III SA/Wa 264/06

WyrokWSA w Warszawie2006-03-07

Skład orzekający: Joanna Tarno, Artur Kot, Maciej Kurasz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności składkowych została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie uzasadnienia i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 1 i 3 KPA (brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego) oraz art. 10 § 1 KPA (brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu). Uzasadnienie decyzji było lakoniczne, nie odnosiło się do argumentacji strony, a organ nie zapewnił skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Skarżący A.L. złożył wniosek o umorzenie należności składkowych z powodu trudnej sytuacji majątkowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających umorzenie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając ogólnikowość uzasadnienia i brak odniesienia się do jego sytuacji majątkowej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.

Pełny tekst orzeczenia

54eASygn. akt III SA/Wa 264/06 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie asesor WSA Artur Kot (spr.),, asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Pismem z 26 września 2005 r. A.L. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności składkowych, do których zaliczały się nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia. Uzasadniając wniosek zobowiązany powołał się na swoją trudną sytuację majątkową. Oświadczył, że przez kilka lat zmuszony był do ponoszenia kosztów związanych z likwidacją skutków pożaru, w wyniku którego zniszczeniu uległ zajmowany przez niego lokal mieszkalny. W celu poprawy swojej sytuacji majątkowej podjął się prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi. Prowadzona działalność, zamiast spodziewanych zysków, przyniosła zobowiązanemu straty, doprowadzając w konsekwencji do zwiększenia zadłużenia. Skarżący oświadczył, że spłaca kredyt bankowy zaciągnięty przez jego ojca kredyt, bowiem środki finansowego z tego kredytu wykorzystał na własne potrzeby. Dodał, że zmuszony został do zawieszenia spłaty kredytu mieszkaniowego. Decyzją z [...] listopada 2005 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako "Zakład" - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." - odmówił skarżącemu umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 2.086,77 zł. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na art. 28 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s., a także przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stwierdził, że "w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania badano zgromadzony materiał pod kątem spełnienia przesłanek do umorzenia należności" na podstawie przepisów rozporządzenia. W ocenie Zakładu, to na zobowiązanym spoczywa ciężar wykazania, że zasługuje on na umorzenie należności składkowych. Po wymienieniu przedłożonych przez zobowiązanego dokumentów Zakład stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających podjęcie decyzji o umorzeniu. Stosownie do pouczenia zawartego w powyższej decyzji, A.L. pismem z 9 listopada 2005 r. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany podniósł, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia umorzenie przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów rozporządzenia. Skarżący zaznaczył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Zakładu nie wynika, aby organ I instancji rozpatrzył sprawę w oparciu o przesłanki wynikające z powołanych przepisów. Powtórzył, że z przyczyn ekonomicznych zmuszony został do likwidacji działalności gospodarczej. Przedstawił nadto zestawienie osiąganych przez niego i jego małżonkę dochodów (1.051,53 zł miesięcznie) oraz niezbędnych do utrzymania wydatków (1.021,51 zł miesięcznie). W ocenie skarżącego, przedstawione przez niego zestawienie dochodów i wydatków pozwala na wniosek, że w związku z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych członkom jego czteroosobowej rodziny, pozbawiony jest możliwości dokonywania spłaty swoich zobowiązań (opłat czynszowych i kredytu mieszkaniowego). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - powoływany dalej "Prezes Zakładu" - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko, Prezes Zakładu stwierdził, że poddał "powtórnej analizie" zgromadzone w sprawie dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego. Zapewnił, że uwzględnił również informacje przedstawione przez zobowiązanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do dostarczenia dodatkowych dokumentów, zobowiązany złożył w Zakładzie pismo, w którym opisał swoją sytuację majątkową. Następnie stwierdził, że "w związku z podjętymi w sprawie czynnościami nie znaleziono okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji w całości bądź w części, a zatem zasadnym stało się utrzymanie wydanej w sprawie [przez Zakład - dopisek Sądu] decyzji w mocy". Pismem z 6 stycznia 2006 r. A.L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2005 r. Zarzucił jej "ogólnikowość uzasadnienia" oraz brak wniosków końcowych co do jego sytuacji majątkowej. Stwierdził, że z lakonicznego uzasadnienia nie wynika, czy w ocenie Prezesa Zakładu zobowiązany rzeczywiście posiada zdolność spłaty należności składkowych, bez pozbawienia członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Oświadczył nadto, że z przedstawionych przez niego dokumentów wynika, iż dochody na członka rodziny wynoszą ok. 260 zł miesięcznie. Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Obszerniej, niż w zaskarżonej decyzji, opisał stan faktyczny sprawy, a nadto wskazał na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wydanie decyzji odmawiającej umorzenia należności składkowych. Po otrzymaniu odpowiedzi na skargę, skarżący złożył w Sądzie pismo z 21 lutego 2006 r. zawierające oświadczenie, że podtrzymuje złożoną skargę, a dodatkowo zarzuca zaskarżonej decyzji brak odniesienia się do jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej u.p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącego, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.u.s." oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W myśl natomiast ust 3a cytowanego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach. Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95). Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - dalej "k.p.a.", zgodnie z art. 180 § 1. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I k.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 k.p.a. Ma zatem obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka uchylenia tejże decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, organ drugiej instancji nie dopatrzył się przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia, a tym samym nie stwierdził, że zachodzą przesłanki uchylenia decyzji Zakładu. Swojego stanowiska w tej mierze nie uzasadnił jednakże w sposób należyty. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia bowiem wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie dał jednak temu wyrazu w uzasadnieniu swojej decyzji. Słusznie skarżący podnosi brak wniosków końcowych niezbędnych do prawidłowego zakończenia sprawy. Prezes Zakładu stwierdził jedynie, że "nie znaleziono okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji w całości bądź w części". W ocenie Sądu, w świetle lakonicznego uzasadnienia decyzji, takie stwierdzenie należy uznać za gołosłowne. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 k.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy (w tym przypadku Prezes Zakładu) obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. Sąd zwrócił nadto uwagę na fakt, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). Rozstrzygnięcie sprawy nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, że sytuacja majątkowa zobowiązanego może ulec w przyszłości poprawie. W ocenie Sądu, działanie Prezesa Zakładu dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organ wymogu zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Wymóg ten ciąży na organach zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organ. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie tylko nie miał możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim. Niewywiązanie się przez Prezesa Zakładu z obowiązków nałożonych na mocy art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione, a tym samym zasadność oparcia na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. W aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, brak jest informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że zarówno Prezes Zakładu, jak też Zakład, jako organ pierwszej instancji, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Możliwe przy tym wydaje się usunięcie wskazanych przez Sąd wad na etapie postępowania odwoławczego. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Zakładu obowiązany przy tym będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Poza tym zauważenia wymaga, że Prezes Zakładu w odpowiedzi na skargę próbował uzasadnić rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji oraz obszerniej opisał stan faktyczny. Działanie to jednak jest spóźnione i tym samym nieprawidłowe. W świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na skargę nie może być traktowana jako uzupełnienie uzasadnienia decyzji (por. wyroki z dnia 25 maja 2001r. sygn. akt III SA 2024/00, z dnia 13 grudnia 1995r. sygn. akt III SA 341/95, z dnia 27 czerwca 2001r., sygn. akt V SA 3659/00). Wywody i okoliczności, które podniesiono dopiero w odpowiedzi na skargę, nie stanowiły przedmiotu postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i nie zostały zawarte w jej uzasadnieniu, dlatego też nie mogą być przedmiotem oceny sądu. Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, a także na podstawie art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło