III SA/Wa 2521/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca P. Sp. z o.o., na urzędowym formularzu PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że zapłata kosztów sądowych grozi utratą płynności finansowej Skarżącej. Skarżąca oświadczyła, że odnotowuje ciągły spadek przychodów ze sprzedaży. Sytuacja finansowa Spółki pogarsza się, występują problemy z egzekwowaniem należności od odbiorców hurtowych i pojawiają się zatory płatnicze. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada łatwo zbywalnych aktywów, a wszelkie bieżące środki finansowe są przeznaczane na regulowanie bieżących i zaległych zobowiązań. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Spółka w 2012 r. poniosła stratę w wysokości 461.507,83 zł zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę [...] zł, a wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków trwałych na kwotę. [...] zł. Skarżąca wskazała, że na rachunkach bankowych posiada: 9.07 zł, 77,05 USD, 0,00 zł, 0,00 zł, 287,29 zł oraz 0,05 zł. Na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dodatkowych dokumentów i oświadczeń Skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7 za 2013 r., rachunek zysków i strat oraz bilans za 2012 r., zeznanie podatkowe CIT-8 za 2012 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. Ponadto Skarżąca przedłożyła rachunek zysków i strat sporządzony na 31 października 2013 r., zestawienie aktualnych należności i zobowiązań Spółki oraz strukturę wiekową należności i zobowiązań Spółki na 30 listopada 2013 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu od skargi w kwocie 876 zł oraz stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała swoją trudną sytuację finansową i oświadczyła, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Referendarz sądowy uznając te oświadczenia za niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową. Nadesłany rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 października 2013 r. wskazuje, że Spółka w 2013 r. uzyskała przychód 951.609,70 zł (w 2012 r. 1.569.882,97 zł) natomiast strata z działalności gospodarczej wyniosła 2.961,41 zł. (w 2012 r. 461.507,83 zł) Wskazać należy, że ponoszenie straty z działalności gospodarczej nie jest okolicznością z powodu której należy przyznać Skarżącej prawo pomocy. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Z nadesłanych natomiast dokumentów wynika, że Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, wręcz przeciwnie uzyskuje z tego tytułu przychody. Z przedstawionych bowiem deklaracji VAT-7 wynika, że Skarżąca wykazała podstawę opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, oraz nabycie towarów, przykładowo: w 2013 r. – 100.987 zł i 51.758 zł, we wrześniu 2013 r. 76.191 zł i 44.965 zł, w sierpniu 125.734 zł i 72.063 zł. Ponadto jak wynika, z przedstawionego bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2012 r. Skarżąca posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 8.099,32 zł. Z analizy wyciągu z rachunku bankowego wynika natomiast, że na konto Skarżącej wpływają środki, przykładowo 4 listopada 2013 r. – 4.417,74 zł, 12 listopada 2013 r. – 1.032,89 zł, 3.676,64 zł, 1.662,30 zł, 15 listopada 3.000 zł. Ponadto z informacji zawartych w urzędowym formularzu PPPr wynika, że Skarżąca posiada sześć rachunków bankowych natomiast przedłożyła wyciąg tylko do jednego z nich. Powyższe okoliczności w porównaniu z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą powinna ona, w procesie zarządzania dochodem brutto, uwzględniać środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych, gdyż prowadzenie postępowań sądowych mieści się w ryzyku działalności gospodarczej. Zatem w ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych / wpisu należnego od skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.