III SA/Wa 2817/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent stażysta Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz S. B. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] marca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie Skarżącego – S. B. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, iż powyższe rozstrzygnięcie wynikało z nieuzupełnienia braków formalnych odwołania. Wyjaśnił, iż wezwaniem z 24 maja 2012 r., na podstawie art. 169 § 1 O.p., wyznaczono M. G. siedmiodniowy termin do przedłożenia pełnomocnictwa upoważniającego do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r. i występowania w postępowaniu odwoławczym z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone, w trybie art. 150 O.p., w dniu 23 lutego 2012 r. Tym samym termin do usunięcia braków minął w dniu 1 marca 2012 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 169 § 4 w zw. z art. 235 O.p., przez ich zastosowanie w sprawie polegające na pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, podczas gdy nie powinno być ono rozpatrzone w trybie zwykłym, gdyż nieusunięcie braków odwołania w wyznaczonym terminie nastąpiło bez winy pełnomocnika oraz z powodu usunięcia braków odwołania wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu; - art. 208 § 1 i w zw. z art. 219 O.p., przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy powinny być zastosowane, gdyż pismem z 12 marca 2012 r. stanowiącym wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków odwołania) ww. braki zostały usunięte, a zatem nie ma podstaw prawnych do toczenia się postępowania w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie można przyjąć, że postępowanie w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 O.p. Kluczowe znaczenie dla powyższego twierdzenia ma istota instytucji uchybienia terminowi, która występuje w przypadku, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez Stronę w ciągu oznaczonego terminu. Uchybienie terminu skutkuje bowiem bezskutecznością czynności podjętej przez Stronę po upływie terminu. Organ wyjaśnił, iż wskutek stwierdzenia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 169 § 1 O.p., wyznaczono M. G. siedmiodniowy termin do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącego, uprawniającego do złożenia w jego imieniu odwołania od ww. decyzji i występowania w postępowaniu odwoławczym, jednocześnie pouczając, że niedopełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Powyższe wezwanie - dwukrotnie awizowane (9 i 17 lutego 2012 r.), a następnie wskutek nieodebrania przez adresata - zwrócone nadawcy (28 lutego 2012 r.), na podstawie art. 150 O.p., uznano za skutecznie doręczone z dniem 23 lutego 2012 r. Termin do usunięcia braków minął więc z dniem 1 marca 2012 r. Skoro zatem do tego momentu odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r. nie czyniło zadość warunkom formalnym i nie zostało w wymaganym terminie uzupełnione, to konsekwencją tego było wydanie [...] marca 2012 r. postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 169 § 4 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej za bezzasadny uznał zarzut Skarżącego, iż organ orzekając o pozostawieniu sprawy bez rozpatrzenia powinien odnieść się do wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu, odmienną kwestię w niniejszym stanie faktycznym stanowi postępowanie w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia wskutek nieusunięcia jego braków formalnych oraz postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty odnośnie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, mimo iż wnioskiem o przywrócenie terminu braki zostały usunięte, a uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika. Ww. zarzuty mogły być bowiem podnoszone w postępowaniu o przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych, a nie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej za bezzasadny również uznał zarzut Skarżącego, iż w pierwszej kolejności organ podatkowy powinien odnieść się do wniosku o przywrócenie terminu, zanim rozstrzygnął w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wyjaśnił, iż powoływany przez Skarzącego w tym zakresie wyrok nie dotyczy analogicznej sytuacji, gdyż odnosi się do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, zaś w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia wskutek nie usunięcia jego braków w terminie (art. 169 § 1 oraz § 4 O.p.). Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo zatem najpierw rozstrzygnął o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia wskutek uchybienia terminowi, do czego był zobligowany na podstawie art. 169 § 4 O.p., a następnie w dniu [...] maja 2012 r. wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotru kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 § 1 O.p., polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnikowi Skarżącego zostało skutecznie doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania i na tej podstawie pozostawienie bez rozpatrzenia ww. odwołania, podczas gdy powyższe wezwanie nie zostało prawidłowo doręczone i w konsekwencji nie wywoływało żadnych skutków prawnych i procesowych; - art. 169 § 1 oraz § 4 w zw. z art. 235 O.p., przez pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, mimo iż spełniało ono wszystkie wymogi przepisane prawem, w tym przede wszystkim zostało złożone przez pełnomocnika upoważnionego do wniesienia przedmiotowego odwołania; - art. 169 § 1 w zw. z art. 137 § 3 O.p., przez przyjęcie, że pełnomocnictwo do działania przez pełnomocnika przed organem I instancji nie obejmuje prawa do wniesienia odwołania od decyzji tego organu i bezpodstawne wystosowanie wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa upoważniającego do wniesienia odwołania w imieniu Skarżącego, co doprowadziło do pozostawienia bez rozpoznania odwołania wniesionego przez pełnomocnika Skarżącego, podczas gdy przedmiotowe pełnomocnictwo znajdowało się w aktach sprawy, a odwołanie było złożone zgodnie z przepisami procedury i winno podlegać rozpoznaniu; - art. 120 w zw. z art. 137 § 3 O.p., przez wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem zasady legalizmu i praworządności poprzez bezpodstawne dokonywanie przez organ interpretacji treści udzielonego przez Skarżącego pełnomocnictwa polegającej m.in. na bezpodstawnym przyjęciu, że pełnomocnictwo do działania przed organem I instancji nie upoważnia pełnomocnika do wniesienia odwołania od decyzji tego organu i w konsekwencji nie przyjęcie do rozpoznania prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji i tym samym zamknięcie Skarżącemu drogi do rozpoznania jego sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu; - art. 121 § 1 w zw. z art. 137 § 3 w zw. z art. 169 § 1 O.p., przez działanie organu w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych przejawiające się podejmowaniem bezpodstawnych czynności, tj. wezwanie strony do przełożenia dodatkowego - kolejnego pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącego w celu uniemożliwienia Skarżącemu dostępu do drugiej instancji pomimo posiadania przez organ wiedzy, że przedmiotowe pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy, jest prawidłowo opłacone, a jego treść pozwala pełnomocnikowi na złożenie odwołania w przedmiotowej sprawie, - art. 122 § 1 w zw. z art. 137 § 3 w zw. z art. 169 § 1 O.p., przez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, zgodnie z którym w aktach sprawy brak było oryginału lub odpisu pełnomocnictwa do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r., podczas gdy przedmiotowe pełnomocnictwo znajdowało się w aktach sprawy i było prawidłowo opłacone; - art. 208 § 1 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy winny być zastosowane, albowiem pismem z 12 marca 2012 r. stanowiącym wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków odwołania ww. braki zostały usunięte, a zatem nie ma podstaw prawnych do toczenia się postępowania w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o przepisy prawa i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.", zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżone postanowienie nie może ostać się w obrocie prawnym. Na wstępie wskazać należy, że we wstępnym postępowaniu odwoławczym organ podatkowy musi podjąć czynności mające na celu sprawdzenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy spełnia wymogi co do treści jak również co do wymogów formalnych. Jeżeli pismo (odwołanie) nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Co prawda o ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia decydowało to, czy według stanu na moment podjęcia postanowienia ziściła się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 169 § 1 O.p. jednakże w niniejszej sprawie należy mieć względzie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu jak również samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006r., sygn. akt I FSK 506/05, Nr LEX 187499). Ocena prawna, do której ma obowiązek zastosować się zarówno organ jak i sąd – w rozumieniu omawianego przepisu – to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3103/02, Nr LEX 158937). Sąd zauważa, że wyrokiem z 25 lipca 2013 r. w sprawie o sygnaturze III SA/Wa 2818/12 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. W uzasadnieniu wskazując, że pełnomocnik Skarżącego uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżone w kontrolowanej sprawie postanowienie o pozostawieniu odwołania Skarżącego od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2006 r. stało się bezprzedmiotowe. W powołanym wyroku z dnia 25 lipca 2013 r., sygn.akt III SA/Wa 2818/12 Sąd uznał za wiarygodną argumentację pełnomocnika Skarżącego, który uprawdopodobnił, że zarówno on i jego pracownicy nie uchybili należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Konstatacja ta, z uwagi na spełnienie pozostałych przesłanek z art. 162 § 1-2 O.p., czyni zatem zasadnym wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od wskazanej na wstępie decyzji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy rozważy ponownie wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej tychże elementów zawartej w niniejszym wyroku. Natomiast za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi art. 169 § 1 w zw. z art. 137 § 3 O.p.bowiem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych znajduje oparcie w przepisach prawa.Pełnomocnitwo udzielone przez Stronę do reprezentowania przez pełnomocnika przed organem pierwszej instancji, nie upoważnia pełnomocnika do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Zakres umowcowania zależy od woli mocodawcy,a więc jeżeli S6trona zawęziła jedynie do postępowania przed organem pierwszej instancji, to organ odwoławczy jest nią zwiazany i prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa.. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a." w związku z naruszeniem art. 162 § 1 O.p., orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.