III SA/Wa 2668/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.z siedzibą w G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za luty 2012 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych S.z siedzibą w G. – dalej "Skarżąca" pismem z dnia 29 lipca 2014 r. wniosła skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za luty 2012 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze Skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej w całości oraz dołączyła formularz PPPr. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, wartość środków trwałych w wysokości 950.410,54 zł, wyjaśniła również, że zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 66.535,76 zł. Na rachunkach bankowych w [...] Skarżąca posiada: kwoty 197.295,57 zł i 338.867,75 zł. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła: wyciągi z rachunków bankowych, bilans i rachunek zysków i strat za 2013 r., zestawienie należności i zobowiązań oraz deklaracje VAT-7 za miesiące od kwietnia do września 2014 r. oraz zeznania podatkowe. Skarżąca oświadczyła ponadto, że PFRON prowadzi przeciwko niej kilka postępowań, co wiąże się z koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów przez Skarżącą co utrudnia regulowanie bieżących zobowiązań. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 3 lutego 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, w którym w całości podtrzymała swój dotychczasowy wniosek. Skarżąca podniosła, że co prawda posiada określone kwoty w formie kapitału zakładowego, środków trwałych, zysku oraz środków na rachunkach bankowych, jednakże jest jednocześnie zobowiązana do regulowania bieżących należności związanych z jej funkcjonowaniem. Zdaniem Skarżącej ilość zgromadzonych przez nią kwot nie powinna być jedynym wyznacznikiem i przesłanką decydującą o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy. Znaczenie mają także bieżące wydatki i zobowiązania, których zapłata ciąży na Skarżącej. W ocenie Skarżącej, zadaniem Sądu powinno być wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji finansowej strony, która występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a nie jedynie jej pobieżne przeanalizowanie. Skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie Sąd nie dopatrzył się wnikliwie wszystkich okoliczności sprawy. Skarżąca wskazała, że Sąd analizował kwoty wykazane w bilansie z dnia 31 grudnia 2013 r., jednakże pominął okoliczności podniesione w uzasadnieniu skargi tzn. fakt dokonania przelewu na kwotę ponad 100.000 zł, a także podjęcie postępowania w sprawie udzielenia ulgi we wpłatach na PFRON poprzez odroczenie i rozłożenie na raty zaległej wpłaty oraz umorzenie opłaty prolongacyjnej za luty 2012 r. Skarżąca podkreśliła, że istnienie zobowiązań ma wpływ na stan finansowy majątku Skarżącej, powodując obniżenie wysokości tego majątku, co pośrednio wpływa na zdolność Skarżącej do uiszczenia opłaty sądowej od skargi w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 26 stycznia 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 500 zł. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak wynika z nadesłanych dokumentów źródłowych w tym z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r., Skarżąca posiadała aktywa trwałe w wysokości 1.079.737,88 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 1.989.079,98 zł w tym należności krótkoterminowe w kwocie 573.475,92 zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 568.035 zł. Z przedstawionego rachunku zysków i strat wynika natomiast, że na dzień 31 grudnia 2013 r. przychody ze sprzedaży Spółki wyniosły 2.508.737,44 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika natomiast, że Skarżąca posiada na rachunkach bankowych kwoty: 197.295,57 zł oraz 338.867,75 zł. ponadto z deklaracji VAT-7 za miesiące od kwietnia do września 2014 r. wynika, że Skarżąca aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi przychody, przykładowo we wrześniu 2014 r. Skarżąca dokonała dostawy towarów na kwotę 267.564 zł oraz nabyła towary za kwotę 111.997 zł. Ponadto analiza wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, również na aktywne prowadzenie działalności gospodarczej. Zauważyć również należy, że Skarżąca posiada lokaty bankowe przykładowo w dniu 27 października 2014 r. Skarżąca otworzyła lokatę bankową na 50.000 zł. Mając powyższe na uwadze Skarżąca nie wykazała, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu należnego od skargi. Odnosząc się do wskazanych przez Skarżącą zobowiązań wynikających z innych postępowań wyjaśnić należy, że nie korzystają one z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu wpisu od skargi, co oznacza, że obowiązek spłaty innych zobowiązań, nie wyklucza partycypowania Spółki w kosztach postępowania. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi Skarżącą, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez Skarżącą, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca podnosi, że istnienie tych zobowiązań powoduje obniżenie wysokości jej majątku, co pośrednio wpływa na zdolność do uiszczenia opłaty sądowej, jednak nie zmienia to sytuacji Skarżącej na tyle aby uznać, że nie jest ona w stanie wygospodarować kwoty 500 zł, co stanowi wpis sądowy od skargi. Podkreślić ponadto należy, że Skarżąca sama przyznała, że posiada określone kwoty w formie kapitału zakładowego, środków trwałych, zysku oraz środków na rachunkach bankowych jednak jest zobowiązana do regulowania bieżących należności związanych z jej funkcjonowaniem. Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013r. o sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w całości podziela powyżej przytoczone rozważania. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art.260 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.