III SA/Wa 2704/10

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2010 r. po rozpoznaniu wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznych ustalających p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (adwokata) z urzędu 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.) albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. J. P., dalej jako skarżący, w piśmie z 6 października 2010 r. zatytułowanym "zażalenie" i następnie we wniosku zawartym w nadesłanym formularzu PPF z 25 listopada 2010 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że z powodu ciężkiej sytuacji materialnej nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jest inwalidą II grupy. Ze względu na ubytek słuchu i schorzenia narządów ruchu nie może samodzielnie występować przed sądem. Poinformował, ze ma na utrzymaniu dwóch synów w wieku szkolnym (ur. 1992 i 1999 r.) i niepracującą żonę (ur. 1975 r.). Porusza się samochodem inwalidzkim, zakupionym z pomocą PFRON. Skarżący wskazał, ze walczy o zwrot podatku i jest szykanowany przez organy administracji państwowej. Posiada dom o powierzchni 80 m.kw., mieszkanie o pow. 65 m.kw. oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2300 m.kw. Skarżący wskazał, że żona nie ma pracy, a synowie uczą się w szkole podstawowej i w technikum. Skarżący osiąga z tytułu renty kwotę 1414,- zł miesięcznie netto, z tytułu pracy w zpchr – 990,- zł netto, a jego żona – z tytułu zasiłku dla bezrobotnych – 525,- zł. Skarżący poinformował o tym, że spłąca kredyty konsumpcyjne w kwocie 787,- zł miesięcznie, posiada "dług na koncie 7000 tysięcy". Nadto reguluje – co miesiąc – należności za prąd, wodę, telefon, ogrzewanie domu w wysokości ok. 1000,- zl. Jak poda skarżący, "na życie pozostaje niewiele, nie wspominając o lekach". Skarżący załączył do wniosku audiogram, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, orzeczenie o niepełnosprawności, ksero wyciągu z rachunku bankowego, zaświadczeni e o zatrudnieniu w agencji ochrony, zaświadczenie o wysokości wypłaty z ZUS, deklaracje podatkowe. Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącego zawartym w treści formularza PPF o jego odczuciach nt. braku wolnych środków finansowych. Jednocześnie wskazuje, że fakt wykazania zadłużenia na rachunku bankowym przez skarżącego nie oznacza braku uzyskiwania przez skarżącego bieżących środków finansowych. Zarazem referendarz sądowy wskazuje, że wymagalne koszty sądowe w sprawie to kwota 200,- zł, zatem do możliwości wygospodarowania tej wartości należy odnieść kwotę uzyskiwanych przez skarżącego środków. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wskazał w treści wniosku oraz w treści nadesłanych pism na okoliczności, które uniemożliwiają mu wygospodarowanie, z uzyskiwanych przychodów, kwoty 200,- zł. W szczególności, tak z treści formularza PPF, jak z kserokopii wyciągu z rachunku bankowego wynika, ze uzyskuje regularne przysporzenia pieniężne – z co najmniej dwóch źródeł - w wysokości wielokrotnie przekraczającej kwotę wymagalnych kosztów sądowych: w sumie uzyskuje, co miesiąc, kwotę 2930,- zł netto. Zarazem skarżący sam wskazał na swoją zdolność zaciągania zobowiązań, którą należy miarkować dolegliwość natychmiastowego uiszczenia kwoty wpisu od skargi. Według referendarza sądowego, zapłata wymagalnych kosztów sądowych sprawie nie spowoduje uszczerbku w środkach utrzymania skarżącego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Orzekając o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, referendarz sądowy ma na uwadze fakt, że, jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżący, analizy wykazanego sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie – dodatkowo - choćby najniższych kosztów związanych z działaniem pełnomocnika w sprawie może spowodować negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu o prawie pomocy należy w sposób niezwykle staranny uwzględniać prawo dostępu do Sądu. Uwagę tą referendarz odnosi do wydatków, które skarżący zobowiązany byłby ponieść na wynagrodzenie – jak wskazał najniższe choćby (240,- zł - § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm). – pełnomocnika, ponieważ udział pełnomocnika w postępowaniu może warunkować dostęp skarżącego do Sądu w tej konkretnej sprawie. Referendarz sądowy ma też na uwadze obowiązek skarżącego uiszczenia wymagalnych kosztów sądowych, na co wskazał powyżej. Nadto, referendarz sądowy uwzględnia wpływ wykazanych przez skarżącego dolegliwości związanych z narządem ruchu i trudności z osobistym uczestnictwem w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, i § 3 oraz § 4, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.