III SA/Wa 2584/06

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skarg A. D. i J.S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr: [...] [...] [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie P O S T A N O W I E N I E Dnia 22 października 2007 r. Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skarg A. D. i J. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr: [...] [...] [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A.D. wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, argumentując iż ze względu na stosunkowo niewysokie dochody i wysokie koszty utrzymania nie jest w stanie wpisu tego uiścić. Skarżący mieszka sam. Poza oszczędnościami w wysokości 3.000 zł nie posiada żadnego majątku. Wysokość miesięcznych dochodów z działalności gospodarczej określił na 5.200 zł. Wśród innych okoliczności uzasadniających jego zdaniem przyznanie mu prawa pomocy wymienił egzekucję administracyjną zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2001 r. w wysokości 121.625,50zł (bez odsetek). W piśmie załączonym do formularza PPF Skarżący wyjaśnił że dochód przypadający na niego za okres do sierpnia 2007 r. wyniósł 41.678,48zł, zaś pobrane zaliczki 6.635 zł. Miesięczne wydatki wynoszą ok.3.000 zł (czynsz – 557,58 zł, energia elektryczna i gaz –100zł, zakup leków i wizyt lekarskich – 300 zł, pozostałe to koszty wyżywienia i ubrania). Lokal w którym Skarżący zamieszkuje stanowi własność komunalną. W lipcu 2007 r. sprzedał samochód osobowy za kwotę [...] zł, z czego do chwili obecnej nabywca uregulował jedynie 3.000 zł. Koszty wpisów w sprawach III SA/Wa 2584, 2657-2658/06 uiszczone zostały z bieżących dochodów. Do pisma Skarżący dołączył zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, wyciąg z tegoż rachunku, deklaracje VAT-7, fakturę za energię elektryczną i gaz, informację o wysokości czynszu, zeznania podatkowe za lata 2005-2006. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2006 r., II FZ 728/06, niepubl.) instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej przede wszystkim dla osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Bez wątpienia zaś Skarżącego do takich osób zaliczyć nie można. Skarżący jest [...] prowadzącym działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości 5.200 zł miesięcznie (przy kosztach utrzymania wynoszących 3.000 zł). Posiada ponadto oszczędności w kwocie 3.000 zł. Już tylko te dane pozwalają stwierdzić że wydatek w wysokości 750 zł – z czego Skarżący obowiązany będzie zapłacić połowę – nie wpłynie na jego budżet domowy w taki sposób że doprowadzi do zachwiania podstaw jego egzystencji. Innymi słowy Skarżący jest w stanie z bieżących dochodów (podobnie zresztą jak w przypadku wpisów od skarg w niniejszych sprawach w łącznej kwocie 1.500 zł) uiścić wpis od skargi kasacyjnej we wskazanej wyżej wysokości, nawet przy uwzględnieniu okoliczności toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego. O zdolności poniesienia kosztów wpisu świadczy również to, iż Skarżący posiada wierzytelność w wysokości [...] zł (nieuiszczona część ceny za sprzedany w lipcu br. samochód). Z racji zaś wykonywanego zawodu podjęcie działań (w przypadku braku dobrowolnej zapłaty) zmierzających do jej wyegzekwowania na drodze postępowania sądowego nie powinno nastręczać Skarżącemu trudności. Ponadto we wrześniu 2007 r., tj. w czasie gdy znana mu już była wysokość wpisu od skargi kasacyjnej Skarżący wypłacił z rachunku bankowego kwotę 8.500 zł, której nieznaczną część mógł przeznaczyć na jego opłacenie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. U Z A S A D N I E N I E W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł Skarżący J. S. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, argumentując iż jest to kwota niebagatelna, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami. Skarżący powołał się także na fakt toczących się licznych postępowań podatkowych których zakończenie może skutkować koniecznością poniesienia ogromnych kosztów. Dodał ponadto iż ponosi koszty utrzymania nieletnich dzieci. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Dochód z działalności gospodarczej określił na 3.000 zł miesięcznie. Wykonując wezwanie z dnia 24 września 2007 r. Skarżący uzupełnił braki formalne wniosku i zaznaczył iż domaga się zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wyjaśnił że po rozwodzie wszystkie cenne przedmioty (o wartości80.000 zł) przekazał byłej żonie – na poczet przyszłych alimentów. Do formularza Skarżący dołączył pismo, w którym wskazał iż jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1.200 zł (czynsz – 541,61 zł, energia elektryczna – 100 zł, pozostałe koszty to wyżywienie i ubranie). Na utrzymanie dzieci Skarżący płaci alimenty w łącznej wysokości 15.00 zł. Zaznaczył przy tym iż w danym miesiącu płaci w miarę uzyskiwanych dochodów. Dzieci mieszkają z byłą żoną. Lokal w którym Skarżący zamieszkuje stanowi własność komunalną. Koszty wpisów w sprawach III SA/Wa 2584, 2657-2658/06 uiszczone zostały z bieżących dochodów. Wobec Skarżącego toczą się postępowania dotyczące zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym za lata 2000-2001 w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł. Sprawy te są obecnie przedmiotem postępowań przed WSA w Warszawie. Skarżący nie posiada rachunków bankowych. Do pisma dołączył wyrok orzekający rozwód, deklaracje PIT-5L, zeznania podatkowe za lata 2005-2006, deklaracje VAT-7, dowód zapłaty czynszu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2006 r., II FZ 728/06, niepubl.) instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej przede wszystkim dla osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Bez wątpienia zaś Skarżącego do takich osób zaliczyć nie można. Skarżący jest [...] prowadzącym działalność gospodarczą, z której, jak zadeklarował, uzyskuje dochód w wysokości 3.000 zł miesięcznie (przy kosztach utrzymania wynoszących 1.200 zł), na który składa się dochód z działalności gospodarczej wykonywanej samodzielnie, w formie spółki komandytowej oraz z działalności wykonywanej osobiście. Już tylko te dane pozwalają stwierdzić że wydatek w wysokości 750zł – z czego Skarżący obowiązany będzie zapłacić połowę – nie wpłynie na jego budżet domowy w taki sposób że doprowadzi do zachwiania podstaw jego egzystencji. Innymi słowy Skarżący jest w stanie z bieżących dochodów (podobnie zresztą jak w przypadku wpisów od skarg w niniejszych sprawach w łącznej kwocie 1.500zł) uiścić wpis od skargi kasacyjnej we wskazanej wyżej wysokości. O zdolności poniesienia kosztów wpisu świadczy również to, iż w dniu 9 października 2007 r. Skarżący uiścił kwotę 1.500 zł tytułem uzupełnienia wpisu od skargi w sprawie III SA/Wa 655/07. Jak należy przypuszczać (na podstawie wyjaśnień samego Skarżącego), środki na jego pokrycie wygospodarował z bieżących dochodów. Trudno jednocześnie uznać – nie wynika to także z akt sprawy, iż w niniejszej sprawie zdolność ponoszenia tych kosztów utracił. Ubocznie jedynie należy zauważyć, iż Skarżący nie zdołał wykazać (poza ogólnikowym stwierdzeniem), że alimenty na rzecz dzieci zasądzone w wyroku rozwodowym w wysokości 15.000 zł miesięcznie (podkr. własne) płaci w danym miesiącu "w miarę uzyskiwanych dochodów". Poza tym gdyby rzeczywiście sytuacja majątkowa i materialna uniemożliwiała mu wywiązywanie się w całości z obowiązku alimentacyjnego może on domagać się zmiany orzeczenia zasądzającego alimenty w trybie powództwa wytoczonego na podstawie art. 138 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.