III SA/Wa 2686/12

WyrokWSA w Warszawie2013-03-21

Skład orzekający: Sylwester Golec, Aneta Lemiesz, Elżbieta Olechniewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, pomimo złożenia wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty i późniejszego wydania decyzji o rozłożeniu na raty, jest zasadna, gdy organ egzekucyjny uznał, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy egzekucyjne prawidłowo oceniły, iż nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Pomimo wcześniejszego wyroku WSA wiążącego organ w zakresie oceny prawnej, organy wykazały, że złożenie wniosku o rozłożenie na raty nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a wyegzekwowanie kosztów nie spowodowało niewspółmiernych wydatków. Sąd podkreślił, że umorzenie kosztów egzekucyjnych mieści się w ramach uznania administracyjnego, a organy prawidłowo uzasadniły odmowę.
Stan faktyczny
Skarżący R. P. wniósł o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności z tytułu podatku od towarów i usług. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji odmownej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w celu rozważenia przesłanki ważnego interesu publicznego, organy ponownie odmówiły umorzenia, uznając, że nie została ona spełniona. Skarżący zarzucił organom nieuwzględnienie wyroku WSA i dwutorowość postępowania. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku od towarów i usług za 2006r., 2007r. i 2008r. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego – R. P.. Zawiadomieniem z dnia 19 lutego 2010r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Skarżącego w Banku B. S.A. Przedmiotowe zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 25 lutego 2010r., a Skarżący w dniu 1 marca 2010r. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 19 lutego 2010r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Emerytalno - Rentowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie. Przedmiotowe zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 9 marca 2010r., a Skarżący w dniu 3 marca 2010r. Jak wynika z akt egzekucyjnych, w wyniku realizacji zajęcia, w dniach 1, 2, 4 i 8 marca 2010r. na konto organu egzekucyjnego wpłynęły kwoty, które pokryły w całości koszty egzekucyjne oraz w części należności podatkowe. W dniu 4 marca 2010r., do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wpłynął wniosek Skarżącego o umorzenie kosztów egzekucyjnych naliczonych w związku z zastosowanymi środkami egzekucyjnymi. Skarżący wskazał, że pomimo braku rozstrzygnięcia jego wcześniejszych wniosków o rozłożenie na raty zaległości podatkowych, organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną. Wyjaśnił, że był przekonany, iż złożenie wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań wstrzyma podjęcie przez organ czynności egzekucyjnych. Pismem z dnia 11 marca 2010r., organ egzekucyjny wezwał Skarżącego do udowodnienia faktów stanowiących podstawę żądania umorzenia kosztów egzekucyjnych, które mogą prowadzić do rezultatów korzystnych dla strony. W odpowiedzi. Skarżący w piśmie z dnia 16 marca 2010r., podniósł, że wszczęcie egzekucji pozostawało w sprzeczności z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2010r., wydaną w sprawie układu ratalnego. Zdaniem Skarżącego, takim działaniem narażono go na niepotrzebne koszty. Wskazał, iż argumentem przemawiającym za umorzeniem kosztów egzekucyjnych jest przedwczesne działanie organu egzekucyjnego, które stoi w sprzeczności z "ważnym interesem strony" i "interesem publicznym". Postanowieniem z dnia 16 marca 2010r., organ egzekucyjny zawiesił do dnia 10 grudnia 2010r. prowadzenie postępowania egzekucyjnego w związku z wydaną w dniu [...] marca 2010r. decyzją w sprawie układu ratalnego, a następnie zawiadomieniami z tego samego dnia skierowanymi do Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spaw Wewnętrznych Administracji i Banku B. S.A., organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności. Postanowieniem z dnia [...] maja 2010r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W uzasadnieniu wskazał, iż argumenty przedstawione przez Skarżącego nie spełniają jakichkolwiek przesłanek warunkujących ich umorzenie. Umorzenie kosztów egzekucyjnych dotyczy wyłącznie przesłanek wymienionych w art. 64 e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) - dalej “u.p.e.a.", a w rozpatrywanej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Na powyższe postanowienie Skarżący pismem z dnia 12 maja 2010r., wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2010r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na brak przeprowadzenia przez organ egzekucyjny wnikliwej analizy stanu faktycznego danej sprawy w oparciu o zgromadzone dowody. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie znajdując przesłanek przemawiających za umorzeniem postępowania egzekucyjnego, odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Na powyższe postanowienie Skarżący pismem z dnia 16 listopada 2010r. wniósł w zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - wyrokiem z dnia 23 listopada 2011r., sygn. akt III SA/WA 771/11 - uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w aspekcie rozważenia, czy w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego. Mając na uwadze wyżej wskazany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] maja 2012r., odmówił Skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 5.235,70 zł powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu odnosząc się do przesłanki z art. 64 e § 2 pkt. 2 u.p.e.a., tj. przesłanki ważnego interesu publicznego wskazał, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych w uwagi na interes publiczny może wystąpić w sytuacji, gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie tylko samego zobowiązanego. Organ egzekucyjny wskazał, iż Skarżący bezzasadnie uważa, że z uwagi na złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej mógł oczekiwać, że organ egzekucyjny nie będzie prowadził postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania wniosku. Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że złożenie przez zobowiązanego wniosku o rozłożenie na raty nie upoważnia organu egzekucyjnego do zaniechania egzekucji. Oczekiwanie takie nie znajduje oparcia w przepisach i z tych przyczyn nie może spotkać się z aprobatą. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wskazał, iż z punktu widzenia istotnego interesu publicznego nie jest wskazane aby zezwalać na istnienie pozaustawowych mechanizmów wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a do tego prowadziłoby uznanie, że złożenie wniosku o ulgę w spłacie zobowiązania powoduje zakaz podejmowania czynności egzekucyjnych. Takie postępowanie w ocenie organu egzekucyjnego należałoby uznać za rażąco naruszające interes publiczny szczególnie w przedmiotowej sprawie, tj. gdy znane organowi okoliczności powstania zaległości świadczą o nierzetelności podatnika. W ocenie organu egzekucyjnego całościowa analiza sprawy wykazała, że za umorzeniem nie przemawia ważny interes publiczny interpretowany z poszanowaniem działania organów publicznych w sposób budzący zaufanie, a zatem orzeczenie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest zasadne. Skarżący pismem z dnia 16 maja 2012r., wniósł zażalenie, nie zgadzając się z oceną stanu faktycznego dokonaną w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ jest nieobiektywna i jednostronna. W uzasadnieniu podnosi, iż zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. pozostaje w sprzeczności z oceną i uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2011r.., sygn. akt III SA/WA 771/11. Zdaniem Skarżącego zaskarżone postanowienie nie uwzględnia obiektywnej i bezstronnej oceny zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił brak powagi i szacunku dla postanowień prawomocnego wyroku sądowego, a także dla podatnika. Ponadto Skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał dwie sprzeczne ze sobą decyzje o rozłożeniu zaległości na raty oraz o wszczęciu egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, organ egzekucyjny w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wyczerpująco przeanalizował stan faktyczny w odniesieniu do przesłanek wynikających z art. 64e § 2 u.p.e.a., a w szczególności w odniesieniu do przesłanki ważnego interesu publicznego. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej, organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawiał ważny interes publiczny. Jak słusznie wskazał organ egzekucyjny, pojęcie ważnego interesu publicznego powinno być przez organy administracji oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Z drugiej zaś Strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Z uwagi na określony ustawowo obowiązek ponoszenia kosztów egzekucyjnych, przesłanka umorzenia kosztów w postaci interesu społecznego przemawiającego za umorzeniem, powinna mieć charakter szczególny Podkreślił, że organ egzekucyjny wskazał, iż fakt wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych powoduje bezprzedmiotowość rozpoznania przesłanki stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również przesłanki niewspółmierności wydatków egzekucyjnych poniesionych przez organ w celu ściągnięcia tylko kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostały wyegzekwowane i ich ściągnięcie nie spowodowało niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do okoliczności, iż w sprawie wydano dwa odrębne rozstrzygnięcia, tj. wszczęto egzekucję, a następnie rozłożono zaległość na raty, wyjaśnił, że postępowanie przed organem podatkowym w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej oraz postępowanie egzekucyjne stanowią dwie odrębne i całkowicie niezależne od siebie procedury. Wystąpienie zatem przez Skarżącego z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie wpływa na ciążącą na wierzycielu powinność podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że mimo złożenia przez Skarżącego wniosków o rozłożenie na raty w dniach 15 stycznia 2010 r. i 10 lutego 2010 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uprawniony był na podstawie powołanych wyżej przepisów do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stawianie organowi z tego tytułu zarzutu naruszenia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego jest nieuzasadnione. W skardze Skarżący wniósł o zwrot wyegzekwowanej kwoty. Zarzucił dwutorowość postępowania egzekucyjnego oraz nieuwzględnienie przez organ bezstronnej oceny zawartej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2011r., sygn. akt III SA/Wa 711/11. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że rozpoznanie przedmiotowej skargi nastąpiło w ramach szczególnego związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 771/11, wypowiedział się w zakresie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w tej sprawie. Stosownie zaś do unormowania zawartego w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie więc sądu administracyjnego w rozumieniu ww. wyżej przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (J.P. Tarno, Komentarz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 219 - 225). Naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. W judykaturze przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 771/11, nie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez co uzyskał przymiot prawomocności, a tym samym ocena prawna, jaka została wyrażona w tym wyroku wiąże zarówno organ administracyjny, jak i sąd administracyjny stosownie do art. 153 p.p.s.a. Aby stwierdzić zakres związania organów podatkowych, jak i Sądu w przedmiotowej sprawie niezbędne jest odniesienie się do tamtego wyroku. I tak, Sąd ten wskazał, że dokonanie czynności egzekucyjnych rodzących obowiązek powstania kosztów egzekucyjnych w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. kiedy Strona pierwszy i kolejny wniosek o rozłożenie na raty należności (będących następnie przedmiotem postępowania egzekucyjnego) złożyła jeszcze przed wszczęciem tego ostatniego, oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego na kilkanaście dni przed wydaniem pozytywnej dla Skarżącego decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, powinno - w opinii Sądu - podlegać ocenie w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kontekście ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Sąd zaznaczył przy tym, że wprawdzie postępowanie w sprawie rozłożenia zaległości na raty jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy takie bardzo formalistyczne, biurokratyczne podejście budziło wątpliwości w kontekście respektowania zarówno wskazanych ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz zasad postępowania egzekucyjnego, głównie zasady celowości i niezbędności postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując sprawę ponownie organy były zobowiązane rozważyć, czy w sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego w kontekście poczynionych przez Sąd ww. wywodów. Tak więc w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany jest dokonać oceny wykonania przez organy egzekucyjne zaleceń sformułowanych w następstwie oceny prawnej dokonanej przez Sąd w wyroku z dnia 23 listopada 2011 r. Przed podjęciem zasadniczych rozważań konieczne jest jednak poczynienie kilku ogólnych uwag. I tak, podstawę prawną ulgi, o którą wystąpił Skarżący, tj. umorzenia kosztów egzekucyjnych, stanowi przepis art. 64e u.p.e.a. W § 2 stanowi on, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W świetle powołanego przepisu, podzielić należy pogląd organów egzekucyjnych, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne to konstrukcja, w której przepis prawa nie łączy z pewną sytuacją koniecznego nastąpienia określonych skutków, lecz do określenia, czy i jakie skutki mogą nastąpić, powołuje organ administracyjny (por. J. Łętowski, Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe, PWN, Warszawa 1990, s. 164). W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów, zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego (organ "może" umorzyć), nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może - lecz nie musi - prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć tych kosztów. Sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877). Tak więc nawet w przypadku, gdy organ stwierdzi istnienie przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia. W tym zakresie organ ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać postanowienie. Dlatego też sądowa kontrola postanowienia podjętego w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się jedynie do oceny, czy organ badał sprawę pod kątem wymienionych w przepisie art. 64e § 2 u.p.e.a. przesłanek, jak również to, czy organ w sposób prawidłowy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech "dowolności". Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Nie zmienia to jednak zakresu swobody decyzyjnej organu przy podejmowaniu postanowienia. Oznacza to, że Sąd nie może ingerować w samo rozstrzygnięcie organu, o ile zostało ono w sposób wyczerpujący umotywowane. Stanowiąc w art. 64e u.p.e.a. materialno-prawną podstawę umorzenia kosztów egzekucyjnych ustawodawca posłużył się ww. pojęciem nieostrym, niedookreślonym, przy odkodowaniu którego należy odwołać się do dorobku orzecznictwa i piśmiennictwa, które ukształtowało pomocne w tym zakresie wskazówki interpretacyjne. Przez "interes publiczny" należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, a także sytuację, gdy zapłata określonych należności publicznoprawnych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy, lecz z drugiej strony winno także uwzględniać ten aspekt sprawy, że interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Tak więc umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes społeczny może wystąpić, w sytuacji gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie tylko samego zobowiązanego. "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. W myśl postanowień art. 64 § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, albowiem są one następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne oraz związana z nim konieczność funkcjonowania organu egzekucyjnego jest bowiem następstwem braku pożądanych zachowań zobowiązanego. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa i są one należne organowi egzekucyjnemu jako wynagrodzenie za przeprowadzoną egzekucję. Ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością, ani z realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego. Powoływanie się przez stronę na zastosowanie przez organ środków egzekucyjnych, które należało uznać za prowadzące wyłącznie do powstania znacznych kosztów egzekucyjnych w świetle art. 64e u.p.e.a. regulującego umorzenie kosztów egzekucyjnych, nie może zostać uznane za przesłankę umorzenia tych kosztów. Tego rodzaju okoliczności mogą stanowić podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, np. na podstawie art. 33 pkt 8 u.p.e.a. Poruszając się w zakresie przyznanych kompetencji Sąd uznaje, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa i prawidłowość postępowania organów w ponownym postępowaniu nie budzi zastrzeżeń orzekającego w sprawie Sądu, co z kolei implikuje ocenę, że wskazania wynikające z wyroku o sygn. akt III SA/Wa 771/11 zostały przez organ należycie wykonane, a zatem brak podstaw do uchylenia wydanych w sprawie postanowień. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie egzekucyjne obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku powyższej oceny, mimo że niezgodne z oczekiwaniami Skarżącego nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy w sprawie został uzupełniony (por. karty nr 174-188 akt egzekucyjnych), a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wynika, że organy rozważały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego także okoliczność, że w sprawie toczyło się równolegle postępowanie o rozłożenie zaległości na raty (por. str. 5 uzasadnienia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2012 r. oraz str. 6-8 uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r.). Uznały jednak, że było to odrębne postępowanie, a sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie odroczenia terminu płatności nie ma normatywnie określonego wpływu na sposób załatwienia wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Bo rolą organów podatkowych – wierzycieli jest podejmowanie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 1 u.p.e.a.). Wszczęcie zatem postępowania egzekucyjnego nie zależy od woli wierzyciela. Tak więc ta szczególnie akcentowana przez Skarżącego okoliczność została przez organy uwzględniona przy ocenie stanu faktycznego sprawy. Niemniej jednak organy nie uznały, że stanowiła ona o ważnym interesie publicznym istotnym z punktu widzenia prawa do przyznania ulgi na podstawie art. 64e u.p.e.a. Fakt, że nie spełniono żądania Skarżącego nie oznacza, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ może bowiem - w granicach tego uznania - nie uwzględnić wniosku strony, o ile - tak jak w niniejszej sprawie - sprecyzuje w sposób racjonalny (zgodnie z omówionymi wyżej wymogami) przyczyny tego stanu rzeczy. Dokonując analizy stanu faktycznego sprawy, organy nie dostrzegły wyjątkowości położenia Strony w kontekście zastosowania wnioskowanej ulgi. Wyraz tej analizy i wniosków znajduje się w uzasadnieniach kwestionowanych postanowień. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zdaniem Sądu prawidłowo i w zgodzie z przepisami prawa, a stanowisko organów podatkowych zostało należycie wyjaśnione i uzasadnione. Nie dostrzegając naruszenia prawa Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło