III SA/Wa 2712/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. H. o zasądzenie kosztów postępowania sadowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. H., kwotę 442,8 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy ), w tym: tytułem opłat kwotę 360 zł ( trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złotych dwadzieścia groszy), Sąd, postanowieniem z 20 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2712/10 przyznał I. W. (dalej jako skarżąca) prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w W., pismem z 1 sierpnia 2011 r. poinformowała, że do udzielenia pomocy prawnej skarżącej został wyznaczony M. H. (adw), dalej powoływany także jako pełnomocnik skarżącej. Pełnomocnik skarżącej, pismem z 5 września 2011 r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o "zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych". Poinformował nadto, ze opłaty za świadczona pomoc prawną z urzędu nie zostały zapłacone w całości lub w części. Na rozprawie substytut pełnomocnika skarżącej podtrzymał stanowisko skarżącej wyrażone także w nadesłanym piśmie procesowym i wniósł o uwzględnienie skargi. W następnie składanych pismach procesowych, tj. 9 września 2011 r. i z 23 września 2011 r., wniesiono o sporządzenie uzasadnienia oraz poinformował o uiszczeniu opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia. Postanowieniem z dnia 19 października 2011 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż sposób rozstrzygnięcia sprawy – oddalenie skargi – uniemożliwia zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej, niezależnie od niedochowania wymogów treści wniosku o nieopłacone koszty pomocy prawnej, składanego przez pełnomocnika z urzędu. Podkreślił, iż jest zobowiązany, działać na podstawie i w granicach prawa, jak też przestrzegać zakresu swoich kompetencji oraz zadań i trybu postępowania. Zaznaczył, iż pomimo braku stosownego rozstrzygnięcia, nie ma kompetencji do – "zasądzania od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania (....)", gdyż takiego zakresu kompetencji takich nie przewidują przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak też przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm). Pismem z dnia 2 listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 października 2011 r. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, iż zaskarżone postanowienie jest błędne i jako takie nie może się ostać. Wskazując na treść art. 250 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) podniósł, iż wypełnił nałożone na niego przez przepisy prawa obowiązki w zakresie wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaznaczył, iż pismem z dnia 5 września 2011 r., wniósł o : - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania - zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych - złożył oświadczenie, że opłaty za świadczoną pomoc prawną udzieloną z urzędu nie zostały zapłacone w całości lub w części. W ocenie pełnomocnika skarżącej jego wniosek spełniał przesłanki z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). W związku z powyższym za zasadne uznał przyznanie mu wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną z urzędu, zgodnie ze złożonym przez niego wnioskiem. Pismem z dnia 7 listopada 2011 r. pełnomocnik Skarżącej uzupełnił pierwotny wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnosząc o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż sporządził opinię, w której odmówił sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnje, uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej sporządzenie. Powyższą opinię sporządził na piśmie i przesłał Dziekanowi Okręgowej Rady Adwokackiej w W. oraz skarżącej. Powołał się na treść art 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 2 lit. “b" w związku z ust 1 pkt 1 lit. a i § 19 kt 1 i 2, a także § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej powoływanej jako p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm ). Stosownie do § 19 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 -5 rozporządzenia oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z §20 wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b cytowanego rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach, nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ww. rozporządzenia wynosi 240 zł. Sąd rozpoznając złożony przez pełnomocnika skarżącej wniosek o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu stwierdza, iż wniosek ten należy uznać za zasadny. Wątpliwości w przedmiotowej sprawie budziła forma w jakiej został złożony w/w wniosek, a w szczególności wskazanie podmiotu, który winien ponosić w/w koszty. W doktrynie dyskusyjna jest kwestia, czy dopuszczalne jest obciążanie kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu strony przeciwnej na podstawie art. 200 bądź też art. 203 lub 204 p.p.s.a. (zob. B. Dauter, “Zarys metodyki pracy sędziego sądu administarcyjnego" Warszawa 2008, s. 453). Zdaniem Sądu takie “rozumowanie jest niedopuszczalne ze względu na to, iż źródłem nałożenia obowiązku musi być wyraźny przepis ustawowy, którego w odniesieniu do takiej sytuacji nie przewidziano. W przepisach art. 200, a także 203 i 204 p.p.s.a. wprowadzono bowiem podstawę do zasądzania na rzecz strony "wygrywającej" zwrotu niezbędnych kosztów postępowania przed pierwszą lub drugą instancją. W przypadku gdy strona korzysta z pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nie ponosi kosztów jego wynagrodzenia, które obciążają Skarb Państwa. Nie ma więc podstawy we wskazanych wyżej przepisach, aby na jej rzecz od strony przeciwnej zasądzać zwrot takich kosztów. Nie ma też prawnych możliwości, aby bezpośrednio na rzecz jej pełnomocnika zasądzać zwrot takich kosztów. Wydaje się, że w takich przypadkach powinna znaleźć zastosowanie zasada wyrażona w art. 242 p.p.s.a., tym bardziej że zarówno w art. 250, jak i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jest mowa o "otrzymywaniu" lub "przyznawaniu" wynagrodzenia wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu, a nie o zasądzaniu na ich rzecz takiego wynagrodzenia". (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, wyd. IV, Wolters Kluwer 2011, s. 737). W związku z powyższym w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 września 2011 r. oddalił skargę nie zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącej zgodnie z jego dosłowną formą. Okolicznością, która przemawia za uwzględnieniem w/w wniosku jest jednak fakt, iż wraz z nim zostało złożone przez pełnomocnika skarżącej oświadczenie, że opłaty za świadczona pomoc prawną z urzędu nie zostały zapłacone w całości lub w części. Powyższe oświadczenie przewidziane jest jedynie dla adwokata ustanowionego z urzędu wnoszącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zgodnie z §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Nie budzi wątpliwości, iż w sprawie pełnomocnik skarżącej został ustanowiony z urzędu na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2011 r., jak również, iż podejmował czynności procesowe w imieniu skarżącej składając m.in. pismo procesowe z dnia 5 września 2011 r. uzupełniające skargę skarżącej. Ponadto substytut pełnomocnika skarżącej stawił się na rozprawie podtrzymując stanowisko zawarte w skardze. W tej sytuacji powyższy wniosek należy potraktować jako wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c), że stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna wynosi 240 zł. Do takiej właśnie kategorii spraw zalicza się niniejsza sprawa. Jakkolwiek decyzja o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe (odsetki za zwłokę) wskazuje kwotę tych zaległości (odsetek), to istota sporu w takiej sprawie nie sprowadza się do kwestionowania wysokości należności pieniężnej, a dotyczy jedynie ustalenia istnienia bądź nieistnienia określonych ustawowo przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności konkretnej osoby, o jakiej mowa w art. 107-119 Ordynacji podatkowej (por. postanowienia NSA: z 15 maja 2008 r., II FSK 1651/06, LEX 434549; z 20 sierpnia 2008 r., II FZ 360/08, Ponadto w myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W tej sytuacji kwota W związku z powyższym wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej za czynności podjęte przed sądem I instancji należało oznaczyć na kwotę 240,- zł. powiększoną o 23 % należnego podatku od towaru i usług w wysokości 55,20,- zł. Natomiast w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji świadczonej przez pełnomocnika skarżącej Sąd zauważa, iż pełnomocnik skarżącej przesłał stronie, której świadczył pomoc prawną z urzędu, sporządzoną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej., a także - stosownie do § 20 cyt. wyżej rozporządzenia – złożył wymagane oświadczenie. W związku z powyższym należne pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 50% z 240 zł, czyli 120 zł powiększone o 23 % należnego podatku od towaru i usług w wysokości 27,6 zł. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.