III SA/Wa 2664/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. Z. i S. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia płatności zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia skarżąca – R.Z. , reprezentowana przez pełnomocnika A.Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty od zażalenia. Na podstawie zarządzenia z 22 września 2015 r. skarżąca został wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej oraz sytuacji finansowej osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi, pełnomocnik skaczącej złożył wniosek na urzędowym formularzu. We wniosku tym pełnomocnik rozszerzył zakres pomocy, o którą wnioskuje na zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał jedynie, że skarżąca posiada mieszkanie o pow. 50 m². Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Utrzymuje się z emerytury w wysokości ok. 1.600 zł netto. Miesięczne wydatki, które ponosi to: opłaty za mieszkanie w wysokości 800 zł, media 200 zł, leki i rehabilitacja 300 zł, wyżywienie i bieżące utrzymanie 300 zł, ubezpieczenie 50 zł. Z uwagi na fakt, że wniosek nie zawierał oryginału podpisu skarżącej ani pełnomocnika (nadesłany formularz to kserokopia) wezwano skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez jego osobiste podpisanie lub ponowne nadesłanie osobiście podpisanego formularza. Ponadto, ponowienie wezwano skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni: zeznań podatkowych skarżącej oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe za 2014 r., wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącej oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwiają skarżącej poniesienie kosztów sądowych. W odpowiedzi pełnomocnik nadesłał oryginał wniosku. Nie nadesłał natomiast żadnych dodatkowych dokumentów. Wskazał ponadto, że zeznania podatkowe skarżących jak również innych osób objęte są tajemnica skarbową, a wyciągi bankowe, tajemnica bankową i jako pełnomocnik nie może ich przedłożyć, poza tym ich nie posiada. Odnośnie źródeł utrzymania i wydatków wyjaśnił, że przedstawiane były w trakcie postępowania i są nadal aktualne. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustosunkowując się do powyższego należy podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Powyższe wymaga rzetelnego wypełnienia formularza PPF oraz złożenia, na wezwanie, żądanych dokumentów oraz dodatkowych wyjaśnień. W ocenie referendarza sądowego, w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawczyni nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwiła merytoryczną ocenę wniosku. Przede wszystkim, mimo dwukrotnego w tym zakresie wezwania, skarżąca nie nadesłała zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych ani nie udokumentowała wysokości uzyskiwanych dochodów. Argumentacja pełnomocnika, który w tym zakresie zasłania się tajemnicą skarbową i bankową oraz brakiem tych dokumentów, jest zupełnie chybiona. Przypomnieć należy, że prawo pomocy przyznawane jest jedynie na wniosek, w którym to wnioskodawca ma wykazać swoją sytuację finansową uzasadniającą pozytywne rozpoznanie wniosku. To więc wnioskodawcy, powinno zależeć na takim przedstawieniu swojej sytuacji finansowej i majątkowej, która nie będzie budziła żadnych wątpliwości. Okoliczność, że pełnomocnik nie dysponuje zeznaniami podatkowymi, czy też innymi dokumentami dotyczącymi sytuacji finansowej skarżącej, nie oznacza, że tych dokumentów nie posiada, czy też nie może o nie wystąpić sama wnioskodawczyni. Jeszcze raz podkreślić należy, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W dalszej kolejności wskazać należy – co w sprawie jest najistotniejsze – że skarżąca nie wykazała dochodów osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a jak wynika z akt administracyjnych są nimi: mąż – S.Z. oraz syn – A.Z. . Podkreślić trzeba, że ocena, czy skarżąca jest w stanie, a jeśli tak to w jakiej części, partycypować w kosztach wszczętego postępowania, wymaga posiadania rzetelnych i przekonywujących informacji o źródłach jej utrzymania oraz ponoszonych wydatkach. Podobne informacje powinny być udzielone również w odniesieniu do osób, z którymi skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Tym samym, zgodnie z wezwaniem, skarżąca obowiązana była rzetelnie przedstawić i udokumentować sytuację finansową męża oraz syna. Podkreślić należy, że podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem skarżąca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jej status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może ona ponieść koszty postępowania, czy też nie. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 553/11 wskazując, że w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Podsumowując referendarz sądowy zauważa, że w sytuacji, w której wnioskodawczyni nie przedstawiła wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji życiowej i majątkowej, powinna liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawczyni, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków przez skarżącą oraz wszystkie osoby powstające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.