III SA/Wa 247/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia oddala skargę M. P. wnioskiem z [...] stycznia 2005r. wystąpił do Urzędu Skarbowego W. o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym w formie karty podatkowej za lata 1999-2002 wraz z odsetkami. W uzasadnieniu oświadczył, iż nie prowadził działalności gospodarczej od marca 1993r., ale dokumenty to potwierdzające zaginęły. Powołał się ponadto na trudną sytuację finansową i zdrowotną i wyjaśnił, iż jest osobą samotną, której jedynym dochodem jest renta inwalidzka w wysokości 410 zł. Leczy się ponadto w poradni neurologicznej. Jest też na utrzymaniu syna i synowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z [...] sierpnia 2005r., wydaną na podstawie art. 207 § 1 i art. 209 § 1 w związku z art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwaną dalej O.p.), po zasięgnięciu opinii Prezydenta [...], zgodnie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) i art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), odmówił umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w formie karty podatkowej za lata 1999-2002 wraz z odsetkami. W obszernym uzasadnieniu przytoczył argumentację zawartą w postanowieniu Prezydenta [...] z [...] czerwca 2005r., w którym nie wyrażono zgody na umorzenie ww. zaległości. Naczelnik uznał ponadto, iż brak jest ważnego interesu podatnika, dającego podstawę do zastosowania ww. ulgi. W decyzji zawarto o pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Strona odebrała decyzję 27 września 2005r., o czym świadczy własnoręczny podpis na potwierdzeniu odbioru (k. 13 akt administracyjnych). Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak wynika z akt, zostało nadane w urzędzie pocztowym 14 października 2005r. We wniosku strona podniosła, iż od lat cierpi na nawrotowe zapalenie mózgu, zaniki pamięci i ma poważne problemy z koncentracją. W ostatnich tygodniach znajdowała się w okresie apatii i nie była w stanie podjąć właściwych czynności do złożenia odwołania. Jest pod stałą opieką poradni neurologicznej. Na tą okoliczność załączyła dokumenty, świadczące o przebywaniu pod stałą opieką poradni neurologicznej. W odwołaniu podniesiono, iż głównym powodem zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej była choroba, której wynikiem są zaniki pamięci, uniemożliwiające prowadzenie jakichkolwiek spraw życiowych. Podatnik znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, która uzasadnia umorzenie zobowiązania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał [...] listopada 2005r. dwa postanowienia. W pierwszym z nich odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 216 § 1, art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 O.p.), w drugim stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i w konsekwencji pozostawienie odwołania bez rozpoznania (art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz 223 § 1 i 2 pkt 1 O.p.). W uzasadnieniu ostatniego z wyżej wskazanych postanowień, zaskarżonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 28 grudnia 2005r., po przedstawieniu przebiegu sprawy, wyjaśniono, iż odwołanie zostało złożone z przekroczeniem ustawowego – 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Podniesiono ponadto, iż organ odwoławczy postanowieniem z [...] listopada 2005r. odmówił przywrócenia terminu, z powodu braku wiarygodnych wyjaśnień oraz dokumentów uprawdopodobniających brak winy strony w uchybieniu terminu. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniła, iż jest uczciwym człowiekiem i do organów podatkowych wielokrotnie zwracała się o umorzenie bezzasadnie naliczonego podatku za okres 1999-2002. Wyjaśniła, iż od 1993r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej i podjęła pracę w myjni samochodowej. Organy twierdzą natomiast, iż zlega z podatkami. Obecnie, po nawrocie choroby, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 412 zł miesięcznie, z której ciężko jest wyżyć. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, iż strona nie przedstawiła żadnych zarzutów oraz dowodów w stosunku do zaskarżonego postanowienia, do których organ odwoławczy mógłby się odnieść. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było wyłącznie, zgodnie z zaskarżeniem, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2005r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2005r. oraz pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Tym samym ewentualny spór między stroną skarżącą a organem administracji państwowej w kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji –nie był w ogóle badany przez Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Warszawie. W odniesieniu do meritum Sąd stwierdza, iż w sprawie wątpliwości nie budzi fakt, iż strona skarżąca spóźniła się z wniesieniem odwołania do organu podatkowego od decyzji odmawiającej jej umorzenia należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w formie karty podatkowej. Z załączonego do akt administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika bowiem, że decyzja z [...] sierpnia 2005r.r. została doręczona stronie w dniu 27 września 2005r. Tym samym czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt l O.p., o którym strona w sposób zgodny z prawem, została pouczona, upływał z dniem 11 października 2005r. Poza sporem pozostaje też okoliczność, iż nadanie na poczcie przesyłki zawierającej odwołanie nastąpiło w dniu 14 października 2005r. W związku z tym należało uznać, tak jak prawidłowo uczynił to organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, na mocy art. 228 § 1 pkt 2 O.p., iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowemu terminowi do jego wniesienia. Strona spóźniła się bowiem o trzy dni. W orzecznictwie podkreśla się, iż organ administracyjny, nawet przy nieznacznym uchybieniu terminu ma obowiązek stwierdzić, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Obowiązek taki wynika wprost z przepisu ustawy (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2003r., sygn. akt SA/Bk 271/03). Sąd podnosi również, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika w sposób niewątpliwy, że przed jego wydaniem został rozpatrzony wniosek o przywrócenie terminu, choć odmownie dla strony skarżącej. Wadliwością proceduralną było wydanie przez organ odwoławczy obu postanowień: o odmowie przywrócenia terminu oraz o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w tej samej dacie. Wadliwość ta jednak nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, przede wszystkim ze względu na to, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie wynika, iż było ono wydane dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd zwraca ponadto uwagę, iż ani z akt sprawy, ani z informacji znanych Sądowi z urzędu nie wynika, iż strona skarżąca złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2005r., odmawiające jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo iż została prawidłowo pouczona o prawie i terminie złożenia skargi do właściwego sądu administracyjnego. Tylko wówczas, gdy z obrotu prawnego zostałoby usunięte powyższe postanowienie, możliwe byłoby wydanie odmiennego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, Sąd zaznacza również, iż nieprawidłowością natury proceduralnej, choć nie mającą istotnego wpływu na wynik sprawy, było wskazanie przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu konsekwencji pozostawienia bez rozpoznania odwołania strony. Takie stwierdzenie organu i to na dodatek w sentencji, a nie w motywach postanowienia, może powodować mylne przekonanie, iż organ wydawał rozstrzygnięcie na mocy art. 228 § 1 pkt 3 O.p, co w świetle akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie miało miejsca. Tym samym, choć sformułowanie organu w powyższym zakresie należy uznać za niepożądane i niefortunne, sąd uznał, iż w tym zakresie nie była to przesłanka do zastosowania dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W tym miejscu warto zwrócić uwagę strony skarżącej, że nie rozpatrzenie odwołania z przyczyny formalnej uniemożliwia zarówno Sądowi, jak i organowi wypowiadanie się, co do okoliczności uzasadniających, w ocenie strony, umorzenie zaległości podatkowych, o których mowa w skardze. Sąd nadmienia jednak, że zmiana sytuacji majątkowej i finansowej strony może uzasadniać ponowne wystąpienie do właściwego organu o umorzenie zaległości. W związku z powyższymi rozważaniami, jak też po zbadaniu czy organ odwoławczy w sposób legalny wydał zaskarżone postanowienie, skład orzekający doszedł do przekonania, iż działania Dyrektora Izby Skarbowej w W. były zgodne z obowiązującym prawem, a w szczególności odpowiadały dyspozycji art. 228 § 1 pkt 2 O.p., na podstawie, którego przepisu wydano zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze, zasadne było oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 132 P.p.s.a.