III SA/Wa 2479/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 września 2017 r. w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pan P.K. (dalej: "Skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej i zatrudnienie pełnomocnika. Z oświadczeń Skarżącego wynika również, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Jego jedyne źródło utrzymania to dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 350 zł netto. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej Skarżącego oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, Skarżący wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, ale mieszka w jednym domu z matką. Uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 300 zł miesięcznie. Co do wydatków Skarżący wyjaśnił, że są to: wyżywienie 500 zł, środki czystości i higieny 300 zł, opłaty za media 250 zł (pokrywane z dochodu Skarżącego i jego matki) oraz 50 zł na korespondencję (pokrywane z dochodu Skarżącego). Skarżący wskazał, że nie posiada kredytów ani pożyczek. Do pisma załączył zeznanie podatkowe za 2016 r. oraz wydruki sald z rachunków bankowych. Postanowieniem z 26 września 2017r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy uznał za niewiarygodne oświadczenia Skarżącego, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wyłącznie kwota 350 zł uzyskiwana z tytułu prac zleconych, zwłaszcza że Skarżący ma dopiero 32 lata, pełni funkcję prezesa zarządu w spółce z o.o., która w profilu swojej działalności miała m.in. sprzedaż samochodów, paliw, urządzeń elektronicznych. Jak stwierdził referendarz, rezygnacja z działalności zarobkowej jest indywidualną sprawą Skarżącego i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, jednak brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej. Ponadto, zdaniem referendarza sądowego niejasne jest, dlaczego Skarżący konsekwentnie utrzymuje, że nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego, skoro mieszkają w jednym domu oraz partycypują w kosztach wspólnego utrzymania. Referendarz sądowy zauważył również, że mimo wezwania Skarżący nie udokumentował wysokości uzyskiwanych dochodów, nie wskazał i nie udokumentował również dochodów matki. Mając powyższe na uwadze, w postanowieniu wskazano, że Skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Pismem z dnia 2 października 2017 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podniósł, że nie jest prezesem zarządu spółki o podanym przez referendarza profilu działalności. Skarżący wskazał, że nie potrafi samodzielnie obronić swoich praw. Wyjaśnił również, że nie otrzymuje od nikogo pieniędzy, więc nie finansuje swoich potrzeb, a pomoc uzyskuje w formie rzeczowej (jedzenie, środki higieny osobistej). Skarżący wskazał nadto, że mieszka ze swoją matką, która z kolei utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego w wysokości ok. 800 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Za słuszne należy uznać stwierdzenie, że niewiarygodne były oświadczenia Skarżącego, iż jego jedynym źródłem utrzymania jest wyłącznie kwota 350 zł uzyskiwana z tytułu prac zleconych, zwłaszcza że Skarżący ma dopiero 32 lata i pełni funkcję prezesa zarządu w spółce, która w profilu swojej działalności miała m.in. sprzedaż samochodów, paliw, urządzeń elektronicznych. Niewątpliwie rezygnacja z działalności zarobkowej jest indywidualną sprawą Skarżącego, jednakże brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej (zob. postanowienie NSA z 16 lipca 2015r., I OZ 672/15). Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżący był całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy. Jeśli zatem Skarżący posiada możliwości zarobkowe, to próbę przerzucenia ciężaru kosztów powstałych w związku z prowadzonym przezeń postępowaniem sądowym – na współobywateli, należy ocenić negatywnie. Dodać należy, że oświadczenie Skarżącego zawarte w sprzeciwie, jakoby nie pełnił funkcji członka zarządu w spółce o profilu działalności związanym m.in. ze sprzedażą samochodów, paliw, urządzeń elektronicznych jest gołosłowne. Sąd dokonał bowiem analizy akt spraw Skarżącego prowadzonych w tut. Sądzie pod sygnaturami III SA/Wa 1566/17, III SA/Wa 8/17, a także sprawy niniejszej oraz dokonał sprawdzenia w rejestrze przedsiębiorców KRS i na tej podstawie ustalił, że Skarżący pełni obecnie funkcję prezesa zarządu trzech spółek akcyjnych o wyżej wskazanym profilu działalności (P. S.A. z/s w W., P. S.A. z/s w W., P. S.A. z/s w W.). Nieprzekonujące są również oświadczenia Skarżącego o egzystowaniu za kwotę w wysokości 300 zł miesięcznie, przy wsparciu jedynie matki uzyskującej miesięcznie dochód w wysokości 800 zł. Nie przekonuje też oświadczenie o wysokości ponoszonych wydatków. W sytuacji wskazywania na tak niskie dochody, za całkowicie nieuzasadnione uznać należy ponoszenie 300 złotych miesięcznie na środki czystości i higieny. Wskazywanie wydatków na środki czystości i higieny w wysokości 300 złotych miesięcznie, a więc równowartości dochodu osiąganego przez Skarżącego, przy jednoczesnym niewykazaniu konieczności ponoszenia tego rodzaju wydatków w takiej wysokości, może świadczyć o skalkulowaniu w taki sposób wydatków, aby pokrywały one całość wskazywanego przez Skarżącego dochodu. Zawarte w sprzeciwie twierdzenia nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący nie wyjaśnił wskazanych w zaskarżonym postanowieniu niejasności wynikających z oświadczeń Skarżącego. Nie wskazał żadnych okoliczności, ani nie przedstawił żadnych dowodów, pozwalających na dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślenia wymaga, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej, jaka podlega ocenie w procesie przyznawania prawa pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji, która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. Ustosunkowując się zaś do wniosku w zakresie ustanowienia radcy prawnego Sąd zauważa, że udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania ani wymogiem koniecznym, ani jedyną gwarancją prawidłowości dochodzonych roszczeń. Zasygnalizowane w sprzeciwie obawy Skarżącego, że nieznajomość prawa może mu zaszkodzić są nieuzasadnione, bowiem w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 387/10 i przywołane tam orzecznictwo). Ponadto Sąd zauważa, że z uwagi na wybiórcze podawanie informacji, nie można ocenić sytuacji materialnej Skarżącego, w tym jego zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów zastępstwa procesowego, przyznanie prawa pomocy także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.