III SA/Wa 2768/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skarg M. K. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M.K. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent m. W. trzema decyzjami z dnia [...] marca 2010 r., ustalił M. K. i Z. K. wymiar podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. T. [...] za lata 2008, 2009 i 2010. Za podstawę opodatkowania przyjęto budynek mieszkalny – 53,10 m² oraz grunty pozostałe o powierzchni 112,75 m². Decyzje zostały doręczone Skarżącej M. K. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm., dalej jako: "O.p."), tj. w dniu 3 maja 2010 r. oraz ponownie w dniu 5 lipca 2010 r. Na powyższe decyzje M. K. (dalej: Skarżąca) pismami z dnia 7 lipca 2010 r. złożyła odwołania (data wpływu do Urzędu Miasta– 8 lipca 2010 r.), zarzucając między innymi brak podania konkretnego numeru działki identyfikującego miejsce pod budynkiem, wybiórczy i niejednorodny klucz stosowania i kierowania decyzji, nieprzejrzysty merytorycznie sposób ustalania wysokości podatku od nieruchomości, nieprzejrzyste uzasadnienia wyliczonego podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. trzema postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2010 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia powyższych odwołań. W uzasadnieniu wyjaśniło, że decyzje z dnia [...] maja 2010 r. zostały dwukrotnie awizowane. Pierwszy raz w dniu 19 kwietnia 2010 r., jako powód niemożności doręczenia wskazano, że mieszkanie zostano zamknięte oraz że awizo pozostawiono w skrzynce. Kolejnego awizo dokonano w dniu 26 kwietnia 2010 r., które spowodowało odebranie przesyłki. W związku z powyższym oraz stosownie do treści art. 150 O.p. Kolegium przyjęło, że decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 3 maja 2010 r. to jest w dacie pierwotnej awizacji. Zdaniem organu terminy do wniesienia odwołań upłynęły zatem w dniu 17 maja 2010 r., zgodnie z art. 223 § O.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż okoliczność ponownego wysłania przez organ podatkowy decyzji i odebranie jej przez Skarżącą w dniu 5 lipca 2010 r. pozostaje bez wpływu na okoliczność, iż decyzje pierwotnie zostały skutecznie doręczone w tzw. trybie zastępczym w dniu 3 maja 2010 r. Organ wyjaśnił, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p., poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Jednocześnie adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się z aktach sprawy. Jednocześnie z akt spraw nie wynika, aby Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Nie zachodziła więc przesłanka ewentualnego zastosowania art. 162 O.p. zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania (o przywrócenie terminu) jest niedopuszczalne. Przepis ten uzależnia uruchomienie postępowania o przywrócenie terminu od wniosku strony odwołującej się. Organ uznał, iż wobec braku takiego wniosku, organ zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Na powyższe postanowienia Skarżąca złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonym postanowieniom zarzuciła naruszenie art. 148 i art. 149 oraz 228 § 1 pkt 2 O.p., wnosząc o ich uchylenie w całości. Skarżąca podniosła, że decyzje z dnia [...] marca 2010 r. otrzymała w dniu 5 lipca 2011 r., dlatego złożone odwołania w 8 lipca 2010 r. należy uznać za wniesione w terminie. Podniosła również, iż wszelkie sugestie poddające w wątpliwość termin odbioru przesyłki, są naruszeniem art. 32 Konstytucji RP. Ponadto przyjęcie za okoliczność uchybienia terminu do wniesienia odwołań od decyzji z dnia [...] marca 2010 r. przekazanych skarżącej w dniu 5 lipca 2010 r. należy uznać za bezpodstawne prawnie. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skarg. Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r., Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt III SA/Wa 2768/10, III SA/Wa 2769/10, III SA/Wa 2770/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt III SA/Wa 2768/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu spraw zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku postanowień administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie zaś do treści art. 134 ustawy p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie pod tym kątem – należy uznać, że skargi są uzasadnione. W sprawach nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołań (art. 223 O.p.). W dniu 15 kwietnia 2010 r. Prezydent m. W. przesłał do M. K. trzy decyzje z dnia [...] marca 2010 r., ustalające wysokość podatku od nieruchomości za lata 2008, 2009 i 2010. Jak wynika z załączonej koperty, decyzje zostały skierowane do Skarżącej pod adres wskazany w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Przesyłka została dwukrotnie awizowana. Na kopercie, która powróciła do nadawcy widnieje adnotacja, iż 19 kwietnia 2010 r. pozostawiono awizo w skrzynce, 26 kwietnia 2010 r. awizowano powtórnie, a w dniu 5 maja 2010 r. została zwrócona do organu. Doręczenie zastępcze przedmiotowej przesyłki budzi wątpliwości, gdyż nie zostało potwierdzona dokumentem, z którego wynikałaby treść powiadomienia o przesyłce w tym w jaki sposób awizowano przesyłkę, do którego urzędu pocztowego po jej odbiór miałby zgłosić się odbiorca jak też czy nieczytelny podpis na kopertach należy do doręczającego przesyłkę, który w ten sposób bierze odpowiedzialność za prawdziwość okoliczności, które poświadcza. Zgodnie z art. 150 § 1 i § 1 a) O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, a adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Oznacza to, że powtórne zawiadomienie zostaje pozostawione 8 – mego dnia od pierwszej awizacji przesyłki. W tym przypadku ponowna awizacja miała miejsce 7 – mego dnia ( 19.04 – 26.04). W tej sytuacji jest zrozumiałe, że w dniu 23 czerwca 2010r. Urząd Miasta W. ponownie przesłał do Skarżącej decyzje ustalające wymiar podatku. Odebrała je w dniu 5 lipca 2010 r. Z przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy powinien doręczyć Skarżącej oryginały decyzji (art. 211 O.p.). Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie ma zatem ustalenie dat ich doręczenia. Sposoby doręczania pism w trakcie postępowania podatkowego, w tym i decyzji, zostały określone w art. 144-154 O.p. Skoro organ I instancji ponownie doręczył Skarżącej decyzje w dniu [...] lipca 2010 r. to Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno konsekwentnie od tej daty liczyć termin na wniesienie odwołań, a nie dokonywać wyboru, które doręczenie uznaje za prawidłowe. W rezultacie, wbrew interesowi Skarżącej uznał datę doręczenia w trybie art. 150 O.p., w dniu 3 maja 2010r. Nie dopatrzył się przy tym wad doręczenia zastępczego. Nie można uznać za prawidłowe, iż termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg od pierwotnie doręcznych decyzji w trybie zastępczym. Stwierdzić zatem należało, iż termin do wniesienia odwołań upłynął 19 lipca 2010 r. Skarżąca odwołania od decyzji wniosła 8 lipca 2010 r., czyli z zachowaniem terminu. Jednymi z podstawowych zasad postępowania podatkowego wynikającymi z przepisów art. 121 § 1 i 122 O.p., wskazującymi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Pierwsza z nich oznacza między innymi, iż uchybienia organu prowadzącego postępowanie nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, który działa w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej decyzji (wyrok NSA z dnia 9 listopada 1987 r., III SA 702/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 79). Nie można przerzucać na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez samego prawodawcę (niejasność przepisów), jak i przez organ podatkowy (niewłaściwa ich interpretacja - wyrok NSA z dnia 17 czerwca 1988 r., III SA 118/88, Gazeta Prawnicza 1988, nr 20). Wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Tylko wtedy można podatnikowi zarzucić niedopełnienie jego obowiązków, jeżeli treść tego obowiązku jest w pełni zrozumiała, a ponadto podatnik ma realne możliwości wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisu prawa (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1988 r., III SA 964/87, OSP 1990, z. 5-6, poz. 251, z glosą Z. Kmieciaka). Natomiast z określonej w art. 122 O.p., zasady, zwanej zasadą prawdy obiektywnej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Należy zwrócić uwagę, iż organy podatkowe na podstawie tego przepisu otrzymały wyraźną wskazówkę co do prowadzenia postępowania nie tylko w znaczeniu normatywnym, ale również nawiązującą wprost do ekonomiki postępowania" LEX 2007 Komentarz do art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz. W ocenie Sądu rozpatrującego te sprawy, obie z tych zasad, zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominięte. W związku z tym uzasadniony jest zarzut skarg naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy - art. 228 § 1 pkt 2 oraz dodatkowo art. 223 § 2 pkt 1 O.p. przez nieuzasadnione przyjęcie, iż odwołanie od decyzji zostało wniesione po upływie terminu. Skarżąca składając odwołanie w dniu 8 lipca 2010 r. dokonała tego w zakreślonym w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., terminie. Odwołanie wnosi się bowiem do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro decyzje zostały ostatecznie doręczone w dniu 5 lipca 2010 r. to z upływem tego dnia rozpoczął bieg terminu na wniesienie środka odwoławczego. Jednocześnie Skarżąca nie miała zatem obowiązku składania równocześnie z wniesionymi odwołaniami, wniosków o przywrócenie terminu do ich rozpatrzenia. Termin na wniesienie odwołań bowiem jeszcze nie upłynął i miała prawo pozostawać w tym przekonaniu. Na marginesie należy stwierdzić, iż postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które jest rozstrzygnięciem zamykającym drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji, może być wydane w sprawach, w których nie ma wątpliwości, że strona odwołanie wniosła po terminie, a więc jedynie wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po zgromadzeniu i analizie pełnego materiału dowodowego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt I SA/GL 171/09 LEX nr 496899). Organ podatkowy, w sposób nie czyniący zadość dyrektywom wynikającym z przepisów art. art. 122 i art. 187 O.p. okoliczności doręczenia przedmiotowych decyzji nie rozpatrzył i nie wyjaśnił oraz nie dokonał ich prawidłowej oceny uwzględniającej obowiązujące w tym przedmiocie przepisy prawa. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia, orzekając na podstawie art. 152 p.p.s.a. o ich niewykonalności i zasądzając na podstawie art. 200 p.p.s.a. koszty postępowania sądowego.