklimatyzuje. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie prowadzi on z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego został on wezwany do: nadesłania kopii zeznania podatkowego skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2013 r., wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego i jego rodziny (osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), nadesłania zaświadczenia o ewentualnym posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, wyjaśnienia, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowego z matką swojego dziecka i dzieckiem, wskazania komu i jakie tytuły prawne przysługują do nieruchomości położnej w Mistrzewicach, wyjaśnienia i udokumentowania okoliczności związanych z utratą majątku zgromadzonego w trakcie prowadzenia w latach poprzednich dochodowej działalności gospodarczej, wskazania, jakie miesięczne wydatki na utrzymanie ponosi skarżący (z wyszczególnieniem ich rodzaju) oraz źródeł ich finasowania (nadesłanie w tym zakresie stosownych oświadczeń ewentualnych darczyńców, ze wskazaniem kwot, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy), wskazania źródeł finasowania ustanowionych w sprawie dwóch profesjonalnych pełnomocników. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że z uwagi na okres wakacyjny, zeznanie podatkowe za 2013 r. zostanie złożone w ciągu 7 dni. Pełnomocnik wskazał, że w 2013 r. skarżący nie prowadził z innymi osobami wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący utrzymuje się dzięki niewielkiej pomocy udzielanej przez rodziców. Obecnie również nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Jest kawalerem i nie mieszka z matką swojego dziecka, ani z dzieckiem. Skarżący nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, ani nie otrzymywał żadnych świadczeń. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza została w tym momencie zawieszona. Pełnomocnik wskazał, że jego mocodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką swojego dziecka, a jedynie z dzieckiem. Właścicielem nieruchomości w M. jest ojciec skarżącego. Skarżący zamieszkuje jedynie w jednym, niewielkim pokoju. Koszty utrzymania domu, takie jak prąd i ogrzewanie ponosi ojciec skarżącego. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego w latach poprzednich przynosiła niewielki dochód. Nie pozwoliło to na poczynienie oszczędności na lata następne. Średnie miesięczne wydatki skarżącego wynoszą kilkaset złotych. Składają się na nie przede wszystkim wydatki na zakup żywności. Skarżący żyje skromnie, korzystając z pomocy rodziców. Nie można określić dokładnej kwoty pomocy udzielanej przez rodziców, gdyż nie jest prowadzona w tym zakresie ewidencja. Profesjonalni pełnomocnicy są finansowani dzięki pomocy rodziny, przede wszystkim matki i ojca skarżącego, którzy mają obowiązek wspomóc syna w takiej sytuacji. W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik nadesłał kopię zeznania podatkowego skarżącego za 2013 r. (PIT-28). Z zeznania tego wynika, że za ten okres skarżący nie uzyskał żadnych przychodów objętych zryczałtowanym podatkiem. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej - P.p.s.a.) stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinien zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne, wyczerpujące oświadczenia. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. W ocenie referendarza sądowego, skarżący wykonał wezwanie w sposób wybiórczy, niepełny. Ponadto, złożone wyjaśnienia w znacznej części, nie wydają się być wiarygodne. Zignorowano w szczególności tę część wezwania, która dotyczyła dochodów i wydatków skarżącego. Skarżący nie przedstawił konkretnie jakie miesięczne koszty utrzymania ponosi. Ponadto, mimo wyraźnego w tym zakresie wezwania, nie wskazał konkretnych kwot i częstotliwości pomocy finansowej uzyskiwanej od rodziny. Nie przedstawił również w tym zakresie oświadczeń ewentualnych darczyńców. Pełnomocnik skarżącego ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący żyje skromnie i jego wydatki dotyczą przede wszystkim żywności oraz że skarżący nie prowadzi ewidencji uzyskiwanej pomocy. Pełnomocnik wskazał jedynie, że koszty wyżywienia skarżącego ponoszą jego rodzice, a koszty utrzymania domu – ojciec. Niejasna jest również kwestia dotycząca tego, z kim rzeczywiście skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Pełnomocnik skarżącego utrzymuje, że skarżący nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjaśnia, że skarżący jest kawalerem, nie mieszka z matką swojego dziecka ani z dzieckiem (pkt 2 pisma z 1 września 2014 r.), przy czym dalej wskazuje, że prowadzi on wspólne gospodarstwo odmowe jedynie z dzieckiem (pkt 4 pisma z 1 września 2014 r.). Ponadto, skoro skarżący zamieszkuje w jednym z pokoi w domu swojego ojca, a ojciec ponosi koszty utrzymania domu, a obydwoje rodzice żywią skarżącego, uznać należy – mimo że zdaje się nie dostrzegać tego sam skarżący – że to właśnie z nimi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Co równie istotne, jak wynika z pisma z 1 września 2014 r., koszt wynagrodzenia pełnomocników ustanowionych w sprawie ponoszą również rodzice skarżącego, którzy jak wskazał sam pełnomocnik "mają obowiązek wspomóc syna w takiej sytuacji". Tym samym, zgodnie z wezwaniem, skarżący obowiązany był udokumentować również sytuację finansową rodziców. Podkreślić należy, że podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem skarżący pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 553/11 wskazując, że w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 P.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Nie przekonują referendarza sądowego również pozostałe wyjaśnienia skarżącego i jego pełnomocnika, chociażby w kwestii, nie podejmowania przez skarżącego pracy, z uwagi na konieczność opieki nad 5-letnią córką oraz, że przeszkodą w poszukiwaniu zatrudnienia będzie trwała jeszcze około 2 lata tj. do czasu pójścia dziecka szkoły i aklimatyzacji w placówce. Powyższe twierdzenia są nieuzasadnione chociażby, z uwagi na aktualny obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego 5-latków oraz obowiązek szkolny 6-latków. Budzi również wątpliwości, dlaczego skarżący pozostający – jak twierdzi – bez jakichkolwiek dochodów, nie ubiega się o zarejestrowanie w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna oraz dlaczego, mimo braku dochodów z działalności gospodarczej, już w 2013 r., dopiero "w momencie" odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego zawiesza prowadzoną działalność gospodarczą. Podkreślić należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przepisy art. 246 § 1 i art. 255 P.p.s.a. wskazują jednoznacznie, że obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a sąd może jedynie zwracać się do niego o złożenie dodatkowych oświadczeń bądź dokumentów. W przypadku, gdy mimo wezwania, skarżący nie złoży żądanych dokumentów lub oświadczenia skarżącego okażą się niepełne lub niewiarygodne, należy uznać, ze skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.