III SA/Wa 2510/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia uzasadnienia decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu (PPF) J.M. (zwany dalej "Skarżącym") wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dołączonym do tego formularza piśmie z 28 października 2015 r. zaznaczył dodatkowo, iż domaga się ustanowienia adwokata. Wskazał, iż jest inwalidą, nie wykonuje prac zarobkowych i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Do majątku zaliczył dom, mieszkanie (współwłasność) oraz nieruchomość rolną, która aktualnie nie stanowi źródła dochodu. Oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Skarżący przedstawił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, umowę o przekształcenie prawa do lokalu, zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu, postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie ponosi wydatków, nie korzysta z pomocy społecznej, ani nie otrzymuje dopłat strukturalnych. Wskazał, iż należący do niego dom nie jest przedmiotem najmu. Pomocą jest wyżywienie, środki higieny, rzadziej ubrania. Oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z B.M. . Podkreślił, że został pozbawiony części praw do nieruchomości rolnej, co wpłynęło na stan jego finansów. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być stosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy to strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Oceniając zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (tak w niniejszej sprawie) lub częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Dopiero zestawienie indywidualnej sytuacji majątkowej strony i konkretnych kosztów sądowych w danym postępowaniu pozwala na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. O ile sąd jest w stanie określić wysokość kosztów sądowych na danym etapie postępowania, o tyle dla zrekonstruowania drugiego elementu, tj. sytuacji majątkowej wnioskodawcy, kluczowe jest prawidłowe, precyzyjne i niebudzące wątpliwości zobrazowanie kondycji finansowej przez wnoszącego o przyznanie prawa pomocy. Powinien on zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Jakkolwiek Skarżący przesłał dokumenty, z których wynika, że jest osobą niepełnosprawną, która w latach 2013-2014 nie osiągnęła żadnego dochodu, tym niemniej pewne jego oświadczenia są niejasne. Skarżący podał mianowicie, iż nie wykonuje prac zarobkowych, nie korzysta z pomocy społecznej, ani nie otrzymuje dopłat strukturalnych. Jako źródło utrzymania wskazał pomoc rodziny. Tymczasem niewiele na temat tej pomocy wiadomo. Wezwany do wskazania i udokumentowania tego faktu wyjaśnił jedynie, że "pomocą jest wyżywienie, środki higieny, rzadziej ubrania". Nie ujawnił natomiast kto konkretnie tej pomocy udziela. Uniemożliwił tym samym zweryfikowanie składanych w tym zakresie wyjaśnień. Poza jego oświadczeniem nie ma bowiem dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał fakt korzystania ze wsparcia rodziny. Zwłaszcza, że taki stan ma się utrzymywać co najmniej od 2013 r. W tym bowiem roku – podobnie zresztą jak w 2014 r. – dochód Skarżącego wyniósł 0 zł. Oznacza to, że wspomniana pomoc przybiera charakter permanentny. Nie jest też jasne kto finansuje wydatki związane z utrzymaniem zajmowanego przez Skarżącego lokalu. Z jednej bowiem strony oświadczył on, iż nie ponosi wydatków, a otrzymywana pomoc ma postać wyżywienia, środków higieny, rzadziej ubrań, z drugiej zaś wyjaśnił, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z B.M. , gdyż nie współuczestniczy ona w jego kosztach. W rezultacie brak jest wystarczających podstaw do uznania twierdzeń Skarżącego w zakresie spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy za dostatecznie wyjaśnione. Orzekając o udzieleniu tego prawa referendarz sądowy nie może też bazować na samym tylko fakcie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w innych sprawach. W żadnym bowiem razie nie może to skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby referendarz sądowy rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał w oparciu o stanowisko wyrażone bądź to w innej sprawie tej samej osoby, bądź to na wcześniejszym etapie postępowania. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., II FZ 1031/12). Przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w innych sprawach nie mogło więc mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo ma bowiem wnikliwa analiza złożonych oświadczeń i dokumentów, dokonana przy poszanowaniu zasady racjonalnego myślenia i wymogów doświadczenia życiowego. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.