III SA/Wa 2595/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A.J. i A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2012 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A.J. i A.P. solidarnie kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem oceny tut. Sądu stała się (ponownie) skarga A.J. i A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z [...] lutego 2012 r. Prezydent W. ustalił N.C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2012 w wysokości 6 522 zł. W styczniu 2013 r. została przeprowadzona u podatnika kontrola podatkowa. W wyniku tej kontroli stwierdzono, że na nieruchomości znajdują się grunty, budynki i budowle podlegające opodatkowaniu wg stawki przeznaczonej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a niedeklarowane przez podatnika w sposób prawidłowy (tj. jako mieszkalne, zamiast wykorzystywane na potrzeby działalności). W rezultacie decyzją z [...] listopada 2013 r. prezydent uchylił (po wznowieniu postępowania) własną decyzję z [...] lutego 2012 r. i ustalił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 w wysokości 16 504 zł. Od decyzji organu pierwszej instancji podatnik wniósł odwołanie. W trakcie postępowania odwoławczego podatnik zmarł, wobec czego organ odwoławczy zawiesił postępowanie. Po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, postanowieniem z 13 października 2020 r. kolegium podjęło zawieszone postępowanie z udziałem spadkobierców podatnika, tj. A.J. i A.C. (obecnie P.). Postępowanie odwoławcze zakończyło się sporną decyzją z [...] maja 2021 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie Prezydenta W. z [...] listopada 2013 r. Wyrokiem z 16 lutego 2022 r., III SA/Wa 1601/21, tut. Sąd oddalił skargę A.J. i A.P. na ww. ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W motywach orzeczenia Sąd stwierdził w szczególności, że poza przedmiotem postępowania pozostaje kwestia możliwości poboru ustalonego podatku od nieruchomości z uwagi na ogólny termin przedawnienia zobowiązań podatkowych, wynikający z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Podobnie poza zakresem sprawy pozostają kwestie związane z biegiem tego terminu, jak jego przerwanie bądź zawieszenie. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że prawidłowe było ustalenie dokonane przez organy podatkowe, że należąca do N.C. zabudowana nieruchomość była w 2012 r. w całości przeznaczona na działalność gospodarczą. Wyrok powyższy został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrokiem o sygn. III FSK 1125/22), na skutek skargi kasacyjnej skarżących. Sąd drugiej instancji zauważył, że w wyroku tut. Sądu nie wskazano zarówno podstawy prawnej, jak i faktycznej uzasadniającej argumentację co do możliwości poboru, jako okoliczności istotnej dla zastosowania art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. NSA zauważył, że okres przedawnienia może zostać wydłużony w stosunku do okresu pięcioletniego przez zajście określonych okoliczności (np. przerwania biegu terminu przedawnienia, czy jego zawieszenia). Nie wiadomo dlaczego sąd pierwszej instancji za istotny uznał pobór podatku, gdyż taka okoliczność nie wynika nie tylko z zastosowanych przepisów prawa, ale i ze stanu faktycznego sprawy. Bezspornie od powstania zobowiązania podatkowego do wydania decyzji odwoławczej upłynął pięcioletni termin, o jakim mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zatem istniała realna ewentualność, że w sprawie kontroli podlegało rozstrzygnięcie zapadłe po upływie terminu przedawnienia zobowiązania. Przedawnienie stanowi zaś przesłankę umorzenia postępowania i taką możliwość organowi odwoławczemu daje art. 233 § 1 pkt 2 lit. a czy pkt 3 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji pominął tę możliwość całkowicie. W piśmie z 29 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżących wniosła o uchylenie spornej decyzji, a także o zwrot kosztów postępowania, zwracając uwagę m.in. na wyrok tut. Sądu (o sygn. III SA/Wa 1209/22), uwzględniający skargę skarżących w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości za 2008 r. Na rozprawie przed tut. Sądem nikt się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W punkcie wyjścia Sąd ponownie rozpatrując niniejszą sprawę przyjmuje wiążące ustalenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), że "od powstania zobowiązania podatkowego do wydania decyzji odwoławczej upłynął pięcioletni termin, o jakim mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej", co generuje potrzebę rozważenia ewentualności, że "kontroli podlegało rozstrzygnięcie zapadłe po upływie terminu przedawnienia zobowiązania" (s. 5 uzasadnienia wyroku o sygn. III FSK 1125/22). Należy zwrócić w tym kontekście uwagę, że termin płatności zobowiązania wynikającego z decyzji ustalającej z [...] listopada 2013 r. (zapadłej po wznowieniu postępowania) przypadał jeszcze w 2013 r. (art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Decyzja ta została bowiem doręczona 16 listopada 2013 r. (por. pismo prezydenta z 20 grudnia 2013 r. przekazujące akta sprawy do kolegium). Oznacza to z kolei, że w świetle ww. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej co do zasady przedmiotowe zobowiązanie przedawniałoby się z końcem 2018 r. W sprawie wystąpiła wprawdzie przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia zobowiązania wynikająca z art. 99 Ordynacji podatkowej (podatnik zmarł), tym niemniej nawet biorąc pod uwagę maksymalny, dwuletni okres zawieszenia (vide np. wyrok NSA o sygn. II FSK 2302/17, CBOSA), termin ów kończyłby swój bieg 31 grudnia 2020 r. Tymczasem zaskarżoną decyzję wydano [...] maja 2021 r. Mając to na względzie odnotować należy, że w spornej decyzji brak jest ustaleń, o których mowa w ww. wyroku NSA o sygn. III FSK 1125/22, dotyczących przerwania lub dalszego zawieszenia biegu terminu przedawnienia spornego zobowiązania. Tym samym uznać należy, że organ odwoławczy nie wykazał swojej kompetencji w zakresie wydania orzeczenia co do istoty sprawy w rozumieniu art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in principio Ordynacji podatkowej. Było to jego obowiązkiem w sytuacji, gdy decyzję wydano po 2020 r. Brak rozważenia przez organ kwestii przedawnienia budzi zatem uzasadnione wątpliwości, tym bardziej że motywy spornej decyzji sugerują (s. 6 in fine), że brak jest w sprawie dodatkowych przesłanek przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania (zwrócono uwagę na brak możliwości przymusowego wyegzekwowania zobowiązania wynikającego z decyzji nieostatecznej). Nie wskazują na takie okoliczności także akta sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił sporną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzając naruszenie art. 70 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak rozważenia kwestii przedawnienia przedmiotowego zobowiązania i wobec tego przedwczesną odmowę zastosowania ww. przepisów. Ustalenia w tym zakresie organ odwoławczy poczyni ponownie rozpatrując niniejszą sprawę (rozważy możliwość umorzenia postępowania podatkowego). O kosztach postępowania orzeczono mając na uwadze art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).