III SA/Wa 2781/16
PostanowienieWSA w Warszawie2017-03-03
Skład orzekający: Marcin Piłaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu), może zostać pozbawiona tego prawa, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, mimo posiadania wspólnego gospodarstwa domowego z małżonkiem i osiągania łącznego dochodu, a także posiadania majątku nieruchomego i ruchomego?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ łączny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy i jego małżonka, wynoszący 5523 zł miesięcznie, przy zadeklarowanych wydatkach, pozwala na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych (wpisu od skargi kasacyjnej) oraz kosztów działania pełnomocnika. Sytuacja życiowa wnioskodawcy nie wyklucza możliwości poniesienia tych kosztów.Stan faktyczny
Strona skarżąca, M.S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca wskazał na trudną sytuację finansową, mimo posiadania domu, mieszkania, nieruchomości gruntowych i udziałów w spółce. Osiąga dochody z renty i emerytury żony, a miesięczne wydatki wynoszą ok. 2837 zł. W trakcie postępowania uzupełnił informacje o dochodach i wydatkach, w tym o otrzymanym wyrównaniu z ZUS.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 3/03/2017 r.. po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] /6/2016 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów p o s t a n a w i a odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie
Strona skarżąca, tj. M.S. , zwrócił się w piśmie z 30/12/2016 r. r. i na formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Strona Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu, lecz nie ma pieniędzy na prowadzenie sporu na dalszym etapie. Czynności podjęte w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru pozostały bezskuteczne. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i z dwójką synów ([...] r i [...] r).Posiada dom o pow 60,7 m.kw., mieszkanie o pow. 84 m.kw., nieruchomość o pow. 1,24 ha i 1,7 ha (łączna wartość ok 60 tys. zł), [...] udziałów F. SA (3 zł za udział). Utrzymuje się z renty (swojej) i emerytury żony w kwocie 4511 zł. Miesięczne wydatki z tytułu czynszu, gazu, opału, ubezpieczenia itp. – wynoszą ok 2837 zł
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 11/1/2017 r strona wskazała, że:
- w 2015 r. otrzymał wyrównanie z ZUS w wysokości 60166 zł; - nie ma aktywnego rachunku bankowego (choć, kiedy pracował, uzyskiwał na rachunek bankowy przelew pensji); - ponosi miesięczne koszty korespondencji w wysokości 80 zł; - jest inwalida po wypadku przy pracy; - nie stać go na ustanowienie pełnomocnika z urzędu, nikt nie zgodził się reprezentować go na warunkach finansowych, które Skarżący mógł zaakceptować; - żona uzyskała w 2016 r. średnio 3073 zł; - żona Skarżącego posiada rachunek bankowy, ale z uwagi na grypę nie jest w stanie przedłożyć wyciągu.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej P.p.s.a), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wymagalne w sprawie koszty sadowe obejmują wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja życiowa Skarżącego nie wyklucza wygospodarowania przez niego jakichkolwiek środków na poczet kosztów postępowania.
Podejmując tą ocenę referendarz sadowy ma na względzie fakt, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
Tymczasem z informacji nadesłanej przez Stronę wynika, że dysponuje ona stałym dochodem. W szczególności, w gospodarstwie domowym Skarżącego dysponuje on co miesiąc dochodem w wysokości 5523 zł (dochód Skarżącego i żony). Skarżący pozostaje bowiem w relacji "małżeńskiej" umożliwiającej uwzględnienie tejże małżonki (jej dochodów) we współdziałaniu dla dobra rodziny – choćby w sposób przewidziany w art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm. (por. post. NSA z 25.10.2011 r., II FZ 627/11, 30.09.2014 r I FZ 316/14CBOSA).
Zdaniem referendarza sądowego, wskazana powyżej kwota miesięcznego dochodu, przy zadeklarowanej strukturze i wysokości wydatków może być podstawą oczekiwania, ze Skarżący wygospodaruje środki nie tylko na poczet wymagalnych kosztów sądowych (wpisu od skargi kasacyjnej), ale także na poczet kosztów działania pełnomocnika.
Wobec powyższych rozważań, nie jest okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy choroba Skarżącego i żony ([...] ), uniemożliwiająca przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych. Urzędnik sądowy nie bada jednak tej okoliczności, chociaż w tym samym okresie "choroby" Skarżący podejmował wskazane na s 3 pisma z 5 lutego działania w celu ułożenia sobie relacji z pełnomocnikiem z wyboru. Z tego samego powodu nie jest też w niniejszej sprawie, wbrew wskazaniom Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawą odmowy przyznania prawa pomocy ani rozmiar posiadanego majątku, tj nieruchomości (dom, mieszkanie, dwie działki o powierzchni ponad 30 tys m.kw., papiery wartościowe o wartości 105 zł), ani niespójność w zadeklarowanym stanie faktycznym.
Dlatego, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło