III SA/Wa 2701/15

Dnia 2 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 2701/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 2701/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej – W. sp. z o.o. z siedzibą w W., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie wskazał, że Skarżąca, uzasadniając konieczność przyznania jej prawa pomocy wyjaśniała, iż toczą się wobec niej liczne postępowania egzekucyjne. W ich wyniku zablokowano rachunki bankowe, zajęto nieruchomość (obciążoną nadto hipotekami przewyższającymi jej wartość). Skarżąca wskazała ponadto, iż wcześniejsze postępowania egzekucyjne umorzono z uwagi na ich bezskuteczność. Skarżąca posiada wierzytelności w stosunku do których stwierdzono bezskuteczną egzekucję oraz takie których nie może – ze względu na brak środków finansowych – skutecznie dochodzić. Skarżąca podała, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 1.500.000 zł. Za ostatni rok poniosła stratę w wysokości 500.000 zł. Ujawniła stan trzech rachunków bankowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego przedstawiła bilans, dokumenty dotyczące postępowań egzekucyjnych, deklaracje VAT, wydruk z księgi wieczystej, wyciągi bankowe. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie wyjaśnił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć bowiem świadomość obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W ocenie referendarza sądowego WSA Skarżąca nie spełnia przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.". Zdaniem referendarza pomimo, iż wobec Skarżącej prowadzona jest egzekucja, a w listopadzie 2015 r. umorzono toczące się postępowania egzekucyjne z uwagi na ich bezskuteczność, to nie można tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Mimo bowiem deklarowanego braku środków oraz toczących się postępowań egzekucyjnych Skarżąca w dalszym ciągu dokonuje dostaw towarów i ich zakupów na stosunkowo wysokie kwoty. Ponadto przyjęcie argumentacji Skarżącej prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Referendarz sądowy WSA zauważył ponadto, że Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z dnia 25 listopada 2015 r., tj. nie nadesłała zeznań podatkowych za lata 2013-2014, a także bilansu oraz rachunku zysków i strat za te lata. W sprzeciwie Skarżąca zarzuciła powyższemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., poprzez nieuzasadnione stwierdzenia, iż Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca wyjaśniła następnie, że posiadane przez nią aktywa trwałe w wysokości 1.500.000 stanowią nieruchomości, których nie możne zbyć z uwagi na zajęcie przez organy egzekucyjne, ponadto nieruchomość ta obciążona jest licznymi hipotekami. Ponadto w ocenie Skarżącej referendarz, akcentując okoliczność, iż Skarżąca - pomimo prowadzonych licznych w stosunku niej postępowań egzekucyjnych nadal prowadzi działalność gospodarczą - całkowicie zignorował fakt, iż Skarżąca pomimo prowadzonej działalności gospodarczej od dłuższego czasu odnotowuje tylko straty – w 2014 r. była to strata w wysokości 500.000 zł. W opinii Skarżącej istotny jest ponadto fakt, iż w stosunku do niej prowadzone postępowania egzekucyjne kończone są wydaniem postanowień komorników dotyczących umorzenia prowadzonych egzekucji w związku ze stwierdzeniem całkowitej bezskuteczności egzekucji, co w sposób bezsporny potwierdza brak możliwości uiszczenia wpisu od skargi oraz złą sytuację finansową Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącego postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zauważył bowiem, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest bezspornie prawidłowa i ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Uwzględniając powyższą argumentację stwierdzić należy, iż zasadnie zważono w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżąca nie spełnia przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Słusznie podkreślił bowiem referendarz, iż pomimo, że wobec Skarżącej prowadzona jest egzekucja, a w listopadzie 2015 r. umorzono toczące się postępowania egzekucyjne z uwagi na ich bezskuteczność, to Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Skarżąca w dalszym ciągu dokonuje dostaw towarów i ich zakupów na stosunkowo wysokie kwoty – w okresie pierwszych trzech kwartałów 2015 r. sprzedaż kształtowała się na poziomie odpowiednio 685.000 zł, 1.215.000 zł i 1.685.000 zł, zaś zakupy 720.000 zł, 1.350.000 zł i 1.880.000 zł. Co istotne, a co prawidłowo zauważył referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, przyjęcie argumentacji Skarżącej dotyczącej prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu argumentacja Skarżącej, dotycząca prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, jest nietrafna, stoi bowiem w sprzeczności zarówno do treści art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony – co do zasady - ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i w opozycji do ugruntowanego orzecznictwa NSA, w myśl którego udzielenie stronie postępowania prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r. o sygn. akt I FZ 27/13). Nie bez znaczenia była przy tym kwestia, potraktowana przez referendarza niejako marginalnie, ale mająca istotne znaczenie w sprawie – kwestia niewykonania w pełni wezwania referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2015 r., tj. nieprzedstawienie przez Skarżącą zeznań podatkowych za lata 2013-2014, a także bilansu oraz rachunku zysków i strat za te lata. Zauważyć zatem należy, iż w interesie Skarżącej, którą, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wzywano do przedłożenia stosownych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, leżało przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku. Tymczasem Skarżąca uchyliła się od przedłożenia wyżej wymienionych dokumentów, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest jej sytuacja majątkowa. W ocenie Sądu także na etapie sprzeciwu Skarżąca nie przedstawiła argumentacji (ani nie załączyła wspierających tą argumentację dokumentów), która mogłaby skutecznie podważyć ocenę jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu z dnia 14 stycznia 2016 r. Skarżąca stwierdziła bowiem, że referendarz całkowicie zignorował fakt, iż Skarżąca pomimo prowadzonej działalności gospodarczej od dłuższego czasu odnotowuje tylko straty. Odnosząc się do powyższego zarzutu wyjaśnić należy, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem NSA, końcowy wynik finansowy Skarżącej za lata 2014 i 2015 r., tj. poniesiona strata – był bez znaczenia dla przesłanek warunkujących przyznanie jej, jako osobie prawnej, prawa pomocy. W obrocie gospodarczym przyjmuje się bowiem, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Zatem jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13, z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04). Uwzględniając zatem całokształt przedstawionych powyżej okoliczności skonstatować należy, iż Skarżącej prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.