III SA/Wa 2643/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2011, 2012, 2013 postanawia 1) przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych i 40/100), w tym: tytułem opłaty kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych i 40/100); 2) odmówić zwrotu wydatków w kwocie 12,60 zł (dwanaście złotych i 60/100) Postanowieniem z 17 stycznia 2014 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącemu A.K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, którym wyznaczony został M. B. . Tenże w piśmie z 7 marca 2014 r. poinformował, że po zbadaniu okoliczności sprawy nie znalazł podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. Na tej podstawie wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej. Oświadczył, że koszty te nie zostały w żadnej części opłacone. Przedłożył sporządzoną przez siebie opinię prawną o stwierdzeniu braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik przedstawił potwierdzenie nadania tej opinii do Skarżącego. Jednocześnie wniósł o zwrot niezbędnych udokumentowanych wydatków w postaci opłat za nadanie korespondencji w kwocie 12,60 zł. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461; dalej: "rozporządzenie"). Wynagrodzenie to obejmuje opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o czym stanowi § 19 pkt 1 rozporządzenia. Przy przyznaniu wynagrodzenia Sąd, na mocy stosowanego odpowiednio § 2 ust. 1 rozporządzenia, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze brak jest podstaw prawnych do przyznania wynagrodzenia w takiej właśnie wysokości. Powołany wyżej § 19 pkt 1 rozporządzenia stanowi bowiem wyraźnie, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych. Po drugie ani rodzaj podjętych przez pełnomocnika czynności, ani też ich zakres nie uzasadniają podwyższenia wynagrodzenia ponad minimalne. Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z 30 września 2009 r. (II AKz 643/09) ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. Tym samym w przyjętych stawkach minimalnych oddana została swoista wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków pełnomocnika. Brak jest więc przesłanek do zasądzania wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w sprawie, w której żadne ekstraordynaryjne okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocnika pozostawała na przeciętnym poziomie. Zgodzić należy się bowiem z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekraczała granic zwykłej staranności (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W niniejszej sprawie pełnomocnik nie wyjaśnił na czym miałby polegać ów zwiększony nakład pracy uzasadniający przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. W gruncie rzeczy jego aktywność sprowadzała się do zapoznania się z aktami sprawy (de facto z aktami tymi zapoznał się upoważniony przez substytuta aplikant radcowski) oraz sporządzenia opinii prawnej o stwierdzeniu braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Działania te nie przekraczają granic zwykłej staranności pełnomocnika. Tym bardziej, że opinia ta stanowi w głównej mierze opis dotychczasowego stanu sprawy. W tej sytuacji pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie wynoszące 180 zł, o czym stanowi § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest bowiem należność pieniężna. Jakkolwiek decyzja o odmowie umorzenia zaległości podatkowej wskazuje kwotę tej zaległości, to istota sporu w takiej sprawie nie sprowadza się do kwestionowania wysokości należności pieniężnej, a dotyczy jedynie ustalenia istnienia bądź nieistnienia określonych ustawowo przesłanek do uzyskania ulgi w postaci umorzenia zaległości (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., II FPS 2/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych udostępniona na stronach internetowych NSA). Jednocześnie kwota wynagrodzenia podlega podwyższeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Referendarz sądowy nie przyznał natomiast pełnomocnikowi dochodzonych wydatków w postaci opłat za nadanie korespondencji. Użyte w § 19 pkt 2 rozporządzenia pojęcie niezbędnych wydatków nie zostało bliżej sprecyzowane. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że nie wszystkie wydatki podlegają zwrotowi. Część z nich rekompensowana jest już bowiem w ramach przyznanego pełnomocnikowi wynagrodzenia, mimo iż granica pomiędzy wydatkami, które powinny być wynagrodzone w ten sposób, a tymi, które wymagają "odrębnego" zwrotu, postrzegana jest dość płynnie (P. Zaborniak [w:] W. Maciejko, M. Rojewski, P. Zaborniak, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009, s. 270-271 i przywołane tam orzecznictwo). Za ugruntowane można jednak uznać stanowisko, że wynagrodzenie powinno stanowić źródło pokrycia wydatków drobnych i zwykle występujących przy okazji procesu sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 31/12). Zdaniem referendarza sądowego do takich właśnie wydatków zaliczyć należy koszty korespondencji. W tym stanie rzeczy, uwzględniając powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.