III SA/Wa 259/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Z.J.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległość podatkową w podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 2.500 zł (dwa tysiące pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I I I SA/Wa 259/04 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2003 r. ustalającą odpowiedzialność Z. J.W. za zaległości B. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiące sierpień i grudzień 1998 r. oraz styczeń, marzec i kwiecień 1999 r. Jak ustalił organ decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. [...] Urząd Skarbowy W. określił spółce zaległość podatkową w podatku VAT za te miesiące. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że firma nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem, nie posiada majątku ruchomego na terenie działalności urzędu a rachunek bankowy został zamknięty i tym samym egzekucja zaległości podatkowej okazała się bezskuteczna. Skarżący Z. J. W. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki od [...] września 1998 r. do [...] maja 1999 r. W okresie tym złożył do sądu dwa wnioski o ogłoszenie jej upadłości w dniach [...] grudnia 1998 r. oraz [...] kwietnia 1999 r., ze względu na fakt, że Spółka miała problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań. Wnioski te nie zostały jednakże uwzględnione, jako złożone przedwcześnie, gdyż nie została spełniona przesłanka z art. 5 § 1 i 2 prawa upadłościowego. Nie wystąpił bowiem stan trwałego zaprzestania płacenia długów, a Spółka po złożeniu wniosków nadal regulowała swoje zobowiązania. Zgodnie z art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej (dalej: ord. pod.), w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Skarżący nie wskazał mienia z którego możliwa byłaby egzekucja zaległości podatkowych. Strona złożyła wprawdzie dwa wnioski o ogłoszenie upadłości spółki, ale były one przedwczesne skoro spółka regulowała jeszcze swoje zobowiązania. Zatem nie zostały one złożone we właściwym czasie w rozumieniu art. 116 § 1 ord. pod. Skoro, zatem zobowiązanie w podatku VAT powstało w okresie, kiedy Z. W. pełnił funkcję prezesa zarządu, to w tej sytuacji odpowiada on swoim majątkiem za zaległości podatkowe. Nie zachodzi także przypadek przedawnienia, ponieważ stosownie do art. 118 § 1 ord. pod. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli od końca roku podatkowego, w którym powstała zaległość upłynęło pięć lat. W przedmiotowym wypadku nastąpi to, więc odpowiednio z dniem 31 grudnia 2003r. i 31 grudnia 2004 r. W skardze z dnia [...] grudnia 2003 r. pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 7, 8 i 11 k.p.a. oraz art. 116 § 1 pkt 1b, art. 121 § 1, art. 122 i 123 oraz art. 191 ord. pod. i wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Co do naruszenia art. 116 §1 pkt 2 lit. b) podniósł, że po stronie skarżącego brak jest winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie. Skoro bowiem dwa wnioski zgłoszone przez niego wnioski w tym przedmiocie, okazały się przedwczesne to oznacza, że powinny być złożone po tych datach, a więc przez następców skarżącego w wyniku pogorszenia się sytuacji finansowej spółki. Gdyby zaś uznać, że przesłanki ogłoszenia upadłości zastały spełnione przed tą datą, to wnioski zostały zgłoszone we właściwym czasie. Funkcję prezesa zarządu pełnił on do [...] maja 1999 r. i po tej dacie nie miał wpływu na funkcjonowanie spółki i regulowanie przez nią zobowiązań. Jeżeli zaś zgłoszenie nie nastąpiło we właściwym terminie, wyłączający odpowiedzialność brak winy musi być oceniany indywidualnie w odniesieniu do okoliczności każdego rozpatrywanego przypadku oraz do każdego z członków zarządu. Podniósł nadto, że na skutek pozbawienia stanowiska członka zarządu nie posiada dostępu do dokumentacji spółki i w tej sytuacji obowiązkiem organu było sprawdzenie podniesionych przez niego okoliczności i przeprowadzenie niezbędnych dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Przechodząc do rozważań nad zasadnością skargi za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 122 ord. pod. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 nakładający powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest, więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Nie może, zatem prowadzić postępowania w sposób jednostronny dla udowodnienia z góry założonej tezy. Celowe, dla dalszych rozważań, wydaje się przytoczenie poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 28/99. W orzeczeniu tym zawarto tezę, że organ podatkowy dla realizacji zasady prawdy obiektywnej, powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz zobowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na podatkowy organ odwoławczy. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), w przedmiotowym stanie faktycznym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich mają zastosowanie zasady określone w art. 116 § 1 i 2 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Stosownie do treści tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Do ustalenia, zatem odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenia pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowe oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tą odpowiedzialność. W przedmiotowej sprawie organy ograniczyły się do wykazania przesłanek pozytywnych, pomimo wskazywania przez skarżącego na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. Co zaś do zgłoszonych przez niego dwóch wniosków o upadłość spółki, wobec uznania ich przez sąd za przedwczesne, przyjęto że nie zostały wniesione we właściwym czasie jak tego wymaga przepis art. 116 § 1 ord. pod. Tymczasem wnioski te zostały oddalone, ponieważ nie zachodziły przesłanki określone w art. 5 § 1 i 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r.- Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 518 z poźn. zm.), a zatem spółka zachowywała jeszcze w tych datach płynność finansową. Skarżący pełnił funkcję prezesa jej zarządu do dnia [...] maja 1999 r. i tylko do tej daty miał wpływ na ewentualne zgłoszenie wniosku o upadłość bądź wszczęcie postępowania układowego. W aktach postępowania brak jest dokumentu pozwalającego ustalić datę postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku z dnia [...] kwietnia 1999 r. Organy nie poczyniły także jakichkolwiek ustaleń, co do daty w której wystąpiły przesłanki określone w art. 5 § 1 i 2 prawa upadłościowego a więc nie wykazały czy nastąpiło to w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji. Jeżeli bowiem nastąpiło to po tej dacie, to należy przyjąć, że niezgłoszenie wniosku o upadłość oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, a zatem zachodzi przesłanka wyłączająca jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki. Skoro zaś skarżący powoływał się na tą okoliczność podnosząc, że nie mając dostępu do dokumentacji firmy nie może jej udowodnić, to obowiązek przeprowadzenia stosownego postępowania w tym zakresie spoczywał na organie podatkowym. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy co, stosownie do treści art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. Orzeczenie w przedmiocie wykonalności decyzji oparto na podstawie art. 152, zaś o zasądzeniu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 tejże ustawy.