III SA/Wa 2802/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2014 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na rzecz D. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., na podstawie art. 216 Ordynacji podatkowej oraz art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), przedłużył termin zwrotu spółce D. Sp. z o.o. w W. (dalej zwanej "Spółką" lub "Skarżącą") podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, które zostało zainicjowane złożeniem deklaracji VAT-7K za wymienione okresy (później deklaracje te były korygowane), a także opisał wydane dotychczas postanowienia przedłużające 60-dniowy termin zwrotu podatku. Organ uznał, że wobec zakończenia w dniu 18 maja 2015 r. kontroli podatkowej w Spółce i wobec wynikającego stąd wygaśnięcia z tym dniem wydanych do tej pory postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu, konieczne było kolejne ich przedłużenie. W skardze na postanowienie z [...] września 2015 r. Spółka potwierdziła prawo Organu do weryfikacji zasadności zwrotu podatku, ale zaakcentowała, że nie jest możliwe jego przedłużenie w sytuacji, kiedy termin już wcześniej upłynął. Marginalnie uznała, że nie zostało wobec niej wszczęte postępowanie podatkowe, gdyż postanowienia w tym względzie nie doręczono ustanowionemu pełnomocnikowi, lecz Spółce bezpośrednio. W odpowiedzi na skargę Naczelnik wniósł o "...uznanie skargi za niezasadną..." i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Ponadto ocenie sądowej podlegają - według tych samych kryteriów - akty z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r. (skarga została wniesiona już po tej dacie), tj. akty dotyczące uprawnień oraz obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić ponadto należy, że jakkolwiek zaskarżone postanowienie z 4 września 2015 r. wydane zostało w trakcie trwania wszczętego wobec Spółki postępowania podatkowego, to jednak postanowienie to nie zostało wydane "w ramach" tego postępowania w rozumieniu wspomnianego art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., lecz jego podstawą był art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, i to właśnie ta ustawa stanowiła "ramy" dla zaskarżonego postanowienia. Nie zaszły więc żadne ograniczenia w dopuszczalności skargi określone w tym przepisie P.p.s.a. Spółka dopełniła ponadto warunku dopuszczalności skargi, jakim jest wezwanie Organu do usunięcia naruszenia prawa (wezwanie z 10 września 2015 r.). Na wezwanie to nie udzielono odpowiedzi. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Wynika z niej, że Spółka nie kwestionuje co do zasady uprawnienia Organu (Naczelnika Urzędu Skarbowego W.) do weryfikacji zasadności zwrotu podatku, co wymaga przedłużenia terminu tego zwrotu. Rzeczywiście – w ocenie Sądu już literalna wykładnia art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o podatku od towarów i usług prowadzi do konkluzji, że organ podatkowy może przedłużyć termin zwrotu podatku, jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, przy czym organ ma tu daleko idącą swobodę co do oceny, czy istotnie zachodzi konieczność takiej dodatkowej weryfikacji. Niemniej ten sam przepis, przy zastosowaniu tej samej wykładni literalnej, wskazuje, że przedłużenie terminu zwrotu może mieć miejsce tylko do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego m.in. w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. W efekcie, jeżeli zakończył się pewien wskazany przez organ etap weryfikowania zasadności zwrotu, w którym płynął przedłużony termin zwrotu (np. etap czynności sprawdzających), i jeśli jednocześnie z zakończeniem tego etapu i rozpoczęciem się etapu kolejnego (np. postępowania podatkowego) po raz kolejny nie przedłużono terminu, to należy uznać, że termin już upłynął. Jeśli natomiast termin już upłynął, to - jak oczywiście zasadnie argumentuje Skarżąca - nie można go przedłużyć. Skoro termin wyekspirował, to nie istnieje już przedmiot postanowienia o przedłużeniu (można byłoby co najwyżej rozważać przywrócenie takiego terminu, gdyby prawo przewidywało taką możliwość). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, odnośnie do zwrotu podatku za III kwartał 2014 r. Naczelnik orzekł najpierw w dniu 2 grudnia 2014 r., zaś postanowienie w tym zakresie wydano w ramach czynności sprawdzających. Termin przedłużono wówczas do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia w ramach tychże czynności sprawdzających. Tymczasem czynności sprawdzające zakończyły się w dniu wszczęcia kontroli podatkowej, tj. w dniu 9 lutego 2015 r. Nie dokonano przy tym jednocześnie kolejnego przedłużenia terminu zwrotu podatku, gdyż to kolejne przedłużenie miało miejsce dopiero w dniu 16 marca 2015 r. Postanowienie z [...] marca 2015 r. było już zatem spóźnione. Tym bardziej spóźnione i bezprzedmiotowe było postanowienie zaskarżone w niniejszej skardze, tj. postanowienie z [...] września 2015 r., wydane zresztą na jeszcze dalszym etapie weryfikacji rozliczenia, tj. w toku postępowania podatkowego, wszczętego w dniu 18 sierpnia 2015 r. Sąd w tym miejscu wyjaśnia bowiem, że błędny jest pogląd Spółki, iż wobec ustanowienia pełnomocnika postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego powinno być doręczone temu pełnomocnikowi. Otóż postanowienie takie podlega doręczeniu bezpośrednio podatnikowi, i dopiero od tej daty można skutecznie ustanowić pełnomocnika, któremu należy doręczać dalsze pisma i rozstrzygnięcia procesowe. Analogicznie należy ocenić zaskarżone postanowienie w zakresie przedłużenia terminu zwrotu podatku za IV kwartał 2014 r. W trakcie trwania kontroli podatkowej w Spółce za m.in. ten kwartał, w dniu [...] marca 2015 r. wydano postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku "...do czasu zakończenia weryfikacji ww. rozliczenia w ramach postępowania kontrolnego.". Kontrola podatkowa została zakończona – jak wynika już z zaskarżonego postanowienia – w dniu [...] maja 2015 r., po czym dopiero w dniu 18 sierpnia 2015 r. wszczęto wobec Spółki postępowanie podatkowe dotyczące IV kwartału 2014 r. W efekcie zaskarżone postanowienie z [...] września 2015 r. musi być także uznane za spóźnione – od dnia 18 maja 2015 r. nie istniał przedmiot przedłużenia terminu zwrotu, skoro termin zwrotu zakończył się w tym dniu i nie mógł zostać przedłużony ponownie. Odnotować należy, że Naczelnik w istocie jest świadomy tych okoliczności, skoro w ostatnim zdaniu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przyznaje, iż z dniem 18 maja 2015 r. wymienione uprzednio "...przedłużenia terminów zwrotu podatku za III i IV kwartał 2014 r. wygasły...". Skorygować jedynie należy Naczelnika, że w zakresie zwrotu podatku za III kwartał 2014 r. termin ten wygasł już wcześniej, tj. w dniu 9 lutego 2015 r. , a nie dopiero w dniu 18 maja 2015 r. Sąd jednocześnie wyjaśnia, iż w niniejszym wyroku nie rozstrzygał kwestii samej zasadności zwrotu. Skarga dotyczyła przecież postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu, a nie decyzji kwestionującej zasadność zwrotu. Z niniejszego wyroku nie wynika więc żaden pogląd Sądu co do tego, czy deklarowany przez Spółkę zwrot podatku był zasadny. Wyrok ten w praktyce oznacza tylko tyle, że w razie, gdyby zwrot okazał się ostatecznie zasadny, Spółce przysługiwać będą wyższe odsetki za okres zwłoki we wnioskowanym zwrocie, tj. za okres, kiedy pomimo upływu terminu zwrot nie był faktycznie dokonany. Końcowo Sąd wskazuje, że w piśmie z dnia 30 stycznia 2016 r. Skarżąca, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a, zawnioskowała o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, zaś poinformowany o tym Naczelnik nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Z tego względu skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, we wnioskowanym trybie uproszczonym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W kwestii kosztów podstawą wyroku był art. 200 tej ustawy procesowej.