III SA/Wa 2552/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 i 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący – T. C. , wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 i 2007 r. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza przesłał formularz PPF, wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Osiąga dochód ze stosunku pracy w wysokości 8 750 zł brutto. Miesięczne wydatki Skarżącego wynoszą: czynsz 500 zł, opłata za media 300 zł, wyżywienie 1 200 zł, ubrania 400 zł, środki czystości i higieny osobistej 300 zł, kredyt w banku [...] 1 000 zł, kredyt w [...] 150 zł, leczenie rehabilitacyjne 100 zł, pomoc matce 200 zł. Do wniosku Skarżący załączył wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe za 2012 r. oraz zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia. Referendarz sądowy postanowieniem z 26 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2552/13 odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z 12 grudnia 2013 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Zarzucił błędne ustalenie jego sytuacji majątkowej oraz możliwości partycypowania w poniesieniu kosztów sądowych. Wskazał na dodatkowe okoliczności, m in. zajęcie wynagrodzenia przez organ egzekucyjny. Skarżący wyjaśnił, iż obecnie otrzymuje wynagrodzenia za pracę w kwocie 2 482 netto. Jego sytuacja uległa pogorszeniu. Nie dysponuje środkami które mógłby przeznaczyć na uiszczenie opłaty sądowej jak również środkami na bieżące utrzymanie. Do sprzeciwu załączył listę płac za listopad 2013 r. oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) - dalej "ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 26 listopada 2013 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ppsa. Zgodnie z § 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2551/13 oraz III SA/Wa 2552/13. W każdej z tych spraw wpis sądowy wynosi po 500 zł (wpis stały). Łącznie więc Skarżący obowiązany jest do uiszczenia wpisów sądowych w wysokości 1 000 zł. Z oświadczenia Skarżącego o stanie majątkowym wynika, że roczny dochód Skarżącego (za 2012 r.) kształtował się na poziomie ok. 64 890,30 zł. Dokonując więc zestawienia wydatków i dochodów jasno wynika, że Skarżący dysponuje nadwyżką finansową, która istotnie przewyższa jej koszty utrzymania. W ocenie Sądu, uiszczenie kwoty 1 000 zł tytułem wpisów sądowych dwóch sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem nie odbędzie się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla Skarżącego. Podkreślić należy, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii nie można zaliczyć Wnioskodawcy, który ma stałe źródło utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia, bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05, "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Do oceny wniosku o przyznanie prawo pomocy istotne są twierdzenia Skarżącego, zgodnie z którymi dysponuje on łącznym dochodem w wysokości ok. 2 438 zł miesięcznie netto, z którego pokrywa wydatki związane codziennym utrzymaniem. Sąd wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę w modelu gospodarstwa domowego prowadzonego przez Stronę, wynosiło we wrześniu 2013 r. - 1 060,46 zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. W 2012 r. wartość minimum egzystencji oznaczono na kwotę ok. 521,11 zł (w gospodarstwie domowym takim, jak Skarżącego). Zatem w stosunku do Skarżącego, który zadeklarował dysponowanie środkami w wysokości ok. 2 483 zł netto, nie można mówić o zakwalifikowaniu do grupy osób znajdujących się w "skrajnym ubóstwie". Nie można mówić o sytuacji majątkowej Skarżącego uniemożliwiającej mu pokrycie kosztów postępowania w obydwu sprawach. Powyższe okoliczności nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 ppsa, Sąd postanowił, jak w sentencji.