III SA/Wa 2585/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-26
Skład orzekający: Jarosław Trelka, Sylwester Golec, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie wypłacane właścicielom nieruchomości z tytułu szkód powstałych w trakcie budowy linii elektroenergetycznych, w tym za straty w plonach i utratę produktywności rolnej, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., a jeśli tak, to czy na podmiocie wypłacającym odszkodowanie ciążą obowiązki płatnika podatku?Ratio decidendi
Minister Finansów, wydając interpretację indywidualną, nie ocenił skutków stanu faktycznego przedstawionego we wniosku na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., ograniczając się jedynie do analizy art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. W związku z tym zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd, kontrolując legalność interpretacji, nie mógł rozstrzygnąć kwestii materialnoprawnych, które nie zostały rozstrzygnięte przez organ.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Spółka wypłacała właścicielom nieruchomości odszkodowania związane z budową linii elektroenergetycznych, w tym za szkody w plonach i utratę produktywności rolnej. Spółka uważała, że odszkodowania te są zwolnione z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, ograniczając się jedynie do analizy art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zwolnień podatkowych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdził, że nie może być ona wykonana, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz A. Sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca – A. sp. z o. o. z siedzibą w W. wnioskiem z 14 marca 2011 r. uzupełnionym pismem z 2 czerwca 2011 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.
W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:
Skarżąca działając w ramach zawartej umowy o współpracy z przedsiębiorstwem elektroenergetycznym dokonuje rozliczeń z właścicielami nieruchomości, które dotyczą budowy linii elektroenergetycznych. Skarżąca wypłaca dwa rodzaje świadczeń pieniężnych właścicielom nieruchomości, tj: jednorazowe odszkodowanie na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r. Nr 102 poz. 651) – dalej "u.g.n."., które podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust 1 pkt 29 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000, Nr. 14, poz.176 z późn. zm.) - dalej "u.p.d.o.f.".
Wskazała, że odszkodowanie przysługuje za wszelkie szkody powstałe w trakcie budowy urządzeń przesyłowych, w tym zwłaszcza za: straty w plonach powstałe w trakcie budowy, utratę produktywności rolnej w okresie rekultywacyjnym gruntów zniszczonych w trakcie budowy, świadczenia pieniężnego za ustanowienie na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego służebności przesyłu. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach nie jest płatnością za świadczenie usługi lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą wynikłe z tego tytułu szkody; wynagrodzenie wynikające z tytułu zawartej umowy przesyłu. Na podstawie umowy przesyłu właściciele gruntów ustanawiają odpłatnie i na czas nieokreślony na rzecz przedsiębiorstwa elektroenergetycznego, służebność przesyłu, polegającą na korzystaniu z nieruchomości. Przeznaczenie tej służebności ma charakter energoelektryczny i opisane jest w umowie o ustanowienie służebności przesyłu (na podstawie art. 305 Kodeksu Cywilnego). Właściciele nieruchomości zgadzają się miedzy innymi na: założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość linii elektroenergetycznej, wykonanie przebudów istniejących linii elektroenergetycznych, rurociągów do przesyłu gazów i cieczy, każdorazowe udostępnienie nieruchomości w celu wykonania przez spółkę elektroenergetyczną robót związanych z budową, przebudową modernizacją, eksploatacją, konserwacją naprawą remontami oraz usuwaniem awarii - w szczególności na wejście osób oraz dojazd na teren nieruchomości sprzętu niezbędnego do wykonania w/w prac. Z tytułu zawartych umów przesyłu Skarżąca wypłaca wynagrodzenie właścicielom danych nieruchomości. Wynagrodzenie jest wypłacane w imieniu przedsiębiorstwa elektroenergetycznego. Odszkodowanie wypłacane są właścicielom gruntów rolnych jak i właścicielom gruntów nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego.
W związku z powyższym Skarżąca spytała, czy odszkodowanie wypłacane jednorazowo właścicielom nieruchomości z tytułu ułożenia na ich nieruchomościach urządzeń przedsiębiorstwa elektroenergetycznego, w związku ze zmniejszeniem wartości ich nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. jest opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych i czy w związku z tym na Skarżącej nie ciążą żadne obowiązki w zakresie rozliczeń podatkowych wobec właścicieli? Czy też Skarżąca będzie płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaconego odszkodowania dla danego właściciela?
Skarżąca spytała także czy wynagrodzenie wypłacane z tytułu ustanowienia służebności przesyłu jest zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych, stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 120 lit. a) u.p.d.o.f. i w związku z tym na Skarżącej nie ciążą żadne obowiązki w zakresie rozliczeń podatkowych wobec właścicieli? Czy też Skarżąca będzie płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaconego wynagrodzenia wynikającego z tytułu umowy przesyłu dla danego właściciela?
W opinii Skarżącej odszkodowanie wypłacane właścicielom nieruchomości z tytułu poniesionej przez nich szkody w postaci utraty wartości nieruchomości stanowi rekompensatę a także ma na celu odtworzenie pierwotnego stanu np. upraw roślinności, drogi, podjazdu itp. Poszkodowany klient otrzymuje jedynie środki, które mają mu zrekompensować poniesione straty i zapewnić możliwość odtworzenia stanu przed zniszczeniem. W konsekwencji odszkodowanie nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu Skarżąca nie będzie zobowiązana do wystawiania PIT-8C.
Podkreśliła, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie do postanowień art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami (z pewnymi zastrzeżeniami pozostającymi bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione od podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia wydanego przez Ministra Finansów. Wskazała przy tym, że art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. jest przepisem, w którym ustawodawca sformułował katalog zwolnień podatkowych. Przepis ten, jako stanowiący odstępstwo od zasady równości opodatkowania, powinien być więc interpretowany w pierwszej kolejności według reguł wykładni językowej, gramatycznej. Jak wynika z treści art. 21 ust 1 pkt 3 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:
określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f., lub na zasadach, o których mowa w art. 30c u.p.d.o.f.,
odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.
Skarżąca podkreśliła, że odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych, w tym w dobrach osobistych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy. Naprawienie szkody obejmuje, zarówno straty jakie poszkodowany poniósł, jak i korzyści które mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wysokość szkody wyznacza rozmiar obowiązku odszkodowawczego i jego górny pułap.
Z przedmiotowego zwolnienia korzystają tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy. W stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji odszkodowanie wypłacane jest na podstawie art. 143 u.g.n. Istotne dla rozpatrywanej sprawy jest zatem ustalenie czy do kategorii odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, można zaliczyć odszkodowanie wypłacane przez Skarżącą za zniszczenia we wszelkiego rodzaju uprawach (rolnych, ogrodniczych, sadowniczych, leśnych, ozdobnej roślinności a także zniszczenia dróg dojazdów do posesji) nie wchodzących w skład gospodarstw rolnych.
Skarżąca powołała też art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. wskazując, że wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:
ustanowienia służebności gruntowej,
rekultywacji gruntów,
szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie - w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z art. 143 ust. 2 u.g.n. przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. W myśl art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124 – 126 u.g.n. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o tę kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
Skarżąca wyjaśniła, że za szkody powstałe na skutek zdarzeń o których mowa w art. 120 i 124 – 126 u.g.n. rozumie się: szkody powstałe w wyniku ograniczenia sposobu i korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika w opinii Skarżącej, że zawiera ona umowy na rzecz przedsiębiorstwa, które prowadzi działalność w zakresie dystrybucji energii elektrycznej do odbiorców przyłączonych do jej sieci. W toku prowadzonej działalności następuje rozbudowa sieci elektroenergetycznej polegającej na remoncie lub wzniesieniu linii energetycznych niskiego i wysokiego napięcia, remoncie lub wzniesieniu stacji transformatorowych oraz rozbudowa przyłączy energetycznych. Inwestycja związaną z rozbudową sieci elektroenergetycznej, z którą mamy do czynienia w sprawie, zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami jest inwestycją celu publicznego. Wszystkie prace zmierzają do rozszerzenia klientom dostępu do przyłączy energetycznych i prowadzone są na terenach rolnych, miejskich i leśnych. W wyniku prowadzonych prac dochodzi do zniszczenia m. in upraw rolnych, ogrodniczych, sadowniczych, leśnych, ozdobnej roślinności a także zniszczenia dróg i dojazdów do posesji. W zakresie prac przeprowadzana jest ekspertyza tych zniszczeń, wyceniane szkody, sporządzane protokoły. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca stwierdziła, że odszkodowanie za zniszczenia w m. in. wszelkiego rodzaju uprawach na gruntach nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułów określonych w przepisach wyżej cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami jest objęte zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych, a zatem na Skarżącej nie ciąży obowiązek wystawienia informacji PIT - 8C poszkodowanym klientom.
Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 29 u.p.d.o.f. zwalnia się od tego podatku przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomości lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego wywłaszczenia lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Interpretacją Indywidualną z [...] czerwca 2011 r. Minister Finansów, z którego upoważnienia działał Dyrektor Izby Skarbowej w W. , stanowisko Skarżącej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania za wszelkie szkody powstałe w trakcie budowy urządzeń przesyłowych uznał za nieprawidłowe.
Na wstępie organ podkreślił, że odpowiedź w zakresie pytania 2 wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej została zawarta w odrębnej interpretacji.
Odnosząc się zaś do pytania pierwszego powołał art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1 pkt 29, art. 21 ust. 1 pkt 120, art. 143 ust. 2 u.p.d.o.f. i wskazał, że z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Skarżąca działając w ramach zawartej umowy o współpracy z przedsiębiorstwem elektroenergetycznym dokonuje rozliczeń z właścicielami nieruchomości, które dotyczą budowy linii elektroenergetycznych. Skarżąca wypłaca dwa rodzaje świadczeń pieniężnych właścicielom nieruchomości, tj: jednorazowe odszkodowanie na podstawie art. 124 u.g.n. z tytułu odszkodowania za wszelkie szkody powstałe w trakcie budowy urządzeń przesyłowych, w tym zwłaszcza za: straty w plonach powstałe w trakcie budowy, utratę produktywności rolnej w okresie rekultywacyjnym gruntów zniszczonych w trakcie budowy. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach nie jest płatnością za świadczenie usługi lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody.
Organ podkreślił, że odszkodowanie wypłacane jest posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jak też posiadaczom gruntów nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Tylko odszkodowanie wypłacone za szkody powstałe w trakcie budowy linii elektroenergetycznych będzie stanowiło przychód poszkodowanego, podlegający zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f., jednak jedynie w sytuacji, gdy będzie ono wypłacone z tytułu szkód poniesionych w uprawach rolnych i drzewostanie. Odszkodowanie wypłacone tylko za tak określone szkody podlega bowiem zwolnieniu na podstawie wskazanego przepisu. Dodatkowo wskazał, że ustawodawca zwolnił również na podstawie omawianego przepisu odszkodowania wypłacone z tytułu rekultywacji gruntów, której definicję zawarto w art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.). Zgodnie z przywołanym przepisem przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Zwolnienia podatkowe stanowią wyłom od zasady powszechności opodatkowania oraz mają charakter przywileju, z którego podatnik ma prawo, a nie obowiązek korzystania; muszą one być zatem interpretowane bez dokonywania wykładni rozszerzającej, a także zawężającej danego przepisu prawa podatkowego. Nadto przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego i próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową.
Jednocześnie organ wskazał, że nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego, które wskazałoby, czy odszkodowanie za wszelkie szkody powstałe w trakcie budowy linii elektroenergetycznych, w tym zwłaszcza za straty w plonach powstałe w trakcie budowy oraz utratę produktywności rolnej w okresie rekultywacyjnym gruntów zniszczonych w trakcie budowy zostanie wypłacone przez Skarżącą z tytułu szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie bądź rekultywacji gruntów. Zatem, jeśli odszkodowanie za wszelkie szkody powstałe w trakcie budowy urządzeń przesyłowych zostanie wypłacone z tytułu szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie bądź z tytułu rekultywacji gruntów posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, uzyskany w ten sposób przychód będzie korzystał ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f., a Skarżąca nie będzie zobowiązana do wystawienia na druku PIT-8C informacji o przychodach z innych źródeł.
W przeciwnym wypadku wypłacone przez Skarżącą odszkodowanie stanowić będzie dla poszkodowanych podlegający opodatkowaniu przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Na Skarżącej będą ciążyły obowiązki podatkowe wynikające z u.p.d.o.f., tj. w szczególności obowiązki wystawienia dla osób, którym dokonano wypłaty odszkodowania w danym roku podatkowym informacji według ustalonego wzoru na druku PIT-8C o przychodach z innych źródeł.
Pismem z 21 czerwca 2011 r. Skarżąca wniosła o zmianę interpretacji indywidualnej i uznanie jej stanowiska za prawidłowe.
W odpowiedzi na to wezwanie, Minister Finansów pismem z [...] lipca 2011 r., stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła przy tym naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3, pkt 29 oraz pkt 120 u.p.d.o.f.; art. 124, art. 128 ust. 4 u.g.n.; art. 120, 121, 122, 187, 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.".
W opinii Skarżącej odszkodowanie wypłacane właścicielom nieruchomości z tytułu poniesionej przez nich szkody w postaci utraty wartości nieruchomości stanowi rekompensatą a także ma na celu odtworzenie pierwotnego stanu np. upraw roślinności, drogi, podjazdu itp. Poszkodowany klient otrzymuje jedynie środki, które mają mu zrekompensować poniesione straty i zapewnić możliwość odtworzenia stanu przed zniszczeniem. W konsekwencji odszkodowanie nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu Spółka nie będzie zobowiązana do wystawiania PIT-8C.
Skarżąca podobnie jak we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej powołała art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1 pkt 120 i ust. 2, art. 21 ust. 1 pkt 29 u.p.d.o.f.
Podkreśliła, że odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych, w tym w dobrach osobistych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy. Naprawienie szkody obejmuje, zarówno straty jakie poszkodowany poniósł, jak i korzyści, które mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wysokość szkody wyznacza rozmiar obowiązku odszkodowawczego i jego górny pułap. Z przedmiotowego zwolnienia korzystają tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy, w tym przypadku odszkodowanie wypłacane jest na podstawie art. 143 u.g.n..
Za szkody powstałe na wskutek zdarzeń o których mowa w art. 120 i 124 – 126 u.g.n. rozumie się: szkody powstałe w wyniku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca stwierdziła, że odszkodowanie za zniszczenia w m.in. wszelkiego rodzaju uprawach na gruntach nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułów określonych w przepisach wyżej cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami jest objęte zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych a zatem na Spółce nie ciąży obowiązek wystawienia informacji PIT-8C poszkodowanym klientom.
Powołane wyżej przepisy wskazują jednoznacznie, że nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Z przedmiotowego zwolnienia korzystają tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.
Skarżąca podkreśliła, że istotne dla rozpatrywanej sprawy jest ustalenie czy do kategorii odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw można zaliczyć odszkodowanie wypłacane przez Skarżącej za zniszczenia we wszelkiego rodzaju uprawach (rolnych, ogrodniczych, sadowniczych, leśnych, ozdobnej roślinności a także zniszczenia dróg i dojazdów do posesji) nie wchodzących w skład gospodarstw rolnych.
Podkreśliła, że w jej opinii odszkodowanie za zniszczenia we wszelkiego rodzaju uprawach na gruntach nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułów określonych w przepisach wyżej cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami jest objęte zwolnieniem z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Zatem na Skarżącej nie ciąży obowiązek wystawienia informacji PIT-8C poszkodowanym osobom. Natomiast osoby, którym wypłacono odszkodowania nie mają obowiązku wykazywania kwot tych odszkodowań w zeznaniach podatkowych składanych za lata, w których odszkodowania te zostały wypłacone.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji oraz powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W rozpoznanej sprawie Skarżąca złożyła do organu wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, w którym zadała pytanie czy wypłacane e przez nią właścicielom gruntów odszkodowania związane z prowadzoną na tych gruntach budową linii elektroenergetycznych. Zdaniem Skarżącej odszkodowania te podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Skarżąca powołała przepisy art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 120 u.p.d.o.f.
Zdaniem Sądu skoro Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji, najpierw zadała pytanie czy wypłacane przez nią świadczenia są wolne od podatku a następnie przedstawiając własne stanowisko w sprawie przytoczyła treść przepisu art. 21 ust. 1 pkt. 3 lit. a-g u.p.d.o.f. i zawarła we wniosku także swój komentarz do tych przepisu, to oznaczało, że uważa, iż wypłacane przez nią świadczenia zwolnione będą od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Wniosek ten znajduje swoje poparcie także w tym, że Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji wskazywał, że za szkody powstałe przy rozbudowie urządzeń infrastruktury (art. 120 i 124-126 u.g.n.) na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. przysługuje odszkodowanie. Skarżąca wskazywała, że odszkodowanie przysługuje zgodnie z regułami określonymi w powołanych przepisach u.g.n. Dlatego w ocenie Sądu organ w zaskarżonej interpretacji obowiązany był ocenić to stanowisko, gdyż stanowi o tym wprost art. 14c § 2 O.p. Zdaniem Sądu opisane sformułowanie przez Skarżącą wniosku o wydanie interpretacji, w szczególności wskazywanie przez Skarżącą powiązania wypłacanych przez nią świadczeń z art. 128 ust. 4 u.g.n., wymagało udzielenia odpowiedzi, czy wypłacane przez Skarżącą odszkodowania podlegały zwolnieniu od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Organ miał obowiązek wypowiedzieć się czy te odszkodowania są objęte zakresem tego przepisu, w szczególności w interpretacji należało rozstrzygnąć, czy przedmiotowe odszkodowania można uznać za odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z ustawy.
Jeżeli organ uznałby, że zawarty we wniosku o wydanie interpretacji opis stanu faktycznego jest niewystarczający do oceny stanowiska Skarżącej, to na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. powinien wezwać Skarżącą do sprecyzowania wniosku w żądanym zakresie.
W rozpoznanej sprawie organ nie ocenił skutków stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. i ograniczył się jedynie do oceny tych skutków według treści art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. Z tego względu zaskarżoną interpretację należało uznać za wydaną z naruszeniem art. 14c § 2 O.p.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W art. 1 § 2 ej ustawy ustawodawca postanowił, że kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ustawodawca w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm.) dalej powołanej jako P.p.s.a nie wprowadził dla interpretacji indywidualnych innych kryteriów kontroli niż kryterium legalności (art. 3 § 2 pkt 4a i art. 146 § 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku Skarżącej w części odnoszącej się do art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Sąd na obecnym etapie postępowania, będąc uprawnionym do zbadania wyłącznie zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji, nie mógł niniejszym wyroku rozstrzygnąć, czy wypłacane przez Skarżącą odszkodowania podlegały zwolnieniu ustanowionemu w tym przepisie. Sad w niniejszym wyroku taką ocenę prawną zamieściłby, gdyby organ rozstrzygnął tę kwestię w zaskarżonej interpretacji. Wówczas Sąd rozpoznając skargę na interpretację musiałby rozstrzygnąć, czy ta ocena materialnoprawna dokonana przez organ w interpelacji jest prawidłowa. Wypowiedzenie się w tym zakresie przez Sąd w niniejszym wyroku, przy milczeniu zaskarżonej interpretacji w przedmiotowej kwestii, oznaczałoby przejęcie przez Sąd kompetencji organu podatkowego wynikającej z treści art. 14b § 1 i 14c § 1 i 2 O.p., co oznaczałoby oczywiste wykroczenie poza kompetencje orzecznicze Sądu.
Organ wydając ponownie interpretację będzie obowiązany udzielić odpowiedzi na pytanie czy wypłacane przez Skarżącą odszkodowania za szkody powstałe przy budowie opisanych we wniosku o wydanie urządzeń infrastruktury podlega zwolnieniu od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło