III SA/Wa 2773/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. K. na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Pismem z 3 sierpnia 2007 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy w dniu 7 sierpnia 2007 r. wezwał skarżącego do złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu (PPF). W złożonym wniosku skarżący wskazał, iż jego wynagrodzenie wynosi "[...]"zł netto miesięcznie. Z kolei dodatkowo uzyskane środki pokrywają zobowiązania zaciągnięte na leczenie "[...]" żony. Wnioskodawca wskazał, iż sam również choruje na "[...]", co wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Skarżący oświadczył, iż pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Bilans jego miesięcznych zarobków pozwala na utrzymanie stabilnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy i jego żony. Do swoich miesięcznych wydatków wnioskodawca zliczył: koszty utrzymania zakwaterowania ok. 1250 zł, koszty wyżywienia 900 zł, koszty leków i ochrony medycznej 450 zł, częściowy zwrot kosztów rehabilitacji, opieki medycznej, leków żony 900 zł. Do swojego majątku skarżący zaliczył jedynie nieruchomość rolną - "dzierżawa wieczysta współwłasność (obciążona)". Wskazał, iż z tytułu umowy o pracę i zlecenia uzyskuje dochód ok. 4.500 zł miesięcznie. Postanowieniem z [...] września 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] września 2007 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, iż odmowa przyznania prawa pomocy w świetle orzecznictwa Trybunału w Sztrasburgu uniemożliwia mu skuteczna obronę. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - P.p.s.a.), Sąd zwrócił się do skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień 2 Sygn. akt III SA/Wa 2773/06 dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej oraz stanu majątkowego m.in.: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2006 r. (w tym również żony skarżącego, mimo pozostawania w rozdzielności majątkowej), nadesłania informacji o wysokości dochodów uzyskanych w 2007 r. przez skarżącego (zaświadczenie o miesięcznych dochodach z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenia), nadesłania zaświadczenia o dochodach żony wnioskodawcy lub innych pobieranych przez nią świadczeniach, ewentualnie zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu przez nią bez zatrudnienia, bez prawa do zasiłku, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony za ostatnie trzy miesiące, zaświadczenia o stanie zdrowia wnioskodawcy i jego żony oraz udokumentowania wydatków w wysokości ok. 1.500 zł miesięcznie na koszty leczenia, ochrony medycznej oraz częściowy zwrot kosztów rehabilitacji medycznej, wyjaśnienia i udokumentowania, jakie wydatki składają się na "koszty utrzymania zakwaterowania" w wysokości ok. 1.250 zł miesięcznie, wskazane przez wnioskodawcę w formularzu, wyjaśnienia, czy skarżący podejmował próby ustanowienia we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika w celu wniesienia skargi kasacyjnej, oraz wskazania okoliczności które mu na to nie pozwoliły, wskazanie tytułu prawnego do lokalu w C. oraz w W. ul. [...] W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, iż nie pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomaga żonie, ponieważ przebyła ona dwie choroby "[...]". W odpowiedzi na żądnie wyjaśnienia i udokumentowania, jakie wydatki składają się na "koszty utrzymania zakwaterowania" w wysokości ok. 1.250 zł miesięcznie, wnioskodawca wskazał, że jeżeli Sąd uważa, że są to wydatki wygórowane, to może inaczej oceni to Trybunał Praw Człowieka. Wskazał również, iż nie podejmował prób ustanowienia we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania. Wyjaśnił ponadto, że nie posiada tytułu prawnego ani do lokalu w C. ani do lokalu w W.. Do pisma załączył kopie zeznań PIT-37 za 2006 r. oraz PIT-8B za 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Stosownie do art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa 3 Sygn. akt III SA/Wa 2773/06 będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje bowiem usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustosunkowując się do powyższego podkreślić trzeba, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Z kolei skarżący, mimo wezwania, nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających wysokość uzyskanych przez niego dochodów w 2007 r. (z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenia), nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych, nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzającej zły stan zdrowia wnioskodawcy i jego żony oraz ponoszonych wydatków na leczenie, nie wyjaśnił jakie wydatki składają się na wskazane przez niego "koszty utrzymania zakwaterowania". Skarżący poprzestał natomiast na lakonicznych wyjaśnieniach i sugestiach złożenia skargi do Trybunału Praw Człowieka. Ponadto skarżący wskazał, iż nie podejmował prób ustanowienia we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że każdy, kto ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego powinien wykazać, że spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika przekracza jego 4 Sygn. akt III SA/Wa 2773/06 możliwości płatnicze i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie prawa pomocy, w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jego interesów przez profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe zachowanie skarżącego jest niezrozumiałe. To właśnie jemu powinno bowiem najbardziej zależeć na rzetelnym przedstawieniu swojej sytuacji materialnej oraz wykazaniu, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto wnioskodawca, mimo wezwania, nie złożył żadnych oświadczeń dotyczących dochodów uzyskiwanych przez jego żonę. Okoliczność ta jest z kolei niezbędna do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Skarżący poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego oraz, że pozostają w rozdzielności majątkowej. Z drugiej jednak strony wnioskodawca oświadczył, iż pokrywa koszty leczenia żony w wysokości ok. 900 zł miesięcznie. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, iż skoro skarżący ponosi tak znaczące wydatki na leczenie żony, to przedstawienie jej sytuacji materialnej jest niezbędne do oceny zasadności wniosku. Nie ma tutaj znaczenia powoływana przez wnioskodawcę okoliczność, iż pozostaje on z żoną w rozdzielności majątkowej. Sąd oceniając zasadność zwolnienia strony od kosztów sądowych, bierze pod uwagę również dochody oraz majątek małżonka, bez względu na rodzaj ustroju majątkowego łączącego małżonków. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej powoływana jako k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 61/04 (niepubl.) stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe okoliczności, uznać trzeba, że skarżący uchylił się od dostarczenia dokumentów i złożenia wyjaśnień, które są niezbędne do oceny, czy jego sytuacja materialna wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić należy, iż w niniejsze sprawie Sąd podjął inicjatywę w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, nie oznacza to jednak obowiązku prowadzenia w 5 Sygn. akt III SA/Wa 2773/06 nieskończoność postępowania w celu ustalenia jego sytuacji majątkowej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zadaniem Sądu jest ocena złożonego przez skarżącego oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, nie należy natomiast do jego zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 10 maja 2004 r. sygn. FZ 18/04). Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2004r. FZ 91/04 brak dokładnego określenia stanu majątkowego przez skarżącego nie oznacza braku jego posiadania. Wskazać można również, iż w postanowieniu z 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego, co do przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, uznać należy za przeszkodę wykluczająca uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Reasumując należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nienależycie przedstawił swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.