III SA/Wa 2818/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent stażysta Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi S.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz S. B. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącemu – S. B. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2006 r. Organ wskazał, iż wskutek stwierdzenia braków formalnych odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., Nr 749 z późn. zm.), dalej "O.p.", wyznaczono M. G. siedmiodniowy termin do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Strony, uprawniającego do złożenia w jej imieniu odwołania od ww. decyzji i występowania przed organem w postępowaniu odwoławczym, jednocześnie pouczając, że niedopełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Powyższe wezwanie - dwukrotnie awizowane, a następnie wskutek nieodebrania przez adresata - zwrócone nadawcy, na podstawie art. 150 O.p., uznano za skutecznie doręczone z dniem 23 lutego 2012 r. Termin do usunięcia braków minął więc z dniem 1 marca 2012 r. Konsekwencją zaistniałych okoliczności było wydanie [...] marca 2012 r. postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Rozpatrując złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania organ I instancji wskazał, że pełnomocnik Skarżącego nie dopełnił jednej z przesłanek wskazanych w art. 162 § 1 i § 2 O.p., a mianowicie nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnił, iż kryterium winy - jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności, której pełnomocnik Skarżącego nie dochował. Podkreślił również, że kryterium braku winy podlega obostrzeniu w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników, którzy powinni dołożyć szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r. Zarzucił naruszenie art. 162 § 1 O.p., przez jego błędne zastosowanie, tj. wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania ze względu na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy termin powinien zostać przywrócony, ze względu na spełnienie wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia możliwość przywrócenia terminu, w tym również uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo uznał, że wskazany w art. 162 § 1 O.p. warunek uprawdopodobnienia braku winy nie został spełniony przez pełnomocnika Skarżącego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień pełnomocnika, oświadczenia pracownika kancelarii z 7 marca 2012 r., pisma Poczty Polskiej S.A. z 22 marca 2012 r. nie można bowiem przyjąć, że winę za nieotrzymanie przesyłki, a tym samym niedotrzymanie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania ponosi pracownik poczty. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej podniesione przez pełnomocnika argumenty nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. W szczególności z przedłożonego pisma Poczty Polskiej S.A. z 22 marca 2012 r. nie wynika, że pracownik placówki pocztowej zawinił podczas wydawania korespondencji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że skoro pełnomocnik Skarżącego dysponował 14 dniami na odbiór przesyłki, to w tym czasie powinien wywiązać się z obowiązku odbioru pozostawionej dla niego korespondencji. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że uprawniony do odbioru korespondencji pracownik kancelarii podjął 16 lutego 2012 r. próbę odbioru całej korespondencji na poczcie, jednakże, dochowując należytej staranności, powinien podjąć kolejne próby odebrania przesyłek, tym bardziej, że drugie awizowanie nastąpiło dzień po jego stawieniu się w placówce pocztowej. Tym samym po tej dacie istniała jeszcze możliwość odbioru korespondencji. W ocenie organu, w świetle podniesionej przez pełnomocnika argumentacji nie można przyjąć, że wykazał on należytą staranność. Na powyższe ustalenia nie ma również wpływu oświadczenie asystenta pełnomocnika z 7 marca 2012 r. potwierdzające stawienie się pracownika kancelarii w placówce pocztowej w dniu 16 lutego 2012 r. Samo stawienie się na poczcie nie przesądza, że asystent pełnomocnika zażądał wydania całej korespondencji i że pracownik poczty odmówił mu, bądź nie wydał z innych przyczyn przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ I instancji słusznie również nie uwzględnił podnoszonych przez pełnomocnika wyjaśnień jakoby przeszkodą w uchybieniu terminu był urlop wypoczynkowy oraz awaria sieci hydraulicznej w siedzibie Izby Skarbowej w W. w dniu 2 marca 2012 r. Okres pozostawania na urlopie (tj. od 3 do 12 lutego 2012 r.) nie zbiegał się z terminami awizowania przesyłki (w dniu 9 i 17 lutego 2012 r.), a ponadto fakt przebywania na urlopie nie pozbawiał pełnomocnika możliwości działania przez osoby trzecie. Również awaria instalacji hydraulicznej w dniu 2 marca 2012 r. w siedzibie Izby Skarbowej w W. nie pozbawiła pełnomocnika możliwości uzyskania informacji i zapoznania się z aktami sprawy. Ponadto organ I instancji słusznie wskazał, że awaria ta nie miała wpływu na uchybienie przedmiotowego terminu, gdyż określony w wezwaniu z 6 lutego 2012 r. termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania upłynął z dniem 1 marca 2012 r. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków odwołania. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 162 § 1 O.p., przez jego błędne zastosowanie, tj. wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, ze względu na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy termin powinien zostać przywrócony, ze względu na spełnienie wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia możliwość przywrócenia terminu, w tym również uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., przez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, zgodnie z którym pracownik poczty nie ponosi winy za niewydanie wszystkich pism asystentowi pełnomocnika oraz samo stawienie się asystenta pełnomocnika na poczcie nie przesądza, że zażądał on wydania całej korespondencji, podczas gdy pismo Poczty Polskiej z 22 marca 2012 r. wyraźnie wskazuje, że wina za niewydanie wszystkich pism asystentowi pełnomocnika leży po stronie pracownika Poczty, a oświadczenie asystenta pełnomocnika wyraźnie potwierdza, że zażądał on wydania całej korespondencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu, jako instytucja procesowa, ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Zgodnie z art. 162 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości stron ani Sądu kwestia spełnienia przez stronę skarżącą trzech ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Z analizy akt sprawy wynika, że 12 marca 2012 roku wraz z podaniem zawierającym wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego uzupełnił braki formalne odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2011 r., a ponadto podanie to zostało wniesione w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, tj. od dnia 5 marca 2012 r., kiedy to pracownik pełnomocnika Skarżącego powziął wiadomość o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Podkreślić trzeba, że data ta nie była przedmiotem sporu między stronami. Natomiast przesłanką budzącą najwięcej wątpliwości w niniejszej sprawie jest przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych odwołania od wskazanej powyżej decyzji. Niewątpliwie ocena wystąpienia tej przesłanki ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przystępując do tej oceny przede wszystkim zauważyć należy, że z powołanego powyżej artykułu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego wskazał, że uprawniony do odbioru korespondencji pracownik Kancelarii w dniu 16 lutego 2012 r. stawił się w Urzędzie Pocztowym przy ul. [...] w celu odbioru całej korespondencji kierowanej do pełnomocnika w okresie jego nieobecności oraz, że zażądał wydania tej korespondencji. Pomimo tego przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie została mu wydana. Przesyłka nie została mu również wydana w terminie późniejszym terminie. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń pełnomocnik Skarżącego przedstawił odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na jego reklamację z dnia 12 marca 2012 r., a także zwrotne potwierdzenia odbioru innych pism procesowych odebranych przez pracownika w dniu 16 lutego 2012 r. Organ odmówił Skarzącemu przywrócenia terminiu do uzupełnienia braków formalnych odwołania wskazując, że reklamacja nie przesądza o winie pracownika poczty, a co za tym idzie uznał, że pełnomocnik Skarzącego nieuprawdopodobnił braku winy przy niedochowaniu terminu. Podkreślić należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przy czym w przypadku osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, przyjmuje się, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Jak bowiem wyżej wskazano uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego przedstawił wiarygodną argumentację, która zdaniem Sądu uprawdopodabnia brak jego winy przy niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem jednoznacznie, że H. G., uprawniony do odbioru korespondencji pracownik pełnomocnika w dniu 16 lutego 2012 r. stawił się w placówce pocztowej w celu odbioru korespondencji. Okoliczność powyższą potwierdza odpowiedź na reklamację ze strony Poczty Polskiej S.A. z dnia 22 marca 2012 r. Z odpowiedzi tej wynika jednoznacznie, że 16 lutego 2012 r. przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie została wydana. Co prawda z odpowiedzi tej nie wynika jednoznacznie, że wina za niewydanie przesyłki, leżący po stronie Poczty Polskiej S.A., jednak dopuszcza ona taką możliwość. Z pisma tego ewidentnie zaś nie wynika wina pełnomocnika Skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd za wiarygodną uznał argumentację pełnomocnika Skarżącego, który uprawdopodobnił, że zarówno on i jego pracownicy nie uchybili należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Konstatacja ta, z uwagi na spełnienie pozostałych przesłanek z art. 162 § 1-2 O.p., czyni zatem zasadnym wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od wskazanej na wstępie decyzji. Podkreślić przy tym należy, że kwestia przywrócenia terminu zgodnie z brzmieniem tego przepisu nie podlega uznaniu organu administracji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy rozważy ponownie wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej tychże elementów zawartej w niniejszym wyroku. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a." w związku z naruszeniem art. 162 § 1 O.p., orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.