III SA/Wa 276/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do sierpnia 2010 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Jest na utrzymaniu rodziców emerytów. Firma, którą prowadzi nie przynosi dochodów. Rachunki firmy są zablokowane, a majątek zajęty. Z uwagi na wieloletnie kontrole, większość kontrahentów zrezygnowała ze współpracy ze skarżącym. Skarżący wskazał ponadto, że bank wypowiedział mu umowę kredytową a firmy leasingowe odebrały maszyny i urządzenia, z których korzystała firma. Skarżący do swojego majątku zaliczył działkę leśną w O. o pow. 5992 m², o wartości 1,5 mln zł (w drugiej licytacji komorniczej). Wskazał ponadto, że jego rodzice mają mieszkanie o wartości ok. 250.000 zł. Jako dochód rodziny wskazał emerytury rodziców w łącznej wysokości 3.000 zł netto. Z kolei miesięczne wydatki określił na kwotę 1.550 zł (czynsz i media 1.110 zł, leki 300 zł, ubezpieczenie rodziców 150 zł). Pismem z 16 marca 2016 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. W odpowiedzi skarżący nadesłał m.in.: zeznania podatkowe i bilans za 2013 i 2014r., deklaracje VAT-7 za miesiące od stycznia 2015 r. do lutego 2016 r., odcinki emerytur rodziców, stan rachunków bankowych. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej –"P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 13.793 zł. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Dochód rodziny stanowią świadczenia emerytalne rodziców skarżącego w wysokości 3.000 zł netto. Ponadto skarżący, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Jeszcze w 2014 r. była to działalność znacznych rozmiarów. Jak wynika z nadesłanego zeznania podatkowego, bilansu oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2014 r., skarżący za ten rok uzyskał przychód w wysokości 1.566.897,94 zł. Z kolei całkowita wartość środków trwałych firmy wyniosła [...] zł. Środki pieniężne na rachunku bankowym firmy na dzień 31 grudnia 2014 r. wynosiły ponad [...] mln zł. Aktualnie, niewątpliwie sytuacja finansowa skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu. Skarżący wskazuje m.in. na zajęcie rachunków bankowych oraz utratę kontrahentów. Powyższe trudności nie doprowadziły jednak do zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Jak wynika z nadesłanych deklaracji VAT-7 za 2015 r. skarżący dokonał w tym okresie dostawy towarów na łączną kwotę ponad 240 tyś zł. Z kolei w samym styczniu 2016 r. dostawy towarów wyniosły 111.447 zł. Tym samym, średnie miesięczne przychody skarżącego przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych. Jednocześnie należało uznać, że ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawca nie posiada możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Ponadto, koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04). W tym miejscu zauważyć również należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy a prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.