III SA/Wa 2701/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca W. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że toczą się wobec niej liczne postępowania egzekucyjne. W ich wyniku zablokowano rachunki bankowe, zajęto nieruchomość (obciążoną nadto hipotekami przewyższającymi jej wartość). Skarżąca wskazała, iż wcześniejsze postępowania egzekucyjne umorzono z uwagi na ich bezskuteczność. Posiada wierzytelności w stosunku do których stwierdzono bezskuteczną egzekucję oraz takie których nie może – ze względu na brak środków finansowych – skutecznie dochodzić. Skarżąca podała, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę [...] zł. Za ostatni rok poniosła stratę w wysokości 500.000 zł. Ujawniła stan trzech rachunków bankowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła bilans, dokumenty dotyczące postępowań egzekucyjnych, deklaracje VAT, wydruk z księgi wieczystej, wyciągi bankowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak brak środków na sfinansowanie kosztów sądowych, zajęcie rachunków bankowych i nieruchomości, prowadzenie kilkunastu postępowań egzekucyjnych, czy posiadanie nieściągalnych wierzytelności. Istotnie z nadesłanych materiałów wynika, że wobec Skarżącej prowadzona jest egzekucja m. in. poprzez zajęcie nieruchomości i rachunków bankowych. Na rachunkach tych w ostatnim czasie albo w ogóle nie dokonywano operacji, albo opiewały one na niewielkie kwoty od kilkunastu do kilkuset złotych. Z materiałów tych wynika także, że w listopadzie 2015 r. umorzono toczące się przeciwko Skarżącej postępowania egzekucyjne z uwagi na ich bezskuteczność. Niemniej nie można – w ocenie referendarza sądowego – tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Mimo deklarowanego braku środków oraz toczących się postępowań egzekucyjnych w dalszym ciągu dokonuje dostaw towarów i ich zakupów. I tak w okresie pierwszych trzech kwartałów 2015 r. sprzedaż kształtowała się na poziomie odpowiednio 685.000 zł, 1.215.000 zł i 1.685.000 zł, zaś zakupy 720.000 zł, 1.350.000 zł i 1.880.000 zł. Trudno zatem uznać, iż Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym, w tym wpisu od skargi w kwocie 13.807 zł. W tej sytuacji kluczowym argumentem nie mogą być toczące się wobec Skarżącej postępowania egzekucyjne. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy jedynie tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Ubocznie jedynie należy zauważyć, iż Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 25 listopada 2015 r., tj. nie nadesłała zeznań podatkowych za lata 2013-2014, a także bilansu oraz rachunku zysków i strat za te lata.