III SA/Wa 2781/13

Dnia 12 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący – A. G., reprezentowany przez adwokata A. P., złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oraz uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł. Przy piśmie z 21 listopada 2013 r., Skarżącemu przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 20 listopada 2013 r. o wezwaniu do uzupełnienia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma – wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.192 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący zwrócił się, w formularzu PPF z 26 listopada 2013 r., o zwolnienie od kosztów sądowych. Stwierdził, że nie ma oszczędności oraz nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, a jego miesięczny dochód wynosi 1.118 zł netto. Podniósł, iż nie jest w stanie ponieść kosztów uiszczenia wpisu od skargi. Wymienił koszty utrzymania mieszkania w wysokości 370 zł, spłatę kredytu (87 zł) oraz wydatki na leki (150 zł). Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 29 listopada 2013 r. Skarżący wskazał, że w latach 2012-2013 prowadził gospodarstwo domowe samodzielnie i dlatego nie może przedłożyć dokumentów finansowych osób, z którymi prowadził wspólnie gospodarstwo domowe. Wyjaśnił, iż [...] stycznia 2010 r. zawarł z małżonką umowę o rozdzielności majątkowej. Od 2010 r. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący przedłożył zaświadczenie o zarobkach, wypis z umowy małżeńskiej majątkowej, zeznanie PIT-37 za 2012 r. wraz z informacją PIT/0 o odliczeniach. Natomiast odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 16 grudnia 2013 r. poinformował, że z uwagi na istnienie ustroju rozdzielności majątkowej i separację od grudnia 2008 r. nie ma informacji o kondycji majątkowej małżonki w latach 2012-2013. Stwierdził, że oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 12.000 zł zostały zablokowane przez urząd skarbowy. Zaznaczył, iż ponosi koszty utrzymania małoletniego syna w kwocie 250 zł miesięcznie. Nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a jako jedyne źródło utrzymania wskazał dochód ze stosunku pracy. Postanowieniem z 8 stycznia 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 14 stycznia 2014 r. Skarżący, złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu ponownie przedstawił swoją sytuację materialną, podnosząc brak środków na uzupełnienie wpisu sądowego. Podkreślił, iż nie powoływał się na okoliczność, że prowadził wspólne z synem gospodarstwo domowe. Pokrywa jedynie koszty utrzymania swojego dziecka w maksymalnie osiągalnej dla niego kwocie. Podkreślił wynikający z separacji i rozdzielności majątkowej z małżonką brak możliwości uzyskania od niej wsparcia finansowego. Uznając oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, Sąd wezwał go do nadesłania m.in. wyciągów z rachunków bankowych wraz z historią operacji na tych rachunkach za okres od dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (26 listopad 2013 r.) do 5 lutego 2014 r. oraz do przedstawienia wyjaśnień o posiadanych składników majątku sprzed zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej z [...] stycznia 2010 r., jako że w § 2 tej umowy stwierdzono, iż każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed zawarciem małżeństwa. Skarżący w piśmie z 13 lutego 2014 r. wyjaśnił, że przed zawarciem umowy majątkowej z [...] stycznia 2010 r. nie posiadał żadnego majątku. Dołączył również wydruki historii posiadanego rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 8 stycznia 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał, że poniesienie kosztu uzupełnienia wpisu od skargi, jedynego wymaganego na obecnym etapie postępowania, przekracza jego możliwości finansowe. Instytucja prawa pomocy daje Sądowi kompetencję do zadecydowania, w uzasadnionych przypadkach, o pokryciu kosztów postępowania sądowego z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Zwalnia się od kosztów sądowych tego, kto z uwagi na sytuację materialną sam nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Do takiej kategorii osób nie można zaliczyć Skarżącego, który uzyskuje co prawda niewielkie, ale stałe dochody ze stosunku pracy oraz posiada środki na rachunku bankowym. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Jak już Sąd wskazał, Skarżący uzyskuje stały dochód ze stosunku pracy w kwocie 1.118 zł netto miesięcznie. Wpis od skargi, jaki obowiązany jest uiścić, wynosi 3.292 zł, z czego 100 zł Skarżący zapłacił. Z przedłożonych przez Skarżącego wydruków historii rachunku bankowego za okres od 3 września 2013 r. do 9 lutego 2014 r. wynika, iż przez cały ten czas na rachunku tym znajdowała się kwota nieznacznie przekraczająca 12 000 zł. Skarżący dysponował zatem środkami na uiszczenie wpisu. Wskazał on co prawda, że środki te zostały zablokowane przez urząd skarbowy w "niniejszej sprawie", ale nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby zajęcie rachunku bankowego przez organy egzekucyjne. Same zaś twierdzenie Skarżącego o zablokowaniu środków na rachunku bankowym nie stwarza podstaw do uznania, że istotnie nie mógł on tymi środkami swobodnie dysponować. Na postępowanie egzekucyjne lub zabezpieczające dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r., stanowiącego przedmiot niniejszej sprawy, nie powoływał się Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji, ani też organ pierwszej instancji. W świetle powyższego nie można uznać, że Skarżący nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Kwota znajdująca się na rachunku bankowym pozwala Skarżącemu na uiszczenie wpisu, a nie wykazał on, że kwotą tą nie może dysponować. W interesie Skarżącego leżało wykazanie, że jest inaczej. Kolejne, kierowane do Skarżącego wezwania o informacje i dowody dotyczące sytuacji majątkowej, miały na celu umożliwienie mu przedłożenia wszelkich możliwych dowodów na poparcie jego twierdzeń. Na marginesie jedynie, odnosząc się do treści sprzeciwu, wyjaśnić należy, że w rubryce "stan rodzinny", jako osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, Skarżący wpisał syna I., urodzonego [...].04.2009 r. Sąd uwzględnił w tym zakresie wyjaśnienia Skarżącego i przyjął, iż nie prowadzi on z synem wspólnego gospodarstwa, a jedynie ponosi wydatek w kwocie 250 zł na utrzymanie syna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy.