III SA/Wa 2849/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2849/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - I. Sp. z o.o. (dalej Skarżąca/Spółka) w dniu 22 lipca 2017 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 40.680 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 6 października 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że nie generuje i nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na ich poniesienie. Funkcjonowanie spółki jest całkowicie sparaliżowane od 2015 r., kiedy to wszelkie dokumenty oraz przedmioty zostały zajęte przez organy ścigania. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, a co za tym idzie nie osiąga przychodów. Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych zostały zajęte i nie ma możliwości dysponowania nimi. Jedynym wspólnikiem Skarżącej jest stowarzyszenie, które jest również podmiotem wskazanego postępowania przygotowawczego i jego rachunki bankowe są także zablokowane. Skarżąca podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Przedłożyła postanowienie z [...] kwietnia 2015 r. o pociągnięciu do odpowiedzialności posiłkowej oraz postanowienie o jego uzupełnieniu. Na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2017 r. Skarżąca została wezwana do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadziła i nadal nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku, z czym nie składała również deklaracji podatkowych, czy sprawozdań finansowych za lata 2015-2016. Skarżąca nie posiada udziałów w innych podmiotach, ani należności od osób trzecich. Wymieniła natomiast ciążące na niej zaległości podatkowe. Podniosła, że w 2016 r. zajęto znajdującą się na rachunku bankowym kwotę 5.930.767 zł. Dodała, że nie możliwości uzyskania kopii dokumentów zabezpieczonych przez organy ścigania. Skarżąca wyjaśniła, że umowa spółki nie przewiduje możliwości partycypowania w kosztach postępowania przez zarząd czy wspólników w drodze np. dopłat do spółki. Finansowanie pełnomocnika w minimalnym zakresie zapewnia wspólnik spółki, w pozostałym zakresie oparte jest na premii za sukces. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie, zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym, dokumenty w sprawie udostępnienia akt postępowania przygotowawczego, postanowienie o pociągnięciu do odpowiedzialności posiłkowej. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 9 listopada 2017 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu za niemożliwe uznał dokonanie rzetelnej analizy zdolności płatniczych Skarżącej w sytuacji, gdy Skarżąca nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów oraz równorzędnych dokumentów obrazujących, w jakiej sytuacji majątkowej znajduje się strona skarżąca. Podkreślono również, iż strona skarżąca ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Skarżąca sprzeciwem z dnia 21 listopada 2017 r., zarzuciła naruszenie: art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej "P.p.s.a.") poprzez niewłaściwą wykładnię wymogu wykazania okoliczności braku środków na pokrycie kosztów sądowych przez Skarżącą oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nie orzeczenie o choćby częściowym zwolnieniu od kosztów wobec istnienia okoliczności uzasadniających takie rozstrzygnięcie. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całości kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, przyjmując, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny realnej kondycji finansowej Skarżącej. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że Skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu strona skarżąca podejmuje działania mające na celu ukrycie przed Sądem jej obecnej sytuacji finansowej, więc nie może ona uzyskać prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Wpierw trzeba się odnieść do stanowiska Skarżącej, iż nie była w stanie przedstawić żądanych dokumentów dot. jej sytuacji finansowej, gdyż znajdują się one w posiadaniu organów ścigania. Jest to twierdzenie gołosłowne. Co prawda strona skarżąca załączyła do swego wniosku postanowienie z dnia [...] lutego 2016 r., sygn. akt [...] Sądu Okręgowego we W. utrzymujące w mocy zarządzenie Prokuratura Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie częściowej odmowy udostępnienia akt i wydania odpisów z akt sprawy sygn. [...]. Podkreślić trzeba, że adresatem zarówno zarządzenia jak i postanowienia SO we W. był L.S. a nie strona skarżąca. Nie można przyjmować automatyzmu, że skoro powyższej osobie organy ścigania odmówiły dostępu do akt postępowania to obecnie identyczne decyzje zostałby podjęte w stosunku do strony skarżącej. Zwrócić trzeba uwagę, iż od wydania postanowienia SO we W. upłynęły prawie dwa lata, więc obecnie postępowanie przygotowawcze mogło zostać zakończone i nie istnieje uzasadnienie dla odmowy dostępu stronie skarżącej do akt tegoż postępowania. Podnieść trzeba, że strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, więc od momentu złożenia skargi miała świadomość o obowiązku i wysokości wpisu sądowego i dlatego też równocześnie z złożeniem skargi powinna zwrócić się do organów ścigania o udostępnienie dokumentów obrazujących jej sytuacje finansową. Kolejno wskazać trzeba, że starzy referendarz sądowy słusznie wskazał, iż twierdzenia skarżącej odnośnie treści umowy spółki, która nie przewiduje możliwości partycypowania w kosztach postępowania przez zarząd lub wspólników są gołosłowne. Do chwili obecnej strona skarżąca nie złożyła odpisu umowy spółki. Trzeba mieć również na uwadze okoliczność, że umowa spółki może być zmieniana a wspólnicy zachowując się racjonalnie w obecnej sytuacji powinni albo dofinansować spółkę albo podjąć działania mające na celu jej likwidacje. Sąd podziela również stanowisko starszego referendarza sądowego odnośnie posiadania przez stronę skarżącą zawodowego pełnomocnika. Uzupełniająco wskazać trzeba, że mimo twierdzeń, iż wspólnik Spółki ponosi koszty wynagrodzenia przedmiotowego pełnomocnika w minimalnym zakresie to nie zostały przedstawione żadne dowody choćby umowa zlecenia, które te twierdzenia by podkreślały. Jednocześnie, ze względu na użycie określenia nieostrego Sąd nie ma wiedzy, co należy rozumieć pod podjęciem ,,w minimalnym zakresie". Podsumowując stwierdzić trzeba, że obecnie Sąd nie mam możliwości rzetelnej oceny sytuacji finansowej strony skarżącej, która nie przedstawiła potrzebnych dokumentów oraz nie uprawdopodobniła, że nie mam dostępu do swoich dokumentów znajdujących się w dyspozycji organów ścigania. Mając na względzie powyższe, Sąd działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.