III SA/Wa 2671/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, odsetek z tytułu nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy oraz podatku od towarów i usług, prowadził egzekucję do majątku Skarżącego – K.L. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono Skarżącemu odpowiednio w dniach: 2 sierpnia 2013 r. ([...]), 5 października 2012 r. ([...]), 28 lutego 2013 r. ([...]), oraz w dniach: 8 marca 2011 r. ([...]), 28 lutego 2011 r. ([...]), 31 stycznia 2011 r. ([...]), 8 września 2011 r. ([...]) i 23 sierpnia 2011 r. ([...]). Skarżący, wnioskiem z dnia 15 stycznia 2014 r., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o wstrzymanie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych: [...]. W uzasadnieniu swego wystąpienia wskazał, że składa wniosek, w nawiązaniu do wcześniejszych pism, mając na uwadze stan zdrowia członków rodziny. W załączeniu do ww. wniosku przedstawił kserokopię pisma z dnia 27 października 2011 r., w którym zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej we W. - w związku z odwołaniem z dnia 21 października 2011 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 października 2011 r. - z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji, oraz kserokopię sentencji odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2838/12. Organ egzekucyjny pismem z dnia 6 lutego 2014 r. przekazał ww. wniosek wraz z aktami Dyrektorowi Izby Skarbowej we W., celem rozpoznania w trybie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej zwanej też "upea", "ustawą" lub "ustawą egzekucyjną", jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Na wezwanie Dyrektora Skarżący, pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r., wymienił stosowne numery tytułów wykonawczych, informując, że wskazuje także na numery wszystkich innych tytułów wykonawczych, które mógł pominąć. Wyjaśnił również, że wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do 30 kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z 15 stycznia 2014 r., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ uznał, że nie zaszły przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego, określone w art. 23 § 3 ustawy. Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora. Potwierdził, że ponownie zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o wstrzymanie egzekucji (pierwszy wniosek pochodził z 27 października 2011 r.), ponieważ organ ten dokonał wpisu przymusowej hipoteki i w dalszym ciągu prowadzi egzekucję, mimo, że "sprawa jest w toku", a "decyzje" o wszczęciu egzekucji "nie są prawomocne". Dodał również, że na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej rozstrzygnięcie skutecznie złożył zażalenie do Ministra Finansów. W ocenie Skarżącego Organ nadzoru posiada "moc sprawczą" w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że sednem sprawy jest możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków związanych z utratą zdrowia, pogorszeniem stanu zdrowia bądź nawet zagrożeniem utraty życia przez osoby cierpiące na dolegliwości o charakterze [...]. Osobami tymi są syn i żona Skarżącego. Skarżący określił sformułowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. i jego działania jako "działanie przeciwko obywatelowi Państwa Polskiego" oraz niezgodne z przepisami art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uznał również, że wskazał okoliczności, które przemawiały za uznaniem wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 23 § 6 ustawy. Zakwestionował stanowisko Organu nadzoru, że choroby członków rodziny nie mogą być uznane za szczególnie uzasadnione przypadki w rozumieniu tego przepisu. W ocenie Skarżącego Organ nadzoru nie zastosował się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2838/12. Zdaniem Skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie uznał dokumentów z opisem stanu zdrowia żony i syna, które miały kluczowe znaczenie w sprawie, i pominął konieczność podjęcia innych działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrania i rozpatrzenia całego dostępnego materiału dowodowego. Zdaniem Skarżącego istotą całej sprawy jest fakt, że w świetle choroby, jaka dotknęła jego żonę i syna, prowadzenie postępowania egzekucyjnego mogłoby spowodować poważne zagrożenie dla ich zdrowia i życia, a skutki i postępy obecnego leczenia mogą zostać zniweczone przez działania egzekucyjne. Zachodzi także, według Skarżącego, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków, uderzających w stabilność i bezpieczeństwo jego rodziny. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu Minister Finansów wskazał, że powstałe zaległości Skarżącego są efektem nieuregulowania należnych zobowiązań w terminie płatności. Skarżący nie uregulował ciążących zaległości w sposób dobrowolny, jak również nie dokonał żadnej dobrowolnej wpłaty na poczet dochodzonych zaległości. Z kolei wskazane przez Skarżącego okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia żony i syna niewątpliwie są okolicznościami szczególnymi, na które nie miał i nie ma wpływu, oraz są niezależne od sposobu jego postępowania. Okoliczności te nie mogły jednak stanowić podstawy do wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego do majątku Skarżącego, tym bardziej, że dochodzone zaległości w terminie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, o który wnosi Skarżący - to jest do 30 kwietnia 2018 r. - mogłyby ulec przedawnieniu. Odnosząc się natomiast do podniesionych przez Stronę zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez pominięcie innych działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, Minister wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. przed wydaniem zaskarżonego postanowienia podjął niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. W dniu [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. - po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z dnia 27 października 2011 r. w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego - wydał postanowienie, w którym odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Uprzednio Minister Finansów ponownie bowiem rozpatrzył zażalenie Skarżącego i - uwzględniając wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 2838/12 - wydał w dniu 22 listopada 2013 r. postanowienie, którym uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten Organ. Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał następnie, że w sprawie nie występują przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Skarżący wniósł zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2014 r. Wniosek Skarżącego z dnia 27 października 2011 r. w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego stanowił więc przedmiot odrębnego postępowania i rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie Ministra z [...] czerwca 2015 r. Wskazał na nienależyte rozpoznanie przez Ministra Finansów faktów poprzez pominięcie szczególnych okoliczności mających wpływ na trudną sytuację Skarżącego. Dlatego też, zdaniem Skarżącego, doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez pominięcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i zrozumienia stanu faktycznego, zlekceważenie i nieuznanie poważnych faktów i szczególnych okoliczności. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieaktualnym dla sprawy). Zauważyć na wstępie należy, że wniosek Skarżącego z dnia 15 stycznia 2014 r. był już drugim wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w zakresie niektórych tytułów wykonawczych (był natomiast nowym wnioskiem w zakresie innych tytułów). Otóż tego samego postępowania egzekucyjnego dotyczył wniosek z dnia 27 października 2011 r., gdyż w zakresie siedmiu ostatnich tytułów wykonawczych wymienionych w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., w dniu wydania tego postanowienia toczyło się inne postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły, zakończone ostatecznie postanowieniem Ministra z [...] września 2014 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora z [...] stycznia 2014 r. W dniu wydania postanowienia z [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor częściowo rozstrzygnął więc wniosek Skarżącego dotyczący - prima facie -tej samej kwestii. Niemniej, w ocenie Sądu, kwestia ta nie była tożsama, gdyż przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego wymagają zawsze oceny z punktu widzenia konkretnego momentu w czasie. Ten właśnie element, tj. data, z punktu widzenia której dokonywana jest ocena wystąpienia tych przesłanek, stanowi istotną różnicę faktyczną, ze względu na którą Organy w niniejszej sprawie mogły wydać swoje rozstrzygnięcia w dniu [...] kwietnia 2014 r. (Dyrektor Izby Skarbowej we W.) oraz w dniu [...] czerwca 2015 r. (Minister Finansów) bez narażenia się na zarzut powtórnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. Wyjaśnić ponadto należy, że wyrok tut. Sądu, na który powołano się w skardze, tj. wyrok o sygn. III SA/Wa 2838/12, wydano w sprawie z pierwszego wniosku Skarżącego z dnia 27 października 2011 r., i tylko w tej sprawie wyrok ten ma walor formalnie wiążący. Niemniej, abstrahując od kwestii formalnego związania tym prawomocnym wyrokiem, wypada zauważyć, że Sąd zalecił wówczas Organom jedynie zgromadzenie oraz przeanalizowanie dokumentów dotyczących powoływanych przez Skarżącego chorób jego żony i syna. Sąd uchylił zatem wydane postanowienie Ministra ze względów formalnych, tj. z powodu braku dowodów wskazujących na choroby członków rodziny Skarżącego. W niniejszym postępowaniu Organy nie kwestionowały faktu, że żona i syn Skarżącego są chorzy, a nadto tego, że prowadzone postępowanie egzekucyjne ma negatywny wpływ na ich stan emocjonalny, toteż wszelkie zarzuty skargi dotyczące wadliwie, niekompletnie ustalonego stanu faktycznego, są chybione. Spór w niniejszej sprawie miał więc charakter prawny, a sprowadzał się on do oceny tego, czy [...] schorzenia członków rodziny zobowiązanego stanowią "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 23 § 6 ustawy, z powodu którego należy wstrzymać postępowanie egzekucyjne. Na tak postanowione pytanie, w ocenie Sądu, należało odpowiedzieć przecząco. Organy prawidłowo bowiem zauważyły, że w art. 23 § 6 chodzi o okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, uniemożliwiającym prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w tym z powodu naruszeń prawa dokonanych przez organ egzekucyjny, okoliczności mające charakter absolutnie nadzwyczajny, wyjątkowy. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie sądowym, instytucji wstrzymania na czas określony postępowania egzekucyjnego nie można traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych (P. Pietrasz, Komentarz do art. 26 § 3 ustawy, LEX, a także wskazywany tam wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 86/10). Powtórzyć tymczasem należy, że jakkolwiek choroba żony i syna Skarżącego jest poważna i długotrwała, to nie mogła ona skutkować faktycznym zaprzestaniem postępowania, i to aż do 30 kwietnia 2018 r. Postępowanie egzekucyjne jest ze swojej istoty uciążliwe i negatywnie wpływa na stan emocjonalny zobowiązanego oraz członków jego rodziny, ale nie można z tego wywodzić, że w takich przypadkach postępowanie de facto nie może być prowadzone. Ponadto w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie dopuścił się żadnych uchybień postępowania egzekucyjnego (Skarżący nie wskazał na takie uchybienia). Niezależnie od powyższego Sąd podziela uwagę Ministra, że rozstrzygnięcie podejmowane w ramach art. 23 § 6 upea wydawane jest w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Zasadniczą rolą sądu administracyjnego kontrolującego wydane w tych warunkach rozstrzygnięcie jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a także, czy respektowały granice tego uznania. W niniejszej sprawie, jak wyżej Sąd odnotował, stan faktyczny sprawy jest bezsporny (nie kwestionowano schorzeń żony i syna Skarżącego). Nie można jednak odmówić Organom uprawnienia do odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, skoro Skarżący nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zaległości, zaś uwzględnienie wniosku mogłoby doprowadzić do przedawnienia dochodzonych zaległości. Końcowo Sąd wskazuje na wyrok tut. Sądu o sygn. III SA/Wa 3989/14, w którym oddalono skargę Skarżącego na wymienione wyżej postanowienie Ministra z [...] września 2014 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie ponawia argumentację prawną zawartą w tym wyroku i uznaje ją za w pełni przydatną w sprawie z drugiego wniosku Skarżącego z 15 stycznia 2014 r. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r.