III SA/Wa 2466/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca M. O. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to niskimi przychodami z prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto powołała się na takie okoliczności jak konieczność utrzymania nieposiadającego źródła przychodów konkubenta oraz [...], który miał miejsce we wrześniu 2013 r. [...] ten spowodował wiele zniszczeń wskutek czego Skarżąca była zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej na czas remontu. W efekcie zmniejszyły się jej - już i tak niewielkie - przychody. Wynoszą one 927,10 zł. Do majątku Skarżąca zaliczyła dom oraz nieruchomości rolne. Kwotę oszczędności określiła na 80.000 zł. Źródłem utrzymania konkubenta jest umowa o dzieło, z której osiąga dochód w wysokości 166,67 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Zdaniem referendarza sądowego Skarżącej do tej kategorii nie można zaliczyć. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by zapłata kosztów sądowych (tych już uiszczonych w postaci wpisu od skargi w kwocie 200 zł oraz potencjalnych innych – wykraczających poza ten wpis - kosztów sądowych, np. kosztu opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem czy wpisu od skargi kasacyjnej) przekraczała możliwości finansowe Skarżącej. Przeciwnie wysokość tych wymagalnych i ewentualnych kosztów sądowych znajduje pokrycie w posiadanych przez Skarżącą środkach pieniężnych, przez które referendarz sądowy rozumie nie tylko dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej, ale również zgromadzone oszczędności w wysokości 80.000 zł. W tej sytuacji nie mogły mieć decydującego znaczenia w sprawie takie okoliczności jak pożar domu, jego remont czy konieczność czasowego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Skoro Skarżąca posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej kwotę wymagalnych i potencjalnych kosztów sądowych nie może oczekiwać, że ciężar ich poniesienia zostanie przerzucony na Skarb Państwa. Tym samym bez konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w niniejszej sprawie, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Odnosząc się ubocznie do zawartego w piśmie z 9 października 2013 r. wniosku o zwrot uiszczonego wpisu od skargi (w razie uzyskania zwolnienia z obowiązku jego zapłaty) referendarz sądowy zauważa, iż zwrot ten i tak nie byłby możliwy. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 września 2013 r. (I FZ 378/13) wniosek o przyznanie prawa pomocy działa "na przyszłość" i nie może obejmować kosztów sądowych, które już zostały uiszczone.