III SA/Wa 2632/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. M. kwotę 5 617 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. ustalił A. M. (zwanej dalej "Skarżącą" lub "Stroną") wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2011 rok w kwocie 133.819 złotych. Organ I instancji wydał ww. decyzję na podstawie art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749, ze zm.; dalej zwana: "O.p.") i przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. - o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm., zwanej dalej "u.p.o.l."). W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, iż Gmina M. zajęła część wymienionych w odwołaniu działek należących do podatniczki. Skarżąca wniosła o dokonanie korekty zobowiązania podatkowego dotyczącego powierzchni gruntu z odliczeniem powierzchni zajętych na potrzeby organów jednostek samorządowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] czerwca 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołało się na art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm., zwanej dalej "p.g.k.") i wyjaśniło, że podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Zatem z mocy powyższego przepisu organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. To właśnie przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. Organ dodał, że ma on moc dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 194 § 1 O.p. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dane w nim ujawnione nie zostały podważone w toku postępowania w szczególności poprzez powoływanie się na akty notarialne będące podstawą nabycia nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie i zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7, 77 § 1 i art. 80, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "kpa", polegającego na nieuwzięciu pod uwagę całości materiału dowodowego przedstawionego w sprawie, zaniechaniu podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie wzięciu pod uwagę przy wyjaśnieniu sprawy słusznego interesu strony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2011 w kwocie 133.819 zł (słownie: sto trzydzieści trzy tysiące osiemset dziewiętnaście złotych); - art. 8 kpa poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 2 O.p. uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy M. z [...] stycznia 2014 r., w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2014, za nieruchomość zlokalizowaną w O., przy ul. [...], przekazując przedmiotową sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; - art. 107 § 3 kpa, poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało pominięciem przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, dlaczego nie wziął pod uwagę tego, iż część nieruchomości za którą Gmina obciążyła skarżącą zobowiązaniem podatkowym znajduje się w posiadaniu Gminy a nie w posiadaniu skarżącej, jak również całkowitego braku odniesieniu się co do kwestii niezwolnienia przez Gminę z częściowego obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości, z uwagi na fakt, iż cześć gruntów skarżącej znajduje się w posiadaniu Gminy; - art. 210 O.p., poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do tego, iż decyzja wydana przez Wójta Gminy M. w żaden sposób nie odpowiada obowiązującym przepisom prawa, gdyż nie podano w niej numerów działek ewidencyjnych, które wchodzą w skład nieruchomości skarżącej, a zatem nie ma możliwości skontrolowania prawidłowości obliczenia wysokości podatku od nieruchomości, brak jest uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji, w szczególności brakuje odniesienia się przez organ podatkowy do tego, na których dowodach oparł swoje rozstrzygniecie i ewentualnie wskazania przyczyn dla których innych dowodów nie uznał w sprawie. W tym miejscu pragnę zaznaczyć, iż odstąpić od uzasadnienia wydanej decyzji organ może tylko w wyjątkowych okolicznościach, które z pewnością w przedmiotowej sprawie nie zachodziły; 2) Niezależnie od wyżej wymienionych zarzutów proceduralnych, przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie podstawowych zasad sformułowanych w Konstytucji RP: - równości wobec prawa, czyli zasady wyrażonej w przepisie art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którą wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, a tymczasem skarżąca została zobowiązana do zapłaty podatku od nieruchomości z całkowitym pominięciem faktu, iż części tej nieruchomości od której został naliczony podatek, w ogóle nie posiada; - art. 64 § 2 Konstytucji RP stanowiącego o tym, iż własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej, a tymczasem skarżąca wydaną decyzją została zobowiązana do zapłaty podatku za nieruchomość która została jej bezprawnie odebrana i której nie posiadała w okresie za który zostało ustalone zobowiązanie podatkowe - takie zachowanie godzi wprost w konstytucyjnie nadaną każdemu obywatelowi ochronę prawa majątkowego, czy prawa własności; - art. 77 § 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy, komu została wyrządzona szkoda wskutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej, ma prawo do jej wynagrodzenia. Przy czym należy zaznaczyć, iż naruszenie praw jednostki może rodzić różne skutki, w tym i o charakterze materialnym. Władze publiczne są zobowiązane szkodę tę wyrównać, wypłacając stosowne odszkodowanie; 3) Ponadto, decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego: - art. 21 p.g.k., poprzez jego błędne zastosowanie i nie wzięcie pod uwagę tego, że skoro dane z ewidencji gruntów stanowią podstawę wymiaru podatków, to a contrario należy przyjąć, że dane te stanowią podstawę do stosowania zwolnień od podatku, jeśli zwolnienie zależy od danych objętych ewidencją gruntów, jak również niewzięcie pod uwagę dowodów przemawiających za tym, że dane zawarte w ewidencji gruntów nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana P.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.). Sąd, biorąc pod uwagę powyższe kryteria stwierdził, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, gdyż organ podatkowy w sposób nieprawidłowy dokonał kontroli decyzji organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie ustalenia A. M. zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011r. Podstawę prawną tej decyzji stanowił art. 233 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 127 O.p. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że w wyniku złożenia zwyczajnego środka prawnego sprawa podatkowa będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Organ odwoławczy ponownie rozpatruje sprawę, rozstrzygniętą już przez organ pierwszej instancji i wydaje w tej sprawie własne rozstrzygnięcie, tym samym dokonując jednocześnie kontroli prawidłowości postępowania i rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Wynikająca z zasady dwuinstancyjności dwukrotność rozstrzygnięcia sprawy oznacza więc konieczność pokrywania się zakresu rozstrzygnięć i postępowań w obu instancjach. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2012r. sygn. akt I FSK 1114/11 (dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że organy podatkowe mają obowiązek rozstrzygnąć dwa razy to samo. Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia tej właśnie podstawowej zasady, wyrażonej w art. 127 O.p. Przede wszystkim, jak wskazano powyżej, obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie. Natomiast w decyzji SKO, będącej przedmiotem orzekania w sprawie, został skrótowo przywołany stan faktyczny oraz zostało zawarte uzasadnienie prawne dotyczące prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów i budynków zajętych pod działalność gospodarczą oraz pozostałych terenów zabudowanych w oparciu o złożoną deklarację podatkową oraz z uwzględnieniem zapisów widniejących w ewidencji gruntów i budynków, która stanowi, zgodnie z art. 21 p.g.k., podstawę wymiaru tego podatku. Nie wskazano natomiast na jakiej podstawie dokonano ustaleń faktycznych co do przedmiotu opodatkowania. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrywało sprawę w jej całokształcie, to trudno w zaskarżonej decyzji odnaleźć stanowisko tego organu odnośnie chociażby do prawidłowości czy też nie prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, a zaaprobowanych – jak wynika z sentencji decyzji – przez organ drugiej instancji. W zasadzie decyzja SKO odnosi się jedynie do kwestii podnoszonej w odwołaniu – czyli zajęcia przez Gminę M. części wymienionych w odwołaniu działek należących do podatniczki oraz wnioskowanej przez Skarżącą korekty zobowiązania podatkowego, co w świetle powyższych uwag poczynionych na gruncie zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 127 O.p. nie może być uznane za wystarczające. Uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego uszło, że w decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] stycznia 2011r. brak jest podstawowych danych dotyczących przedmiotu opodatkowania, a więc brak: numerów działek ewidencyjnych, wchodzących w skład opodatkowanej nieruchomości, brak numeru księgi wieczystej oraz wskazania na jakiej podstawie ustalono stan faktyczny. Jedynie zdawkowo organ pierwszej instancji wskazał, że wymiaru dokonano na podstawie rejestru ewidencji gruntów i budynków lub złożonego wykazu nieruchomości. Brak jest wobec tego ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Te elementarne braki decyzji administracyjnej ustalającej wysokość podatku od nieruchomości powodują, że niemożliwa stała się jej kontrola. W decyzji organu podatkowego pierwszej instancji brak również uzasadnienia prawnego. Ponadto w aktach sprawy znajduje się jedynie niepodpisany "dokument" pt. "wypis z rejestru gruntów" oraz "wypis z kartoteki budynków", sporządzony na dzień 25 marca 2011r., podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji pochodzi z dnia [...] stycznia 2011r. Powyższe oznacza, że w aktach sprawy brak jest kluczowego – według treści zaskarżonej decyzji SKO – dokumentu w postaci rejestru ewidencji gruntów i budynków. Wymieniony powyżej, nie podpisany ani nie oznaczony w żaden sposób "dokument" nie stanowi dowodu w sprawie. Podsumowując, sąd stwierdza, że z zaskarżonej decyzji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wywiązało się z obowiązków organu drugiej instancji, a kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji była pobieżna i nierzetelna. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że w sprawie doszło naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności doszło do naruszenia art. 127 O.p., uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w postępowaniu podatkowym przepisy te nie znajdują zastosowania. Skoro organy podatkowe nie stosowały tych przepisów, to również nie mogły dopuścić się ich naruszenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit i c) P.p.s.a należało orzec jak w sentencji. O zakresie w jakim decyzja nie może być wykonana orzeczono stosownie do treści art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a.