III SA/Wa 2645/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2007 r. postanawia: przyznać Skarżącej K. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżąca K. P. zwróciła się o rozłożenie go na raty, motywując to trudną sytuacją materialno-zdrowotną. Wniosek ten uznano za wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym pismem z 19 listopada 2013 r. wezwano ją do nadesłania wypełnionego formularza PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie zobowiązano ją do złożenia wskazanych w piśmie dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów. Wraz z wezwaniem, o którym mowa wyżej, przesłano Skarżącej formularz PPF. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania Skarżąca nie przesłała formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego wniosek Skarżącej pozostawiono bez rozpoznania. Pismem z 30 grudnia 2013 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego zarządzenia. W związku z powyższym, Sąd wezwał Skarżącą do złożenia w Sądzie wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz do złożenia: 1) zeznań podatkowych za 2012 i 2013 r. Skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym; 2) nadesłania deklaracji VAT – 7 za ostatnie 6 miesięcy; 3) zestawienia wysokości przychodów oraz kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2013 r. z działalności gospodarczej; 4) nadesłania dokumentu potwierdzającego fakt dokonanego zajęcia egzekucyjnego; 5) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych, przez nią oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, rachunków bankowych krajowych oraz zagranicznych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 6) oświadczenia w przedmiocie korzystania, przez Skarżącą oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z jakichkolwiek form pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia; 7) wskazania wszystkich źródeł utrzymania oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym; 8) wskazania i udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków (np. czynsz, energia elektryczna, gaz, leki itp.), składających się na bieżące utrzymanie Skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym; 9) wskazania posiadanych lub zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości o wartości powyżej 10.000 zł; 10) dokumentów świadczących o posiadanych, przez Skarżącą oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, zobowiązaniach np. zaległości czynszowe, kredyty bankowe itp.; 11) innych informacji o przyczynach uniemożliwiających Skarżącej poniesienie kosztów sądowych. Z pisma Skarżącej z 27 stycznia 2014 r. oraz wypełnionego wniosku PPF wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z 15-letnim synem, oraz że posiada dom o powierzchni 160 m², budynek gospodarczo – mieszkalny i nieruchomość rolną 1,2 ha. W chwili obecnej jej jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek chorobowy (1000 zł), który został jej częściowo zajęty przez Urząd Skarbowy oraz alimenty (600 zł) na rzecz syna, płacone dobrowolnie przez męża, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego a także zasiłek rodzinny na syna (100 zł). Skarżąca w związku z częstymi chorobami, nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej. Z tego powodu z dniem 10 stycznia 2014 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Dom Skarżącej obciążony jest hipoteką przymusową. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że w załączonej dokumentacji brakuje rozliczenia podatkowego za 2013 r., ponieważ nie otrzymała jeszcze rozliczenia zasiłków chorobowych z ZUS, przez co nie jest w stanie dokonać rozliczenia. Ponadto brak jest rozliczenia starszego syna, który wyjechał do pracy za granicę i nie powrócił jeszcze do kraju. Skarżąca przedstawiła zestawienie kosztów utrzymania, z których wynika, iż opłaty za energię elektryczną, opał, gaz, wodę oraz telefon wynoszą miesięcznie 930 zł. Z dochodu rodziny, w wysokości 1700 zł, pozostaje zatem na utrzymanie obejmujące wyżywienie, środki czystości oraz leki kwota 770 zł. Skarżąca załączyła również kserokopie Informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2012, z której wynika dochód w wysokości 3019,27 zł, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012, z którego wynika dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego, strat i składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 9.452,31 zł, deklaracji dla podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2013 r., z których wynika podstawa opodatkowania odpowiednio w kwocie 544 zł, 0 zł, 1306 zł, 0 zł, 0 zł i 0 zł. Skarżąca załączyła również kserokopie: pisma potwierdzającego przyjęcie wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej z 10 stycznia 2014 r., pisma z ZUS informującego o potrąceniach z zasiłku chorobowego, postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] listopada 2013 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wezwania do zapłaty kwoty 337,98 zł z 24 grudnia 2013 r., zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy w dniach 11 stycznia 25 stycznia 2014 r., zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] października 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego z ZUS na kwotę 28403,42 zł, decyzji Wójta Gminy S. z [...] listopada 2013 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego na syna w kwocie 106 zł od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a., sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którymi na obecnym etapie postępowania są koszty wpisu sądowego od skargi w kwocie 584 zł. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe w sytuacji, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności oceny strony jej własnych możliwości finansowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co oznacza, iż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła, iż poniesienie kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Przedstawiła szczegółowe wyjaśnienie jej aktualnej sytuacji majątkowej, ze wskazaniem źródeł utrzymania, zestawienia przychodów i wydatków. Wynika z nich, że Skarżąca ponosi comiesięczne opłaty za energię elektryczną, opał, gaz, wodę oraz telefon w kwocie 930 zł. Na utrzymanie rodziny pozostaje jej zatem kwota 770 zł, co jest nie bez znaczenia dla oceny jej sytuacji majątkowej, mając na uwadze koszty związane z zakupem lekarstw i wychowaniem syna. Z przedstawionych dokumentów wynika, że w stosunku do Skarżącej prowadzona jest egzekucja przez urząd skarbowy na kwotę 14.182,00 zł oraz na kwotę 1.590,00 zł. Skarżąca posiada także zaległości w bieżących płatnościach. Podkreślić należy, że Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej a jej jedynym źródłem dochodu jest kwota zasiłku chorobowego (po potrąceniach ok. 1000 zł), zasiłku rodzinnego (100 zł) i alimentów na syna (600 zł), co potwierdzają załączone dokumenty. Badając zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania Sąd uwzględnił również ponoszone przez Skarżącą wydatki związane z codzienną egzystencją, jak i wydatki ponoszone na zaspokojenie potrzeb zdrowotnych. Należy zatem stwierdzić, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 584 zł przekracza jej możliwości finansowe. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadne jest zatem przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej Skarżącej nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.