III SA/Wa 2740/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2740/06 w sprawie ze skargi J. T. na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie: stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w sprawie ustalenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998 – 2000. postanawia: odrzucić skargę kasacyjną w części dotyczącej spraw ze skarg na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]oraz nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w sprawie ustalenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 i 2000. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2740/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi J. T. na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w sprawie ustalenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998 – 2000. Pełnomocnik skarżącego radca prawny W. F. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną uiszczając wpis w wysokości 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienie z dnia [...] stycznia 2007r., sygn. akt III SA/Wa 2740/06 odrzucił skargę kasacyjną J. T. od wyroku z dnia z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2740/06 oraz nakazał zwrócić skarżącemu uiszczony wpis w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu wskazano, że skargę kasacyjną wniósł ustanowiony w sprawie radca prawny i należało w niej uiścić wpis stały w wysokości 300zł, a wbrew uregulowaniu art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." pełnomocnik skarżącego tego nie uczynił. W zażaleniu na powyższe orzeczenie zarzucono naruszenie art. 221 oraz art. 220 § 3 i art. 178 p.p.s.a., a także § 57 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. nr 2003 nr 169, poz. 1646). Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona podniosła, że wpłata kwoty 100 zł należnego wpisu od skargi kasacyjnej, nastąpiła zgodnie z § 3 do § 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej "rozporządzenie Rady Ministrów". Zdaniem strony, skoro przepis ten dotyczy skargi, a nie skarg, to mimo iż zaskarżony wyrok dotyczył trzech skarg J. T., to należało wyliczyć połowę wpisu od jednej skargi. O słuszności tego poglądu świadczy zdaniem skarżącego zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Sądu I instancji z dnia 27 listopada 2006 r., na mocy którego zwrócono stronie nadpłatę (w wysokości 200 zł) w opłacie kancelaryjnej uiszczonej tytułem wniosku o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (wpłacono 300 zł). Następnie podniesiono, że regulacje dotyczące opłat sądowych stałych należy interpretować ściśle, stanowią one bowiem wyjątek, względem regulacji dotyczących wpisu stosunkowego. W związku z powyższym stwierdzono, że ustawa procesowa nie przewiduje obowiązku przemnażania ilości skarg rozstrzygniętych pod jedną sygnaturą przez wysokość wpisu stałego wymaganego osobno od każdej sprawy. Możliwe byłoby to wtedy, gdyby sentencja wyroku odnosiła się odrębnie do każdej ze skarg, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zauważono ponadto, że obowiązek uiszczenia wpisu stałego w sposób wyrażony w zaskarżonym postanowieniu nie wynika z przepisów w nim powołanych. Wskazano, że poglądy doktryny przytoczone w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia są w zasadzie powieleniem wywodów Sądu Najwyższego zawartych w wyroku z dnia 22 września 1967 r. (sygn. akt I CR 158/67, OSNC 1968 nr 6, poz. 105). W orzeczeniu tym zastrzeżono natomiast, że wyrok powinien w omawianej sytuacji zawierać z osobna rozstrzygnięcie co do każdej z połączonych spraw, co w sprawie nie nastąpiło. W konkluzji stwierdzono, że nawet gdyby przyjąć stanowisko Sądu za prawidłowe, to w takim przypadku należało uznać, że strona uiściła wpis stały prawidłowo w jednej ze spraw i w związku z tym wezwać ją do określenia, której z nich opłata dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] maja 2007r., sygn. akt II FZ 183/07 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na częściowo błędne powołanie podstaw prawnych w zaskarżonym postanowieniu, co stanowiło naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Uznano zarzut naruszenia art. 221 p.p.s.a. za zasadny. Wskazano, że zastosowanie przez Sąd I instancji art. 111 § 1 p.p.s.a., nie pozbawia spraw, których ona dotyczy odrębnego charakteru. Skoro wniesiono środek odwoławczy w trzech sprawach, a pełnomocnik uiścił opłatę stałą w wysokości odpowiadającej wpisowi tylko w jednej z nich, to skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jedynie w części dotyczącej pozostałych dwóch spraw. W odniesieniu do jednej ze spraw pełnomocnik strony wywiązał się bowiem z dyspozycji art. 221 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd I instancji, mając na względzie zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa (wyprowadzaną z art. 2 Konstytucji RP), powinien poinformować stronę o naruszeniu art. 221 p.p.s.a. i wezwać ją do określenia, w której ze spraw podtrzymuje żądania i zarzuty wniesionego środka odwoławczego, a po uzyskaniu odpowiedzi odrzucić skargę kasacyjną w pozostałej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 24 maja 2007r. poinformował pełnomocnika skarżącego naruszeniu art. 221 p.p.s.a. oraz wezwał do określenia w terminie 7 dni, w której ze spraw podtrzymuje żądania i zarzuty wniesionego środka odwoławczego. Pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 12 czerwca 2007r. oświadczył, że uiszczony wpis dotyczy sprawy o sygn. akt III SA/Wa 2741/06 odnoszącej się do roku 1999r. i w stosunku do tej sprawy podtrzymał żądania i zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 221 p.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Przepis ten ma zastosowanie m. in. do skargi kasacyjnej, od której uiszcza się wpis stały. Kwestię wpisu od skargi kasacyjnej reguluje rozporządzenie Rady Ministrów. Zgodnie z jego § 3 wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Połowę wpisu, o której mowa w tym przepisie, oblicza się od kwot wymienionych w § 1 i § 2 tego rozporządzenia. W tym miejscu należy zauważyć, że pobrane w niniejszej sprawie wpisy od skarg na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r., [...] mają charakter wpisów stałych. Określone bowiem zostały na podstawie § 2 ust. 5 powołanego wyżej rozporządzenia, który stanowi, że w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy pobiera się wpis stały w wysokości 200 zł. Oznacza to, że wpis od skargi kasacyjnej w jednej sprawie wynosiłby 100 zł. Zasadniczym jednak zagadnieniem wymagającym w niniejszej sprawie wyjaśnienia jest określenie zakresu sprawy sądowoadministracyjnej. Od przesądzenia tej kwestii zależy bowiem, czy pełnomocnik Skarżącej powinien był uiścić wpis stały od skargi kasacyjnej w wysokości równej kwocie tego wpisu opłaconego w jednej sprawie, czy też w trzech odrębnych. Badając opisane wyżej zagadnienie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt II FZ 183/0 stwierdził, że zakres sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyznacza zaskarżony akt prawny – w tym przypadku decyzja rozumiana jako oparte na przepisach prawa administracyjnego władcze, jednostronne oświadczenie woli organu administracji publicznej, określające sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie. Na sprawę w znaczeniu procesowym rzutuje zatem, zdaniem NSA, jej materialnoprawny charakter. O takim ujęciu sprawy świadczy chociażby art. 3 p.p.s.a., określający właściwość rzeczową sądów administracyjnych, a więc wskazujący na przedmiot skargi i zarazem wyznaczający granice sprawy. W § 2 pkt 1 przepis ten wymienia decyzje administracyjne jako akty podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Potwierdzeniem prezentowanego stanowiska jest również, w ocenie NSA, art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. NSA zauważył ponadto, iż z powołanymi unormowaniami koresponduje także regulacja zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów, która operuje pojęciem "zaskarżonego aktu", wskazując go jako podstawę żądania uiszczenia opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, iż zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 111 § 1 p.p.s.a. (w niniejszej sprawie art. 111 § 2 p.p.s.a. – przyp. Sądu) przewidującego możliwość połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, nie oznacza, że takie połączenie utworzyło z tych spraw jedną nową sprawę. Połączenie to podyktowane jest względami technicznymi oraz ekonomią procesową i nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności. Łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami (zob. też B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, str. 264). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. Sąd rozstrzygnął trzy odrębne sprawy sądowoadministracyjne. Tym samym skargę kasacyjną, o której mowa na wstępie wniesiono w istocie w trzech sprawach – mimo że zaskarżono tylko jeden wyrok. W tej sytuacji wpis od skargi kasacyjnej powinien odpowiadać w swej wysokości kwocie wpisu stałego od środka odwoławczego wniesionego w trzech sprawach. Zastosowanie w niniejszej sprawie art. 111 § 2 p.p.s.a., nie ma bowiem, jak wywiedziono wyżej, wpływu na wysokość wpisu, który powinien być obliczony od każdej sprawy odrębnie (por. powołane wyżej postanowienie NSA i przywołane w nim orzecznictwo). Jako że stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawach skarg dotyczących m. in. decyzji wydanych w trybie stwierdzenia nieważności aktu, bez względu na przedmiot sprawy pobiera się wpis stały w wysokości 200 zł, a zgodnie z jego § 3 wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł, to w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego powinien był od skargi kasacyjnej uiścić kwotę 300 zł (3x100 zł). Skoro zaś uiścił on opłatę stałą w wysokości odpowiadającej wpisowi w jednej z trzech spraw, przyjąć należy, że skarga kasacyjna w części dotyczącej pozostałych dwóch spraw podlega odrzuceniu. Z uwagi natomiast na to, że pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 12 czerwca 2007r. oświadczył, że uiszczony wpis dotyczy sprawy o sygn. akt III SA/Wa 2741/06 - odnoszącej się do roku 1999 i w stosunku do tej sprawy podtrzymał żądania i zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej, Sąd uznał, iż skarga kasacyjna wniesiona w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r. [...] wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w sprawie ustalenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999 została wniesiona w sposób prawidłowy. Natomiast należało odrzucić skargę kasacyjną w sprawie ze skarg na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] i [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w sprawie ustalenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 oraz 2000. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 221 w związku z art. 219 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.