III SA/Wa 2777/12

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu pełnomocnik Syndyka masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. zwrócił się o zwolnienie od uiszczenia wpisu w kwocie 99.900 zł. Wskazał, że środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych nie wystarczają na pokrycie tego wpisu, a z masy upadłości nie zostały uregulowane zaległe należności, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Pełnomocnik przedstawił zeznanie podatkowe, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2012 r., deklaracje VAT, sprawozdanie z czynności syndyka, sprawozdanie rachunkowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Specyfika niniejszego postępowania polega na tym, że stroną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy jest syndyk. Okoliczność ta nie może jednak przesądzać o konieczności zwolnienia go od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jak bowiem zauważył NSA w postanowieniu z 11 czerwca 2008 r. (I FZ 204/08), gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową. W obecnym stanie prawnym brak jest takich uregulowań. NSA zasygnalizował ponadto, że syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu, ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Co za tym idzie wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy. Pełnomocnik przedstawił szereg dokumentów, z których wynika, że upadła spółka nie posiada środków trwałych. Nie prowadzi działalności gospodarczej, co obrazują choćby nadesłane deklaracje VAT. W deklaracjach tych wykazano zerową sprzedaż w miesiącach od marca do sierpnia 2012 r. W okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. na przychód złożyły się odsetki bankowe, zaś na koszty wydatki z tytułu ogłoszeń w prasie, czynszu, usług księgowych i bankowych, opłat skarbowych i sądowych. Jak wynika ze sprawozdania za okres 1.06.-31.08.2012 r. aktywność syndyka sprowadza się do: 1) inicjowania postępowań sądowych mających na celu kontrolę rozstrzygnięć organów podatkowych wydanych wobec upadłej spółki, 2) weryfikacji wierzytelności, 3) składania sprawozdań finansowych. Jego wydatki ograniczają się z kolei do zapłaty z tytułu usług księgowych oraz opłat i wpisów sądowych. Źródłem finansowania tych wydatków są środki zgromadzone na rachunkach bankowych opiewające na kwotę ok. 77.000 zł. Porównanie tej kwoty z kwotą wymaganych obecnie kosztów sądowych (jakim jest wpis od skargi w wysokości 99.900 zł) nie implikuje konieczności udzielenia syndykowi z budżetu państwa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Założeniem tego prawa jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony racji podmiotom, które nie mają obiektywnych możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Bez wątpienia do takiej kategorii syndyka nie można zaliczyć choćby z uwagi na posiadane środki. Uwzględniając wysokość tych środków, jak również bieżące rozchody (w głównej mierze z tytułu usług księgowych, najmu, opłat skarbowych i sądowych) oraz sumę należności i zobowiązań referendarz sądowy za zasadne uznał zwolnienie syndyka z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 20.000 zł. Zdaniem referendarza sądowego uiszczenie kwoty 20.000 zł leży w możliwościach finansowych syndyka. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.